فرصتسوزي در تعیين استراتژي توزيع گاز
حامد صالحآبادي : كشورهاي توسعهيافته براي صد سال آيندهشان استراتژي كلان و براي ٢٠ سال آينده استراتژي مدونشده دارند كه در آن مسير حرکت ميکنند و در اين راه سردرگم و بيهدف نيستند. حال با اين اوصاف سؤال اين است که استراتژي ٢٠ سال آينده وزارت نفت درباره توزيع گاز متان چيست؟ ٢٥٠ تا ٣٠٠ ميليارد متر مكعب در سال گاز متان استخراج خواهيم کرد که بايد پرسيد اين سرمايه و انرژي عظيم در چه مسيري ريلگذاري شده است؟ آيا همچنان تمام مشوقها در راستای سوزاندن و هدردادن اين سرمايه متعلق به نسلهاي آينده است! آيا همچنان با سردرگمي در تدوين استراتژي جامع بيش از ٤٠ درصد از بزرگترين سرمايه متعلق به آيندگان را هدر ميدهيم و محيط زندگي و هوا را آلوده خواهيم کرد؟ صرفا قيمت گاز متان، خوراك پتروشيمي را يكباره و چشمبسته و هيجاني از ٢.٥ سنت به ١٣ سنت افزايش دادهاند! بايد سؤال کرد براساس كدام نقشه راه و استراتژي اين اقدام انجام شد؟ صرفا به خاطر اينكه پتروشيميها سودآور هستند!؟ اين در حالي است که پتروشيميها تنها هفت درصد از گاز متان كشور را مصرف ميكنند و ٤٠ درصد از گاز متان توليدي كشور در نيروگاهها و مصارف خانگي به هدر ميرود. آيا اين هفتدرصدی كه اشتغال، درآمدزايي، توسعه، عزت و افتخار براي كشور خلق ميكرد، ارزان خریداری ميکرد و دیگر حوزههايي كه ٩٣ درصد گاز كشور را مصرف ميكنند، ارزان خریداری نميكنند! خوب حالا آقايان تصميم گرفتند كه قيمت خوراك پتروشيميها را افزايش دهند. آيا اتفاقي اين تصميم زماني اتخاذ شد كه دولت روحاني با سياست تعامل با جهان و جذب سرمايهگذاري رويكارآمده، بنا داشت دهها ميليارد دلار در صنعت پتروشيمي سرمايهگذاري خارجي جذب كند؛ ولي اين تصميم مسئولان باعث آن شد که اين سرمايهگذاريها عقيم بماند. دليل اصلي منصرفشدن سرمايهگذاران خارجي همين افزايش هيجاني قيمت خوراك پتروشيميها از ٢.٥ سنت به ١٣و 10 سنت بود. با اين قيمت هيچكدام از پروژههاي بزرگ اين صنعت ازجمله MTO و GTL و دیگر پروژههاي مرتبط ديگر توجيه مناسب برای جذب سرمايهگذار خارجي را نداشت؛ بنابراین به جاي سنگ، صخره در مسير جذب سرمايهگذاري خارجي قرار دادند و همه تلاشهاي دکتر روحاني و ظريف و... منجر به جذب سرمايهگذاري مدنظر در اين صنعت نشد. حال تصميم گرفتيد خوراك پتروشيميهايي را كه سود ميدادند، به جرم سوددهي ٢٠ تا ٢٥درصدي افزايش دهيد. چرا واحدهاي جديد را نيز با همان چوب رانديد. مگر واحدهاي جديد نيز در پنج تا هفت سال اول بهرهبرداري چنين سودي كسب ميكنند؟ كدام واحد MTO يا GTL و صنايع بالادستي پتروشيمي با خوراك10سنتي اقتصادي است؟ كدام سرمايهگذار عاقلي حاضر است در ايران صدها ميليون يورو هزينه كند كه به حاشيه سود احتمالي بين 10 تا ١٢درصدي دست يابد و همه ريسكهاي سرمايهگذاري در ايران را بپذيرد. افزايش ناگهاني قيمت خوراك پتروشيميها فاتحه جذب سرمايهگذاري خارجي و دستيابي به فرصتهاي ناشي از برجام را خواند. حال براي توقف اين سردرگمي، پيشنهاد ميکنم قيمت خوراك پتروشيمي براي طرحهاي جديد به صورت پلكاني تعيين شود. به اين مفهوم كه براي پنج سال اول بهرهبرداري قيمت خوراك واحدهاي پتروشيمي مانند دیگر مصرفكنندگان گاز باشد و پنج سال دوم بين ٣٠ تا ٤٠ درصد تخفيف در نرخ خوراك اعمال شود و پس از 10 سال خوراك با تخفيف 10 درصد تحويل واحدهاي پتروشيمي شود. چنانچه اين پيشنهاد عملياتي شود، بيش از 10 واحد بزرگ GTL و 10 واحد MTO و دهها واحد ديگر در حوزه پتروشيمي راهاندازي و در مدت پنج سال ممكن است ٥٠ ميليارد يورو سرمايهگذاري در اين حوزه جذب شود. اين تحول بزرگ ضمن اشتغالزايي، توليد ملي را افزايش و درآمد پايداري براي نسلهاي آينده ايجاد و همچنين مشتري قابل اتكايي در شرايط مختلف بازارهاي جهاني جذب خواهد كرد. ما در شرايط فعلي نميتوانيم گاز متان را با كشتي صادر كنيم. تبديل آن به گاز مايع نيز بسيار پرهزينه و غيراقتصادي است؛ اما با تبديل گاز به بنزين و گازوئيل و دیگر مشتقات ميتوانيم آن را با ارزش افزوده بالاتر به بازارهاي جهاني عرضه کنيم و براي گاز توليدي كشور براساس يك استراتژي بلندمدت حركت رو به جلو داشته باشيم. فقط اگر نصف گازي را كه در نيروگاهها و مصارف خانگي هدر ميرود، به صنعت پتروشيمي اختصاص دهيم، سالانه حدود ٢٥ تا ٣٠ ميليارد دلار درآمد ملي افزايش و ضمن ارتقای جايگاه ايران در اقتصاد جهاني براي صدها هزار نفر اشتغال مستقيم و غيرمستقيم ايجاد خواهد شد. بنابراین انتظار از کميسيون انرژي مجلس و وزارت نفت اين است که هرچه زودتر با اصلاح روند موجود و تصويب تخفيفات پلكاني، استراتژي توزيع گاز را تدوين و جلوي فرصتسوزيهاي موجود را در اين حوزه بگيرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.