وزارت هوش مصنوعی
عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب
هفته پيش گردهمايى «حاكميت جهانى هوش مصنوعى» در دوبى برگزار شد. در اين گردهمايى بیش از٥٠ نفر از برجستهترين كارشناسان هوش مصنوعى از سراسر جهان ازجمله از شركتهاى بزرگى همچون IBM، آمازون و فيسبوك گرد هم آمدند تا راههاى تعامل با جهانى را كه مىرود بهطور فزاينده تحتتسلط هوش مصنوعى درآيد، بررسى كنند. اينكه دسترسى آزاد به اطلاعات و از آن بدتر دسترسى آزاد به بررسى و پردازش اطلاعات از طریق هوش مصنوعى چه امكانات و ویژگیهایی را بهوجود خواهد آورد، هم مىتواند منشأ جذابیت و شگفتى شده و هم بر ترس و واهمه دولتها بیفزاید. اطلاعات آزاد به اندازه كافى براى دولتها ترسآور است، اما حتی در جهانی با آزادی جریان اطلاعات هنوز بسيارى شايد باشند که محتواى پنهان آن را درك نكنند. هوش مصنوعى با قابليتها و سرعت پردازش بالايى كه دارد عملا ما را به معانىای فراتر از سطوح ظاهرى اين اطلاعات برده و همين ویژگی مىتواند براى بسيارى از نهادها و دولتها رعبآور و ترسناک باشد. در این گردهمایی این موضوع مطرح شده که دولتها باید با ایجاد وزارتخانهای با نام وزارتخانه هوش مصنوعی به نوعی بر برونده این دادهها و این حجم بالای اطلاعات و چگونگی پردازش آنها نظارت کنند. مشكل بزرگ اينجاست كه چنين چيزى محدود به هوش مصنوعى نخواهد ماند و جنبههاى ديگر تکنولوژی مانند ژنتيك، بيوتكنولوژى، مهندسى زيستى و نيز فناورى مبتنى بر علوم اعصاب را نيز شامل خواهد شد. آيا دولتها مىخواهند براى هر كدام از اين موارد كه روزبهروز بر تعداد آن افزوده خواهد شد، وزارتخانه و وزيرى مشخص كنند؟ در چنين فضايى وظيفه اين وزرا چه خواهد بود؟ آیا آنها ميزان اطلاعاتى را كه قرار است جريان يابد مديريت خواهند كرد يا محتواى آن را؟ و اصلا آيا چيزى مثل هوش مصنوعى يا فناورى زيستى قابل مديريت خواهد بود؟ از اين فراتر، نبايد انتظار داشته باشيم كه اين حوزههاى جديد از يكديگر منفك و جدا بمانند. در این صورت اين وزرا چگونه مىخواهند كنش اين حوزهها با هم را مديريت كنند؟ آيا در چنین دنیایی نيازى به يك رئيسجمهوری فناوريها نيست؟ مىبينيم كه هرچه بيشتر در اين مورد فكر كنيم سؤالات بيشترى مطرح شده و پيچيدگى موضوع، خود را بيشتر نشان خواهد داد. شايد حق با يكى از حاضران اين نشست باشد: دولتها از موضوع عقب هستند. به نظر میرسد نهتنها عقب هستند، بلکه هيچگاه نیز نخواهند توانست كنترل اين دنياى جديد را در دست بگيرند. اما مشکل اساسی مدیریت اطلاعات و چگونگی پردازش آنها نیست. آنچه بسیاری از متفکران همچون «استفن هاوکینگ» و «ایلان ماسک» را میترساند، تواناییهای بالقوه هوش مصنوعی در گسستن وابستگی خود از گونه انسان است؛ چیزی که شاید در نگاه اول به فیلمهای علمی-تخیلی شباهت داشته باشد، اما وقوع آن با سرعت روزافزون پیشرفتهای علم و فناوری چندان دور از ذهن نخواهد بود. بیشک برنامهریزی برای چنین جهانی چه در حد دولتها و چه در نهادها و مؤسسات مختلف علمی، اقتصادی و اجتماعی بسیار اهمیت دارد. اما برخلاف نظر کسانی همچون «هاوکینگ» و «ایلان ماسک»، هوش مصنوعی یکی از مهمترین تواناییهایی است که میتواند آینده انسان را دستخوش تغییرات مثبت كند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.