|

اميرعلي ابوالفتح، کارشناس روابط بين‌الملل:

سفري با 2 هدف

‌تحليل شما از سفر لودريان به تهران و مباحث مطرح‌شده چيست؟ او دنبال چه بود و به چه ميزان توانست به اهدافش دسترسي پيدا کند؟ فعلا در اروپا، آلمان درگير تشکيل دولت است و بريتانيا نيز مشکلات خاص خودش را دارد، ازهمين‌رو فرانسه ميدان‌دار شده و اين مسئوليت برعهده فرانسه قرار گرفته که به نمايندگي از اتحاديه اروپا براي تداوم برجام، تلاش کند و بستري براي درک بخشي از دغدغه‌هاي مشترک اروپا و آمريکا؛ يعني فعاليت‌هاي موشکي و دفاعي و فعاليت‌هاي منطقه‌اي ايران، فراهم کند. وزير امور خارجه فرانسه توانسته اين نقش را ايفا کند. او از سويي به مخالفان برجام در آمريکا، به‌خصوص شخص ترامپ اين اطمينان را مي‌دهد که اروپا نسبت به بخشي از دغدغه‌هاي آمريکا بي‌توجه نيست و تلاش مي‌کند آنها را برطرف کند و شانس حفظ و تداوم برجام را افزايش دهد. از طرف ديگر با استفاده از ظرفيت ديپلماسي و مناسبات اقتصادي ميان ايران و فرانسه، رضايت ايران براي ورود به بحث‌هاي چالشي را جلب کند. البته براي ورود به اين مرحله، فرانسوي‌ها از موضع محکمي وارد شدند. در برخي از اظهارنظرها گفتند فعاليت موشکي ايران خطرناک است و ايران بايد فعاليت موشکي خود را محدود کند. همچنين درباره فعاليت ايران در سوريه و يمن ابراز نگراني کردند، اما درمجموع مي‌توان گفت اين سفر با هدف نزديک‌کردن ‌ايران و اروپا و از طرف ديگر نشان‌دادن همسويي آمريکا و اروپا درباره برجام است. ‌فرانسه مي‌گويد که در مورد مسائل منطقه‌اي و موضوع موشکي ايران بايد مذاکره انجام شود. آمريکا نيز اين دو را به‌عنوان شروط تمديد برجام در نظر گرفته، اما موضع ايران در مورد مذاکره مجدد سرسختانه است. در اين شرايط ايران و برجام به کدام سمت خواهند رفت؟ ايران موضع سختي اتخاذ نکرده، اتفاقا درباره مسائل منطقه‌اي، ايران بارها براي گفت‌وگو و تعامل اعلام آمادگي کرده است. از طرفي طرح‌هاي مختلفي براي بحران‌هاي منطقه، از جمله بحران يمن ارائه و براي مذاکره درباره سوريه نيز اعلام آمادگي کرده است. همچنين در مذاکرات آستانه نيز ايران نقش داشته است. بنابراين به عقيده من درباره مسائل منطقه‌اي مشکل خاصي وجود ندارد. البته اختلاف ديدگاه‌ها زياد است. برداشت ايران از مسائل منطقه‌اي با عربستان، ترکيه، اسرائيل يا آمريکا متفاوت است، اما اين به این معنا نيست که باب گفت‌وگو بسته باشد و ايران گفته باشد در مذاکرات منطقه‌اي شرکت نمي‌کند. ‌اما ايران در مورد مسئله موشکي، موضع سرسختانه‌اي دارد؟ واضح است درباره مسئله موشکي، نه ايران و نه هيچ کشور ديگري وارد مذاکره براي تعيين حدوحدود مسائل نظامي خود نمي‌شود. اروپا و آمريکا نيز مي‌دانند که ايران حاضر به اين کار نيست. از سوي ديگر به عقيده من آمريکا از برجام خارج نخواهد شد. اگر دولت کنوني آمريکا احساس مي‌کرد خروج از برجام منافع آمريکا را تأمين مي‌کند، لحظه‌اي درنگ نمي‌کرد. تلاش ايالات متحده اين است که با اعمال فشار و تهديد به خروج، امتيازهايي را در خود برجام بگيرد که اگر اين محقق نشود -که به عقيده من امکان تحققش بسيار کم است- در موضوعات خارج از هسته‌اي از ايران و طرف‌هاي مذاکره‌کننده امتياز بگيرد. به نظر مي‌رسد زمينه رسيدن به اين مرحله وجود دارد. البته به اين معنا نيست که جمهوري اسلامي چون تحت فشار است يا از خروج آمريکا از برجام ترسيده، بخواهد مسائل منطقه‌اي را حل‌وفصل کند. اين يک عزم دروني داخل ايران است که مشکلات يمن، عراق، سوريه و افغانستان حل‌وفصل شود. چون با حل اين مسائل منافع ايران نيز تأمين مي‌شود. من اعتقاد ندارم که دونالد ترامپ در ماه مي ‌خروج از برجام را اعلام کند. آمريکا با اين عنوان که تلاش‌هاي اروپايي‌ها ثمربخش بوده و ايران پالس‌هايي براي رسيدن به حل‌وفصل مسائل منطقه‌اي نشان داده، يک بار ديگر تعليق تحريم‌ها را تمديد مي‌کند. ‌پس شما معتقديد فعلا گفت‌وگوهاي منطقه‌اي توانسته خلأيي را که در نظر آمريکا وجود دارد، پر ‌کند؟ بله نشانه‌هاي اين مسئله نيز وجود دارد. سفر وزير امور خارجه فرانسه مؤيد اين امر است. برخي رسانه‌ها گفتند مقدماتش در اجلاس مونيخ فراهم شده است. اما مي‌توان از اظهارنظرهاي رسمي فهميد که جمهوري اسلامي آمادگي رسيدن به آن سطح از تفاهم و درک مشترک را دارد. اما فعلا درباره اينکه نتيجه مذاکرات چه خواهد بود، نمي‌توان صحبت کرد. بايد اين نکته را در نظر گرفت که ممکن است ضرورتا الگوي برجام - يعني گردهم‌آمدن نمايندگان چندين کشور و به‌‌توافق‌رسيدن بر سر يک متن- شکل نگيرد. اما اينکه گام‌هايي برداشته شود، در برخي از مناطق سوريه يا يمن آتش‌بس صورت گيرد، از شدت جنگ کاسته شود و فرصت مذاکرات و ميانجيگري‌هاي بين‌المللي فراهم شود، مي‌تواند خروجي يک تفاهم منطقه‌اي باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.