سودبردن از فاجعه
«آوای رستاخیز» نمایشنامهای است از آرتور میلر، نمایشنامهنویس مشهور آمریکایی، که با ترجمه شیما الهی در نشر چترنگ منتشر شده است. «آوای رستاخیز» چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی آن اشاره شده از آثار متأخر میلر است. این نمایشنامه اولین بار در سال 2002، سه سال پیش از درگذشت آرتور میلر، اجرا شده است. «آوای رستاخیز» نمایشنامهای است با ده شخصیت که چنانکه در توضیح آغاز نمایشنامه آمده است، در مکانهایی متعدد در کشوری دوردست و نامشخص در آمریکای لاتین اتفاق میافتد. کشوری که در آن یک ژنرال، یک مبارز انقلابی را دستگیر کرده و قصد دارد او را به صلیب بکشد و این خوراکی میشود برای سودجویی رسانههای آمریکایی. میلر که یکی از ویژگیهای آثارش نقد جامعه سرمایهداری و مصرفی است در این نمایشنامه نیز به یکی از نمودهای این جامعه پرداخته است؛ یعنی به رسانههایی که حتی از فاجعهبارترین اتفاقها هم منفعت کسب میکنند. او جهانی را ترسیم میکند که در آن با بحران ارزشهای بنیادین مواجهیم. نمایشنامه با صحنهای آغاز میشود که خبر از حادثهای میدهد. در صحنهای تاریک، جنین، یکی از شخصیتهای نمایشنامه، در حالی که نور صحنه بر او افتاده، با بدنی باندپیچیشده روی صندلی چرخدار نشسته است. جنین در همان حالت باندپیچیشده، تماشاگران را اینگونه مورد خطاب قرار میدهد: «اصلا هول نکنید. بالاخره یک روز صبح تصمیم گرفتم از پنجره اتاقم بپرم. در این کشور حتی یک خودکشی موفق هم راحت نیست. انگار یککم بابت شکستم خوشحالم، اما فقط خدا میداند چرا. ولی همیشه میشود بابت چیزهای عجیبوغریب خوشحال شد... هیچوقت در زندگیام توقع شکست نداشتم. من در مقام یک انقلابی شکست خوردم... و وقتی به آن فکر میکنم، حتی زمانی که معتاد شدم - روزی از روزها این لذت به سادگی همراه با شوهرم از دستم رفت. ما اینجا بدجور به یک انقلاب نیاز داریم. اما آن داستانی دیگر است. دلم نمیخواهد ناله بکنم. راستش را بخواهید حالا پس از مرگم، یا بهتر است بگویم پس از مرگ تقریبی و بازگشت دوبارهام به زندگی بیشتر احساس خوشحالی میکنم. درد موضوع دیگری است؛ اما خب نمیشود که همهچیز را با هم داشت. پریدن از پنجره تجربه خیلی جالبی بود. یادم است موقع سقوط از طبقه سوم گذشتم و حس باشکوه رهایی تمام وجودم را پر کرد. مثل همانموقع که در مدرسه بارنارد بودم و یک روز شنبه به جزیره کانی رفتم و سوار ترن هوایی شدم و چنان فرود آمدم که انگار دیگر هرگز قرار نیست اوج بگیرم. اینبار خبری از اوجگرفتن نبود و با هوا یکی شدم، احساس کردم شفاف شدهام و همهچیز را مثل کرکس، شبیه ببر واضح و شفاف میدیدم. از کنار درخت نورای غولپیکرمان، که لاشخوری جوان روی شاخهاش نشسته بود و شپشهایش را میکشت، گذشتم. وقتی از طبقه دوم رد شدم، ابری به شکل پیانویی بزرگ بالای سرم دیدم. تقریبا میتوانستم مزهاش را توی دهانم حس کنم. بعد ترکهای پیادهرو را دیدم که به من نزدیک میشد و چوب بستنیای که لکه کمرنگ شکلات رویش بود. و هرچه که دیدم عجیب به چشمم ارزشمند بود...» مونولوگ جنین ادامه دارد و در این حین و در فواصل این مونولوگ جنین اشارهای به شخصیتهای دیگر نمایشنامه میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.