موازنه نظامی کشورهای جهان در سال ۲۰۱۸
پيشرفت چين، نگراني اروپا
به روال هرساله، مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک در لندن، ارزیابی سالانه خود از توان نظامی و هزینه دفاعی کشورهای جهان را در کتابی تحت عنوان «موازنه نظامی ۲۰۱۸» در ۱۰ فصل و ۵۲۰ صفحه انتشار داد. جان چیپمن، مدیر این مؤسسه در مراسم رونمایی کتاب مذکور گفت چالشهای ناشی از «فروپاشیدگی محیط امنیتی» که سیاستگذاران دفاعی سراسر جهان با آن مواجهاند، ضمن گسترش توانايیهای پیشرفته نظامی، روابط میان کشورها را نامطمئنتر کرده است. در اين گزارش آمده است كه گروههای تروریستی فراملیتی با حملههای خود در جریان سال ۲۰۱۷، توجه نیروهای امنیتی و نظامی را در سراسر جهان به خود جلب کردند و تداوم جنگ و عدم امنیت در بخشی از خاورمیانه و آفریقا محیط امنیتی را در آن دو منطقه تحتالشعاع قرار داد.در اروپا، جنگ کمشدتی در شرق اوکراین ادامه داشت. روسیه حضور نظامیاش را در امتداد مرز خود با اوکراین تقویت کرد و این یکی از دلمشغولیهای کشورهای عضو ناتو بود. در آسیا، کرهشمالی اولین موشک قارهپیمای خود را پرتاب کرد و یک آزمایش هستهای قویتر از گذشته انجام داد. در سال ۲۰۱۷ برنامهها و فعالیتهای نظامی چین نگاههای بسیاری را به خود معطوف کرد. در این سال پکن سامانههای نظامی بیشتر و پیشرفتهتری را آزمایش کرد و برخی از یگانهای نظامی خود را به مناطق دورتری گسیل کرد. قدرتهایی مانند چین و روسیه فرادستی و برتری جهانی آمریکا و متحدانش را به چالش کشیدهاند. هرچند جنگ بین قدرتهای بزرگ گریزناپذیر نیست، کشورها به طور نظامیافته و حسابشدهای خود را برای یک رویارویی احتمالی آماده میکنند. در واقع، استراتژی دفاع ملی آمریکا که در ژانویه ۲۰۱۸ انتشار یافت، احتمال جنگ میان قدرتهای بزرگ را یکی از چالشهای عمده ایالات متحده آمریکا میداند. بر اساس این جدول هزینه نظامی آمریکا در مقایسه با هزینه سال ۲۰۱۶ به میزان ۱.۷ میلیارد دلار کاهش نشان میدهد. این در حالی است که هزینه ۱۴ کشور دیگر در همین جدول با افزایش ۴۳.۸ میلیارد دلار نسبت به سال قبل به ۶۸۱.۹ میلیارد رسید. کل هزینههای نظامی بقیه کشورهای دنیا زیر ۳۰۰ میلیارد دلار بود. کل هزینههای نظامی جهان در سال گذشته به برآورد مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک نزدیک به هزارو 580 میلیارد تخمین زده شده است. با اینهمه هزینه نظامی آمریکا در سال ۲۰۱۷ ، چهار برابر چین و نزدیک به 10 برابر روسیه و 12 برابر بریتانیا بود. اين اطلاعات نشان میدهد که کشورهای روسیه، بریتانیا، ژاپن و استرالیا در سال ۲۰۱۷ نسبت به سال پیش از آن یک رتبه تنزل داشتهاند درحالیکه کشورهای عربستان، هند، فرانسه و برزیل یک رتبه بالا رفتهاند. کشورهای چین، آلمان، کرهجنوبی، ایتالیا، عراق و رژیم اسرائیل از نظر رتبه، ثابت ماندهاند. پیشرفتهای چشمگیر چین بر پایه گزارش مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک، روند روزآمدکردن و نوسازی ارتش چین بههیچوجه کند نشده و پیشرفت این کشور در زمینه هوافضا چشمگیر بوده است. هدف نیروی هوایی چین از اضافهکردن این جنگافزارها داشتن توانایی برای بهچالشکشیدن آمریکاست که در سه دهه گذشته در عرصه هوا بدون رقیب بود. طبق اين گزارش، روسیه مانند گذشته مهمترین عامل نگرانی برای کشورهای شرق و شمال اروپاست. این کشور استقرار جنگافزارهای پیشرفتهاش را در مناطق غربی کشور، به طرف اروپا، افزایش داده است، از جمله استقرار سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ و موشکهای بالستیک اسکندر با بُرد ۵۰۰ کیلومتر. گرچه ارتش روسیه کماکان سلاحهای تازهای را به زرادخانه خود میافزاید، ولی روند این کار به خاطر بودجه ناکافی و کاستیهای صنعتی کندتر از آن است که پیشبینی میشد.بر پایه کتاب موازنه نظامی، رویکارآمدن دونالد ترامپ در آمریکا، بسیاری از رهبران اروپایی را نسبت به دوام ناتو و پایبندی آمریکا به امنیت اروپا در شک و تردید فرو برد. نظر دونالد ترامپ در ماههای اول ریاستجمهوریاش درباره ماده ۵ ناتو كه حمله به یک كشور عضو را بهمثابه حمله به كشورهای همپيمان ناتو قلمداد میكند، ناروشن و مبهم بود. اما در ماه مي ۲۰۱۷ با حضور در مقر جدید ناتو در بروکسل، ضمن انتقاد از رهبران شماری از کشورهای عضو، پایبندی خود را به ماده فوق منوط به افزایش هزینههای دیگر کشورهای ناتو به میزان از پیش تعیینشده کرد. با اینهمه ترامپ در سخنرانیاش در ششم جولاي همان سال در ورشو، به پایبندی محکم آمریکا به ناتو چه در عمل و چه در سخن تأکید کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.