|

نگاه سمبوليک

در «کاشفان چشمه»

کیانا آذر:‌ نمايشگاه نقاشي «محمد اسکندري» با عنوان «کاشفان چشمه» در گالري «پروژه‌هاي آران» از چهارم اسفندماه برپا شده است. نگاه سمبوليک او به دنياي پيرامون خود که گويي بازنمايي خود هنرمند - يا هم‌نسلان او - در زمان و مکاني نامشخص است که خيال و واقعيت را درنورديده، گويي که هر دو قابل تفکيک نيستند. به هر شکل از اين نظر تجربه‌اي قابل‌اعتنا در هنر نقاشي امروز است. اين نمايشگاه تا 21 اسفندماه پابرجاست. به اين بهانه با محمد اسکندري گفت‌وگويي کرديم که مي‌خوانيد.

اين نمايشگاه چندمين نمايشگاه انفرادي شماست؟ کمي از فعاليت‌هاي هنري خود بگوييد. اين نمايشگاه هشتمين نمايشگاه انفرادي من است که شامل هفت نقاشي، يک ويدئوآرت، پنج اثر چاپ سيلک با نسخه‌هاي محدود و يک نقاشي ديواري با تکنيک استنسيل است. چندوقتي بود که به گسترش کارهايم با رسانه‌هاي متفاوت فکر مي‌کردم و آشنايي‌ام با نرم‌افزارها باعث شد برخوردم با موضوعات، محدود به نقاشي نشود. البته اين تجربه را پيش‌تر هم داشته‌ام، ولي در اين نمايشگاه سعي کردم جدي‌تر به آن بپردازم. در آثار به‌نمايش‌درآمده، نگاه واقع‌گرايانه نداريد. در حقيقت اين آثار يا گذشته را به رخ مي‌کشند يا آرزوهاي نسل جديد را. چگونه به اين ديدگاه رسيديد؟ فکر مي‌کنم در هر دوره‌اي از تاريخ هنر، هنرمندان نگاه خود را واقع‌گرايانه مي‌پندارند، گرچه شايد شکل ارائه آن از نظر مخاطب، متفاوت باشد. نحوه پرداختن من به موضوعاتي که کار مي‌کنم، کولاژي است از تصاوير و مفاهيمي که تا اينجاي زندگي آنها را تجربه کرده‌ام، البته با چاشني آرزوها و اين برمي‌گردد به دوران کودکي‌ام، چسباندن عکس‌برگردان‌ها روي ديوار خانه و ساختن قصه از ارتباط تصويري ميان عکس‌ها؛ نوعي تمرين تخيل؛ در کارهاي امروز هم به‌نوعي همين کار را تمرين مي‌کنم. درواقع از زمان ايجادشدن ايده تا اجراي آن ممکن است ماه‌ها طول بکشد و در اين مدت، مدام در حال تغيير آنها هستيم و اين تغيير نشئت‌گرفته‌ از احساس‌هاي متفاوتي است که در حين پروراندن موضوع برايم ايجاد مي‌شود. نگاه به آينده تاريخ و تخيل راجع ‌به هرآنچه که فقدان آن را احساس کنم، شالوده کارهايم را تا به امروز تشکيل داده است. سمبوليک‌بودن عناصر و حتي حرکات فيگورها برايم هميشه جالب بوده است و اين شايد برمي‌گردد به فضايي که در آن رشد کرده‌ام و تصاويري که از نقاشي‌هاي دوران جنگ و قبل‌تر از آن در ذهنم باقي مانده است. تکنيک اين آثار به‌نوعي هايپررئاليسم را تداعي مي‌کند. دراين‌باره توضيح دهيد؟ تداعي هايپررئاليسم احتمالا به‌خاطر جزئيات بصري زيادي است که در بعضي کارها وجود دارد، اما من آنها را هايپررئال نمي‌دانم و کارهايم فاصله زيادي با اين تکنيک دارد. اين‌همه انرژي در پيکره و فيگورها از کجا مي‌آيند و چرا؟ شايد عصياني درون خودم است، شايد احساس فقدان آن است و شايد هم آرزوي آن. در انتخاب فيگورها و انتخاب ژست‌ها هميشه به شخصيت آنها دقت مي‌كنم و مي‌بايست نكته‌‌اي در منش آنها برايم جالب باشد تا بتوانم آنها را كار كنم. درواقع مجموعه «كاشفان چشمه» برايم مجموعه‌اي ادامه‌دار است كه شخصيت‌هاي آن از دل طبقه متوسط مي‌آيند؛ آدم‌هايي معمولي كه به ارزش‌هاي خود واقفند، براي اهداف خود تلاش مي‌كنند، درگير امواج نمي‌شوند و دغدغه‌داشتن با زندگي‌شان عجين است. از نظر شما حدفاصل يک اثر واقع‌نما و آبستره دقيقا کجاست؟ فكر مي‌كنم حدفاصل آن برمي‌گردد به شرايط و بستر تاريخي و اقليمي اثري كه پديد آمده است. من وقتي به كارهاي «جكسون پولاك» و عصياني كه نتيجه شرايط بعد از جنگ است نگاه مي‌كنم، گرچه كاري واقع‌گرايانه نيست، ولي نگاهي كاملا واقعي دارد و اين برايم مهم‌تر از تفاوت‌ها و اختلافات واقع‌گرايان و انتزاع‌گرايان است. در دوره رمانتيسيسم در فرانسه نيز، شاهد آثاري هستيم كه در عين پرداخت واقع‌گرايانه، در آنها به مفاهيمي انتزاعي پرداخته شده است، مانند مفهوم «اميد» در نقاشي «تخته‌پاره مدوسا» اثر تئودور ژريكو. اصلا تعريف شما از بازنمايي واقعيت چيست؟ آنچه كه خود هنرمند تخيل كند، آرزو كند، بيافريند، از بين ببرد و دوباره بسازد. همه اينها بازنمايي واقعيت «خود» هنرمند است. نقاشان و سبک‌هاي موردعلاقه شما کيستند و چیستند؟ تعدادشان كم نيست، ولي «اوژان دلاكروا»، «تئودور ژريكو» و «ژاك لوئي داويد» برايم پررنگ‌تر هستند. ديدن مجسمه‌ «برده عاصي» اثر ميكل‌آنژ و «الهه ساحرتراش» نيز هميشه مرا به وجد مي‌‌آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.