منافع پيادهسازي اقتصاد سبز در حوادث طبيعي
فاطمه پاسبان. كارشناس كشاورزي
براساس تعريف برنامه محيط زيست سازمان مللمتحد، اقتصاد سبز (Green Economy) الگويي است که به افزايش رفاه انسان و برابري اجتماعي منجر شده و خطرات زيستمحيطي و کمبود اکولوژيکي را بهطور چشمگيري کاهش ميدهد؛ بهعبارتي ديگر اقتصاد سبز اقتصادي است که در سايه آن زندگي انسانها پيش رفته و عدالت اجتماعي پديد ميآيد، درحاليکه در آن خطرها و آسيبهاي زيستمحيطي در کمترين ميزان ممکن است. اقتصاد سبز نوعی اقتصاد يا توسعه اقتصادي است که برپايه توسعه پايدار و آگاهي از اقتصاد بومي (سازگار با بوم) بنا گذاشته شده است. اقتصاد سبز با رويکرد همگامسازي دنياي امروز اقتصادي با محيط زيست به منظور استفاده مؤثرتر از سرمايههاي طبيعي و بهرهبرداري از منابع اقتصادي موجود جهان مورد توجه سازمانملل، کشورهاي توسعهيافته و تا حدودي کشورهاي درحال توسعه است. پيادهسازي اقتصاد سبز در همه شرايط اقتصادي و اجتماعي ميتواند منافع اقتصادي و محيطزيستي و اجتماعي را به همراه داشته باشد درصورتيکه با تحقيق، تدبير و مديريت کارآمد همراه باشد. يکي از اين حوادث طبيعي، زلزله است که همراه خود خسارات و زيانهاي فراوان انساني، اقتصادي و توسعهاي بههمراه دارد. تجربه کشورهاي جهان که با زلزلههاي ويرانگر روبهرو شده، نشان ميدهد که بهکارگيري اصول اقتصاد سبز توانسته است ضمن مديريت بحران با کمترين هزينه، منافع محيطزيستي پايداري را ايجاد کند. براي نمونه به تجربه کشور نپال اشاره ميشود. بررسي اين تجارب در شرايطي که کشور ما با خطر زلزله همواره روبهروست ميتواند درسهايي براي مديريت فاجعه زلزله براي ما داشته باشد تا قبل از وقوع اين اتفاق تلخ چارهانديشي و راهکارهاي اصولي مطابق با اقتصاد سبز طراحي و تدوين شود. کشور نپال در آوريل 2015 با زلزله 7.8 ريشتر مواجه شد که اين زلزله بزرگ بيش از 300 هزار نفر را بيخانمان كرد و بيش از 730 هزار سازه تحت تأثير زلزله نيازمند بازسازي و ارتقا بودند. در حدود 9هزار نفر کشته و نزديک به 22 هزار نفر زخمي شدند. طبق گزارش دولت نپال، تقريبا نيمي از توليد ناخالص داخلي (GDP) کشور که حدود 10 ميليارد دلار است، خسارت ناشي از زلزله بوده است. با اين حجم گسترده خرابي و نياز به ساخت و بازسازي سازههاي خرابشده و از جمله خانه، راهکاري ارزانقيمت و درعينحال دوستدار محيط زيست انتخاب شد؛ بامبو، راهحلی سريع براي تأمين نياز مسکن کشور، ارائه و پيشنهاد شد که با هزينهاي مناسب، با دوام و مصالح ساختماني تجديدپذير بود. گياه بامبو بهطور گستردهاي در دسترس بوده و در 75 منطقه رشد ميکند. بنابراين اين گياه به عنوان مصالح ساختماني در دسترس بوده است. اين ابتکار نتيجه همکاري 15 ساله بين شبکه بينالمللي بامبو و خيزران (INBAR) و شرکت خصوصي در نپال بوده است. شبکه بينالمللي بامبو و خيزران (INBAR) يک سازمان بينالدولي مستقل است که در سال 1997 تأسيس شده است تا با استفاده از بامبو و چوب خيزران، راه حلهاي نوآورانه براي فقر و پايداري محيط زيست را توسعه دهد. اين سازمان با همکاري بخش خصوصي توانسته تعدادي از سيستمهاي ساختماني مدرن را که با استانداردهاي بينالمللي ساختماني و استاندارهاي ايزو مطابقت داشته و ويژگي ضدلرزهاي بالايي دارند، با بامبو ارائه دهد. اين مدلهاي ساختماني به رسميت شناخته شده و در بسياري از فعاليتهاي بازسازي پس از زلزله نپال اجرا شده است. استفاده پايدار از 63 هزار هکتار از جنگلهاي بامبو نپال دستاوردهاي فراواني به همراه داشته است: ايجاد اشتغال محلي، کاهش آسيبپذيري براي زلزلههاي آينده (بامبو استحکام کششي بيشتری از فولاد دارد و قدرت فشاري بيشتری را درمقایسهبا بتن تحمل ميکند)، حذف نياز به واردات مواد ساختماني و جلوگيري از خروج ارز. از طرف ديگر اين گياه به بازسازي زمينهاي تخريبشده ناشي از زلزله کمک ميکند و به تثبيت مناطق تحتتأثير زمينلغزشها کمک ميکند. با استفاده از اين راهکار و نوآوري، بامبو در نپال توانسته مسکن مقاوم در برابر زلزله را براي افراد بيخانمان فراهم کند و از طرف ديگر شروع يک انقلاب اقتصادي سبز است که فرصتهاي شغلي سبز و بهبود معيشت پايدار را فراهم ميکند. جالب است که در روستايي كه به صورت پايلوت اين طرح اجراشده، منزل مسکوني با 190 مترمربع در دو روز با 14 نفر و هزينه 500 دلار ساخته شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.