«اقتصاد اطلاعات گردشگري» - 3
حامد اکبري. پژوهشگر اقتصاد اطلاعات
مدعاي اصلي نگارنده، هشداري مبتني بر آينده صنعت توريسم است که نوع آمادگي و مواجهه با آن ميتواند آيندهای بسيار مثبت يا منفي را براي صنعت گردشگري کشور رقم بزند.رفتار عمومي کنوني فعالان عرصه گردشگري، ارائه محصول مبتني بر دادهکاويهايي است که بتواند زنجيره محصولات و خدمات مرتبط با سفرها را ساماندهي کند و در يک فرايند آنها را بهينهسازي کرده و با قطعدادن با تحقيقات بازار، پکيجهاي مسافرتي را طراحي و آنها را ارائه کند.ذينفعان حوزه گردشگري را ميتوان مانند دیگر بازارها در دو گروه اصلي عرضهکنندگان خدمات و محصولات و همچنين متقاضيان خدمات و محصولات طبقهبندي کرد. به دلايلي که برشمرده شد، به نظر ميرسد عرضهکنندگان خدمات از آمادگيهاي اطلاعاتي و دادهمحوري نسبتا مناسبي برخوردار هستند.اما موضوع اطلاعات مصرفکنندگان بالقوه و بالفعل صنعت گردشگري و دادهکاويهاي مرتبط با آن، جای تأمل جدي دارد.پيشبيني ميشود براي ايجاد مزيتهاي نسبي جديدتر در بازارهاي رقابتيشدهتر فعلي، باز هم ابزار دادهکاوي مسير آينده را ترسيم کند و دادهبرداري، ثبت، تجميع اطلاعات افراد جامعه پيشران اين حرکت خواهد بود.شرح اقتصاد اطلاعات صنعت گردشگري در موضوع پروفايلينگ مصرفکنندگان سفر، مبحث بسيار مفصل و مطولي است که بررسي مستقلی را ميطلبد؛ ولي باز هم براي طرح مسئله، به مثالهايي از آنها ميپردازيم؛ باشد که سياستگذاران را براي تصميمگيري جدي درباره آمادگي استفاده از اين ظرفيتها و تهديدهاي احتمالي مترتب بر آن ترغيب کند.فرض کنيد اطلاعات جمعيتشناختي مربوط به محل تولد و سکونت افراد را بتوان با روشهايي تحليل، جمعآوري و تجميع کرد. باز هم الگوهاي پنهاني در دادههاي موجود مستتر است که ميتوان ظرفيتهاي پيشنهاد خدمات گردشگري را بر آنها استوار کرد؛ يعني اگر بشود با روشهايي ازجمله روشهاي خوداظهارانه دانست افرادي که در شهرهايي غير از شهر محل تولد و رشدشان ساکن باشند، اين موضوع که بحث بسيار مرسومي هم هست، ميتواند در قالب مهاجرتهاي کاري و تحصيلي، درماني و... اتفاق افتاده باشد. بديهي است که اين گراف جمعيتي، ظرفيت بسياري را براي ارائه مدلهاي خدمات گردشگري براي مسافرتهاي بين شهر محل تولد و شهر محل سکونت، داراست که اساسا شايد در مقوله سفر به معناي متعارف که ذيل عنوان تفريح و سرگرمي قرار ميگيرد، نگنجد.يا مثلا ميتوان با ابزاري، اطلاعات تخصصي علاقمنديهاي موضوعي افراد را گردآوري و تورها و پکيجهاي مبتني بر آن علاقهمنديها براي افراد تعريف کرد. بهطور مثال، علاقهمندان يا فعالان يا متخصصان حوزه معماري و ساختمان، مخاطب تورها و خدمات گردشگري تاريخي يا ايونتها و سمينارهاي مرتبط با موضوع معماري و... هستند.يا اگر بتوان پروفايل مسافرتي افراد را در مسافرتهاي پنج سال اخيرشان تحليل و ذائقه گردشگري آنها را شناسايي کرد و رفتار زماني سفر آنها را کشف کرد، ظرفيتهاي تعريف پکيجهاي جديد نیز فراهم ميشود.يا مثلا برای خانوادههايي که صاحب فرزندان محصل و کوچک هستند، ظرفيت بسيار مناسبي از حيث تعريف سرويسهاي گردشگري ايام تعطيلات تابستاني و خدمات مرتبط با کودکان در بسته پيشنهادي ايجاد ميکند.خواننده محترم با قدري تأمل ميتواند انبوهي از اين مثالها را در جامعه و در رفتار فردي خود جستوجو کند و به نتايج جالب و ارزشمندي برسد.نکته مهم آن است که از دادهکاوي بهمثابه مرکز فهم سياستگذاري حوزه گردشگري ميتوان بهره برد و ميتوان دريافت که تکنولوژيهاي روز در يک اتحاد استراتژيک با ابزار دادهکاوانه در حال ايجاد نوعي توريسم مبتني بر فردگرايي هستند و با يک رفتار طبيعي اقتصاد رقابتي، هر روز پيشنهادهاي گردشگري به واقعيت شرايط و مختصات افراد نزديکتر شده و از همپوشاني بيشتري برخوردار ميشوند.پس آمادگي براي استفاده از اين آينده بسيار محتمل و نزديک از الزامات حضور و بقا در صنعت گردشگري خواهد بود.بديهي است شرکتهايي که در حوزه داده و اطلاعات فعاليت ميکنند، با ابزار مختلف اقدام به ساماندهي و توسعه اينگونه مدلهاي پيشران در حوزه توريسم خواهند کرد. بنابراین سياستگذاران حوزه گردشگري بايد عزمی جدي را براي حمايت و توسعه اينگونه فعاليتها در شرکتهاي دانشبنيان و مجموعههاي فعال در صنعت گردشگري داخلي ايجاد کرده تا مثل بسياري از حوزهها، بار ديگر مصرفکننده و دنبالهرو جريانهاي پيشآمده نباشيم و با حضور فعال، مؤثر و پيشرو در صنعت توريسم مدرن، از ظرفيتها آن به نفع اقتصاد ملي و مردم استفاده کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.