|

با حضور شاگردان و هواداران، در تالار سنگلج برگزار مي‌شود

بزرگداشت ركن‌الدين خسروي در خانه‌اش

رضا آشفته: اگر تالار سنگلج (25 شهريور) را محل كار و درخشش هنرمندي مانند ركن‌الدين خسروي بدانيم كه در دهه‌هاي 40 و 50 با اجراي آثاري از اكبر رادي و غلامحسين ساعدي و ديگر نويسندگان خود را در مقام يك كارگردان خلاق مطرح كرد، بزرگداشت او در نخستين سال بي‌حضوري‌اش در ميان شاگردان و دوستدارانش در اين تالار حكم برگزاري محفل دوستانه را در خانه معنوي‌‌اش دارد. خانه تئاتر مراسم بزرگداشت رکن‌الدین خسروی را با حضور شاگردان و علاقه‌مندان اين هنرمند خوشنام ايران، پنجم اسفندماه، ساعت 18:30 در تماشاخانه سنگلج برگزار می‌كند. رکن‌الدین خسروی‌- زاده 16 اسفند ۱۳۰۸ تهران (7 مارس 1930) - در سال ۱۳۲۷ خورشیدی از دبیرستان البرز تهران دیپلم گرفت و سال پس از آن راهی دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد. وی اما در سال ۱۳۲۹ تغییر رشته داد و به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران رفت. ركن‌الدين خسروي بيش از ١٧ نمايش تلويزيوني و ٢٩ نمايش صحنه‌اي را از سال ١٣٣٨ خورشيدي به اين سو کارگرداني کرده است. او اغلب روي آثار برجسته‌ترين نويسندگان و نمايش‌نامه‌نويسان ايران و جهان کار کرده است. از ميان چهره‌هاي جهاني مي‌توان به يوجين اونيل، او هنري، چخوف، سروانتس، دومو پاسان، برشت، بکت، ژان پل سارتر، سوفوکل، ايبسن و سرانجام داريو فو اشاره کرد. از ميان نمايش‌نامه‌نويسان ايراني، رکن‌الدين خسروي تاکنون آثار غلامحسين ساعدي و اکبر رادي را روي صحنه برده است. خسروي از سال ١٣٣٤ درحالي‌که دانشجوي دانشکده ادبيات دانشگاه تهران بود، آموزش بازيگري و کارگرداني را در کلاس‌هاي ديويد سون، استاد تئاتر دانشگاه‌هاي آمريکا، آغاز کرد. ديويد سون، در آن زمان کلاس‌هاي خود را در دانشکده ادبيات دانشگاه تهران برگزار مي‌کرد. خسروي بعدتر در کلاس‌هاي دکتر فروغ شرکت کرد و از سال ١٣٣٦ با تشکيل دانشکده هنرهاي دراماتيک تهران، فعاليت‌هاي خود را به‌عنوان بازيگر و کارگردان در اين دانشکده متمرکز کرد و از همين دانشکده فارغ‌التحصيل شد. او تحصیل خود را در این رشته در لندن ادامه داد و در سال‌های حیات خود چندین نمایش را در ایران و خارج از ایران روی صحنه برد. او دانشجویان بسیاری را در حوزه نمایش تربیت کرد. دكتر ركن‌الدين خسروي، از جمله كارگردان‌هاي مطرح ايراني است كه كار حرفه‌اي خود را از سال 1343 آغاز كرد. وي نمايش‌نامه‌هايي مانند زيتون (نوشته آرمان اميد)، اديپوس (اثر سوفوكل)، باغ آلبالو (آنتوان چخوف) و دشمن مردم (هنريك ايبسن) را در ايران كارگرداني كرده است. در سال 1342 از طرف اداره هنرهای دراماتیک برای شرکت در کلاس‌های دوره‌ای آموزش بازیگری و کارگردانی سازمان تئاتر انگلیس عازم شد و پس از آن با تأسیس دانشکده هنرهای دراماتیک در تهران، «خسروی» هم همراه با محمدعلی کشاورز، «ابراهیم مکی» و... بر سر کلاس‌ها نشست. البته از سال سوم، وی در همان دانشکده شروع به تدریس کرد. ابتدا به‌جای دکتر فروغ و سر کلاس‌های او و پس از اتمام دوره لیسانس به صورت مستقل به تدریس پرداخت. در همین دوران بود که با نمایش‌نامه‌های «اکبر رادی» آشنا شد و نمایش «از پشت شیشه‌ها»، از دست‌نوشته‌های او، را به صحنه آورد. پس از اجرای «از پشت شیشه‌ها» خسروی برای شرکت در مدرسه «دراما سنتر» با مدیریت افتخاری «پیتر بروک» به انگلستان رفت. پس از انقلاب، نمایش «گوشه‌نشینان آلتونا» نوشته «ژان پل سارتر» را در تالار سنگلج روی صحنه برد و در اواخر سال 59 از سوی اداره تئاتر، دعوت به بازنشستگی و استعفا شد و دیگر کار نکرد تا سال‌های بعد که «علی منتظری» به ریاست مرکز هنرهای نمایشی منصوب شد و در برنامه‌ای در تئاتر نصر، از همه پیش‌کسوت‌ها دعوت به کار کرد و سال 1367 «رکن‌الدین خسروی» تصمیم گرفت نمایش «تولد» نوشته «آرمان گاتی» را روی صحنه بیاورد. ابتدا قرار بود تالار وحدت را در اختیار گروه قرار دهند. بعد وعده «چارسو» را دادند و در نهایت به تالار موزه آزادی رسیدند؛ تالاری بدون تجهیزات نوری، آن هم برای نمایشی درباره جنگ گواتمالا با بازی‌های نور فراوان! از سوی دیگر هنگام حملات جنگی بود و این تالار هم به فرودگاه تهران نزدیک. به همین خاطر همه چراغ‌ها خاموش بود و در آن تاریکی و برف شدید، «رکن‌الدین خسروی» مانده بود که تماشاگران چگونه وارد سالن می‌شوند. حتی پیش‌بینی کرد که اگر کسی برای دیدن نیامد، کار را تعطیل کند، اما در همان شرایط، سالن پر از جمعیت بود و این نمایش به مدت دو ماه روی صحنه رفت و پس از آن اجرای «کوهولین» به مدت دو روز در فرهنگ‌سرای نیاوران، «ادیپوس»، «باغ آلبالو» و...، تا سال 75 که به لندن مهاجرت کرد. او در خارج از ايران به فعاليت‌هاي هنري‌اش ادامه داد و در مقام کارگردان، نمايش‌هاي «یادداشت‌های روزانه یک دیوانه» نیکلای گوگول (۱۳۷۷)، «استثنا و قاعده» برتولت برشت، «دعوت» دکتر غلامحسین ساعدی، «همه عطرهای عربستان» فرناندو آرابال (۱۳۷۸)، «آنتیگون» ژان آنوی، (۱۳۷۹)، «مده‌آ» داریو فو (۱۳۷۹) و «آخرین ساعات زندگی سلطان صلاح‌الدین ایوبی: کارمند رتبه سوم شهرداری تبس و حومه» نوشته محمود کویر (۱۳۸۱) را به صحنه برد. خسروي در سال 83 دو نمايش تك‌پرده‌اي «‌مده‌آ» (داريو فو) را به زبان انگليسي و «سلطان صلاح‌الدين ايوبي» (محمود كوير) را به زبان فارسي و به مدت يك هفته در يكي از سالن‌هاي تجربي لندن اجرا كرد. همچنين دو نمايش سوزن‌بانان (۱۳۸۵) و مرگ در می‌زند، وودی آلن (۱۳۸۵) را به صحنه برد كه از آخرين اجراهايش به‌شمار مي‌آيد. خسروي، کارگردان تئاتر ایران و از پیشگامان تئاتر دانشگاهی، در ۸۷سالگی به دليل كهولت سن و آلزايمر، صبح دوشنبه، ٢٧ دي 95 در لندن درگذشت و پيكرش در تهران تشييع و در بهشت زهرا در قطعه هنرمندان خاك‌سپاري شد. این هنرمند بزرگ عرصه نمایش، پیش از مرگ، کتابخانه‌اش را با 16 هزار جلد کتاب، به خانه تئاتر ایران اهدا کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.