|

سلامت جامعه در گرو سلامت مردان

محمدجواد حق‌شناس.رئيس كميسيون فرهنگى و اجتماعى شوراى شهر

ز نيرو بود مرد را راستي/

ز سستي کژي زايد و کاستي اول تا هشتم اسفندماه «هفته ملي سلامت مردان» نام‌گذاري شده است. اين هفته با هدف يادآوري اهميت توجه به سلامت و پيشگيري از بيماري مردان ايجاد شده است. هرچند در اکثر نقاط دنيا ميان نظام سلامتي مردان و زنان تعادل وجود ندارد اما در همه جوامع، متوليان سلامت مردم با توجه به اهميت مشکلات سلامتي به‌دنبال برطرف‌کردن آنها در جامعه هستند. متأسفانه مردان به دليل اينکه امرار معاش خانواده را بر عهده دارند، کمتر به فکر سلامتي خود هستند. اکثر آقايان زماني به فکر درمان مي‌افتند که بهترين زمان براي درمان آنها گذشته است. در جامعه ما مردان ستون خانواده هستند اما متوسط سن زندگي آنان نسبت به زنان بسيار پايين‌تر است و آنها بيشتر به دليل حوادث شغلي و رانندگي و ابتلا به بيماري‌هاي قلبي و سرطان‌ها فوت مي‌کنند يا به دليل حضور در جنگ‌ها و حوادث اجتماعى بيشتر از زنان در معرض آسيب قرار مي‌گيرند. آمارها نشان مي‌دهد که مردان بيشتر از زنان با عوامل خطرزا روبه‌رو هستند و براي همين بايد بيشتر به موضوع سلامت خود اهميت دهند. در اين مبحث تأكيد ما بر برخي از عوامل اين بيماري‌هاست که ناشي از رفتار‌هاي نادرست در ميان مردان است. اکنون در جامعه شيوع مصرف دخانيات در بين مردان حدود 35 درصد، تغذيه نامناسب 48 درصد، نداشتن تحرک کافي 83 درصد، شيوع فشارخون 23 درصد و شيوع ديابت 10 درصد است. سلامت يکي از ارزش‌ها و نيازهاي اساسي هر انسان و حقي پذيرفته‌شده در مکاتب الهي و اسناد بين‌المللي مانند اعلاميه جهاني حقوق بشر، حقوق بشر اسلامي و بيانيه سازمان جهاني بهداشت و همچنين در قانون اساسي و اسناد بالادستي است.

سلامت اساسي‌ترين بخش از رفاه اجتماعي به شمار مي‌رود و بيش از مداخلات پزشکي به عوامل اجتماعي و اقتصادي وابسته بوده و يکي از مفاهيم محوري توسعه، رفاه و بهزيستي جامعه است. سلامت مردان موضوعي است که موجب استحکام خانواده و ارتقاي سلامت نيروي کار جامعه و توسعه کشور مي‌شود. يکي از گام‌هاي خوب در اين راستا اقدامات خانه‌هاي سلامت شهرداري براي مشاوره و آگاه‌سازي مردان است که با هدف تأمين سلامت جسمي و رواني مردان در دوره‌هاي مختلف زندگي و ايجاد فرهنگ توجه به سلامتي قبل از بيماري، پيشگيري اوليه و تشخيص زودهنگام بيماري‌هاي خطير و بدون علامت در جامعه مردان و افزايش دسترسي آنها به اطلاعات سلامتي اجرائي شود.

اين قبيل برنامه‌ها مي‌تواند با هدف ترويج رفتارهاي سالم در بين مردان و افزايش دسترسي آنان به اطلاعات لازم درباره سلامتي و خودمراقبتي در راستاي فعاليت‌هاي ترويجي براي پيشگيري از بيماري‌هاي جسمي و رواني، معلوليت و مرگ‌ومير مردان است، بسيار مفيد باشد. اين در حالي است که طبق تعريف سازمان بهداشت جهاني، سلامتي عبارت است از حالت آسودگي کامل جسمي، رواني، اجتماعي و تنها به نبود بيماري يا ناتواني اطلاق نمي‌شود. سلامتي انسان‌ها امري اساسي است که فقط سلامت فيزيکي را دربر نمي‌گيرد و سلامت رواني و اجتماعي بخش مهمي از آن را تشکيل مي‌دهد. از آنجا که زندگي در کلان‌شهرهايى مانند تهران مشکلات فراواني را به دنبال دارد، آلودگي و شلوغي شهرها گاه موجب مي‌شود شهروندان علاوه بر مشکلات جسماني، با مشکلات روحي و رواني دست‌‌و‌پنجه نرم کنند. رشد سريع جمعيت، شهرنشيني و مهاجرت، روزبه‌روز بر فشارها، مسائل و مشکلات رواني و اجتماعي افراد جامعه مي‌افزايد. شيوع بالاي اين قبيل بيماري و ناتواني‌ها باعث شده اين مشکلات در تمامي جوامع به‌عنوان يک اولويت بهداشتي مورد توجه قرار گيرد. نبايد فراموش کرد که هر جامعه، براي دستيابي به صلح و امنيت بايد در درجه نخست، سلامت مردم و شهروندان آن جامعه را فراهم کند. شهر سالم به شهروند سالم نياز دارد. در اين حوزه، سلامت جسمي، رواني و روحي شهروندان ضروري است. بنابراين يکي از کارکردهاي اساسي شهرداري‌ها به عنوان يک نهاد اجتماعي بايد تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت شهروندان باشد. به اين منظور توجه به توسعه شبکه‌هاي خدمات سلامت در بستر شهري به‌ويژه حاشيه شهرها، قسمتي از مؤلفه‌هاي مديريت سلامت شهري به حساب مي‌آيد چراکه حفظ و ارتقاي سلامت، مسئوليتي فردي، اجتماعي، سازماني و حاکميتي است و يکي از پيش‌شرط‌هاي تحقق توسعه پايدار به شمار مي‌آيد. براي ارتقاي وضعيت فعلي و زمينه‌سازي آينده نيازمند ارتقاي برنامه‌ريزي شهري براي ارتقاي خدمات سلامت و ايمني رفتارها، بهبود شرايط زندگي و ايجاد حکمراني مشارکتي در شهر با سهيم‌کردن مردم در تصميم‌گيري‌هاي لازم براي برنامه‌ريزي شهري سالم هستيم. شهر سالم بدون انسان سالم وجود ندارد و منظور از انسان سالم هر چهار بعد جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي است که به دليل اثرپذيري متقابل بايد مدنظر قرار بگيرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.