|

مرور

وضعيت اورولي «جورج اورول» عنوان كتابي است از ريموند ويليامز كه به‌تازگي با ترجمه شيرزاد غضنفري توسط نشر ناهيد به چاپ رسيده است. ريموند ويليامز دانشيار ادبيات نمايشي در دانشگاه كمبريج است و آثاري نظير «فرهنگ و جامعه»، «انقلاب بلندمدت»، «ارتباطات»، «ادبيات نمايشي روي صحنه» و «تراژدي مدرن» از جمله تاليفات اوست. ويليامز در سال 1921 در ولز انگلستان متولد شد و در طول سال‌هاي حياتش به‌عنوان رمان‌نويس و نيز منتقد ادبي و اجتماعي به فعاليت پرداخت. همچنين او يكي از مهم‌ترين چهره‌هاي سوسياليست انگليس بود و به نوشته مترجم كتاب، «نوشته‌هايش درباره سياست، فرهنگ، رسانه‌هاي جمعي و ادبيات سهم عمده نقدهاي ماركسيستي از فرهنگ و هنر را به خود اختصاص داده‌اند، و برخي از آثارش مانند فرهنگ و جامعه و انقلاب بلندمدت ترسيم‌كننده بخش عمده‌اي از آنچه اكنون حوزه اصلي مطالعات فرهنگي به‌شمار مي‌رود، هستند». ويليامز در كتاب «جورج اورول»، خواننده را با هويت، كنش و واكنش، مسير حركت و مهم‌ترين خصوصيات اورول آشنا مي‌كند. اين كتاب در هفت بخش با اين عناوين نوشته شده‌: «از بلر به اورول»، «انگلستان، انگلستان چه كسي؟»، «نويسندگي»، «مشاهدات و تخيلات»، «سياست»، «فرافكني‌ها» و «پيوستگي‌ها». همچنين موخره‌اي هم درباره جورج اورول به پيوست كتاب منتشر شده است. در قسمتي از بخش «مشاهدات و تخيلات» مي‌خوانيم: «آثار اورول در دهه سي ميلادي مي‌تواند به‌طور متعارف از يك‌سو به اثر مستند و واقعي، و از سوي ديگر به اثر داستاني و تخيلي تقسيم شود. تمايز سطح به قدر كافي آشكار است: در يك‌طرف آس‌وپاس‌ها در پاريس و لندن، جاده‌اي به اسكله ويگان، درود بر كاتالونيا و طرح‌هايي مانند نوانخانه، دارزدن و شليك به فيل، در طرف ديگر چهار رمان روزهاي برمه، دختر كشيش، به آسپيديسترا رسيدگي كن و هواي تازه. بااين‌حال چنانچه آثار را به‌عنوان يك مجموعه در نظر بگيريم، هيچ چيزي روشن‌تر از اين نيست كه اين تقسيم‌بندي در درجه دوم اهميت قرار دارد. مشكل اصلي، در همه اين آثار، رابطه بين امر واقع و داستان است: رابطه‌اي نامشخص كه بخشي از بحران كلي نويسنده‌بودن است. ادبيات در گذشته چنين تقسيم‌بندي نمي‌شد. تمايز ثابت بين نويسندگي مستند و تخيلي محصول قرن نوزدهم است، و به طور گسترده‌‌اي به روزگار ما سرايت كرده است. مبناي‌اش تعريفي ساده‌انگارانه از دنياي واقعي، و سپس جدايي ساده‌انگارانه‌اي از اين دنياي واقعي بر اساس مشاهدات و تخيلات افراد است. اگر، از يك جهت، زندگي واقعي و ثبت‌كردنش و از جهتي ديگر دنياي تخيلي تفكيك‌پذير وجود دارد، به‌طورقطع دو نوع ادبيات مي‌تواند متمايز شود، و اين بسيار بيش از تاثير فرمي است. در نظريه‌هاي ناتوراليستي و پوزيتيويستي اين دوگانگي موثر جهان و ذهن دست‌كم به‌روشني قابل تشخيص است. اما اين دوگانگي معمول ارتدكس‌ترين نظريه ادبي را به‌ندرت مدنظر قرار داده‌اند، چه رسد به اينكه آن را به چالش كشند. اصطلاح‌هايي مانند داستان و غيرداستان، مستند و تخيلي، به مبهم‌‌كردن برخي از مسايل نويسندگي دامن مي‌زند.» از گزند و دلبستگي «يك روز از زندگي زني كه لبخند مي‌زند» عنوان مجموعه‌داستاني است از مارگارت درابل كه اين روزها با ترجمه شبنم بزرگي توسط نشر ناهيد به‌ چاپ رسيده است. مارگارت درابل نويسنده انگليسي متولد سال 1939 است كه به «بانوي امپراطوري بريتانيا» مشهور شده است. درابل در دهه هفتم زندگي‌اش جايزه پن طلايي گرفت اما حتي در سال‌هاي پيري و پختگي‌اش نيز رابطه‌اي متناقض و پيچيده با خواهر نويسنده‌اش، سوزان، داشت و حاضر نبود چيزي از آثار او را بخواند. آن‌طور كه مترجم كتاب نيز توضيح داده، پيچيدگي‌ها و تناقض‌هاي موجود در شخصيت‌هاي داستاني آثار مارگارت درابل بي‌تاثير از همان تضادها و تقابل‌هاي خواهرانه نيست: «شخصيت‌هاي درابل براي حفظ فرديت‌شان، مانند خود او، حتي به مبارزه با نزديك‌ترين خويشاوندان‌شان برمي‌خيزند و درعين‌حال همواره بازتابي هستند از جامعه، سياست و اقتصاد.» بستري كه داستان‌هاي اين مجموعه در آن روايت شده‌اند، طبيعت پيرامون نويسنده و محيط‌هايي است كه او شناخت خوبي از آنها داشته است. در بخشي از مقدمه مترجم درباره شخصيت‌هاي داستانی درابل آمده: «شخصيت‌هاي داستان درابل رنج دانايي را به جان مي‌خرند. زنان داستان درابل تاوان مي‌دهند. آن‌چه را كه اجتماع و تاريخ محافظه‌كار، شكست‌هاي بزرگ يك زن مي‌داند، مي‌پذيرند و در ازاي آن دل‌خوشي‌هاي كوچك زني را به دست مي‌آورند كه مي‌تواند بي‌دغدغه خودش باشد؛ با تمام كاستي‌ها و نقص‌هاي شخصيتي‌اش. زن داستان درابل مي‌داند نه كسي بناست پشتوانه پيشرفت فردي او باشد و نه توجيه او براي شكست‌هايش. شخصيت‌ها در طول داستان دست‌خوش تغيير مي‌شوند و در پايان داستان روي پاهاي خودشان مي‌ايستند. درابل آنها را از نو مي‌سازد و در پايان انگار در ابتداي مسيري ناشناخته رها مي‌كند تا به زندگي جديدشان ادامه بدهند.» داستان‌هاي اين مجموعه بر اساس ترتيب زماني تاريخ انتشارشان پشت هم آمده‌اند. در ابتداي كتاب پيشگفتاري مفصل درباره اين مجموعه و ويژگي‌هاي داستان‌ها آمده است. در بخشي از داستان «بيوه شاد» از اين مجموعه مي‌خوانيم: «فيليپ كه مرد، همه دوستان و همكارانش خيال مي‌كردند السا برنامه تعطيلات را به هم مي‌زند. السا مي‌دانست اين‌طور خيال مي‌كنند، اما هيچ قصد به‌هم‌زدن برنامه را نداشت. درباره رفتن به تعطيلات مصمم بود. آن ساعت‌هاي پاياني مرگ ناگهاني و غيرمنتظره فيليپ، و هفته‌هاي بعد از آن، خاكسپاري و تسليت‌گفتن‌ها و نامه‌هاي بانك و مشاوران حقوقي، داشت با قدرتي رو به رشد روي ذهنش اثر مي‌گذاشت. اگر با خودش روراست مي‌بود، كه سعي مي‌كرد باشد، فيليپ وقتي كه هنوز زنده بود، چندان چشم‌به‌راه تعطيلات نبود. اين تعطيلات هم تبديل مي‌شد به يك تلاش غمبار و طاقت‌فرساي ديگر كه از روي وظيفه تحمل مي‌كردند تا خوشي‌هاي گذشته را زنده كنند؛ زير سايه وضعيت جسماني بد و اخلاق بد فيليپ كه بد و بدتر مي‌شد. بدون فيليپ اما، دورنماي آينده روشن بود. السا مي‌دانست بايد اين انتظار فزاينده را پنهان كند چون بي‌شك شايسته يك تازه‌بيوه نبود كه اين‌طور مشتاقانه چشم‌به‌راه يك چيز دنيوي مثل تعطيلات تابستان باشد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.