|

سفر ۲روزه وزیر خارجه آمریکا به ترکیه پایان یافت

آشتی مشروط

رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات ‌متحده، سخت‌ترین روز کاری خود را در طول سفر اخیر خود به خاورمیانه در ترکیه پشت‌سر گذاشت؛ دو روز با دیدارهایی فشرده با مقامات عالی‌رتبه ترکیه؛ از رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، گرفته تا مولود چاووش‌اوغلو، وزیر امور خارجه این کشور. پس از هفته‌ها جنگ لفظی میان مقامات دو کشور، تیلرسون امیدوار بود اختلافات بالاگرفته میان آنکارا و واشنگتن را بر سر بحران سوریه رفع‌ورجوع کند. تیلرسون روز پنجشنبه و در اولین روز سفر خود به ترکیه با رجب طیب اردوغان دیدار کرد. این گفت‌و‌گو که پشت درهای بسته کاخ آکسارای صورت گرفت، به مدت سه‌ساعت ادامه داشت، اما جزئیات آن به بیرون درز نکرد. تیلرسون که ساعت 11 شب به وقت محلی به هتل محل اقامت خود رسیده بود، به خبرنگارانی که در لابی هتل منتظر جزئیات این دیدار بودند چنین گفت: «امشب نه- هنوز کار داریم». بااین‌حال وزارت خارجه ایالات‌ متحده اعلام کرد که دو طرف برای دستیابی به یک راه‌حل دوجانبه برای بهبود روابط، گفت‌وگویی سازنده و صریح داشته‌اند. دفتر ریاست‌جمهوری ترکیه هم بدون اشاره به نتیجه این دیدار سه‌ساعته اعلام کرد که رجب طیب اردوغان در این دیدار اولویت‌ها و انتظارات خود را درباره سوریه، مبارزه با تروریسم و سایر مسائل منطقه‌ای بیان کرده است. روابط آمریکا و ترکیه در طول سال‌های اخیر بر سر مسائل مختلفی شکراب شده بود، اما عملیات نظامی اخیر ترکیه در عفرین علیه کُردهای سوریه تنش را به بالاترین میزان خود در طول سال‌های اخیر رسانده ‌است. ترکیه یگان‌های مدافع خلق را گروهی تروریستی و نزدیک به حزب کارگران کردستان (پ‌‌ک‌ک) می‌داند و از این می‌ترسد که خودمختاری کُردهای سوریه به تحرکات کُردهای جنوب‌شرقی ترکیه منجر شود. ترکیه در حالی یگان‌های مدافع خلق در سوریه را هدف قرار داده که آمریکا این گروه را هم‌پیمان و اصلی‌ترین شریک زمینی خود برای مبارزه علیه داعش ‌می‌داند. آنکارا بارها از واشنگتن خواسته که حمایت خود از نیروهای کرد را متوقف کند و رجب طیب اردوغان هم چند روز پیش از سفر تیلرسون به ترکیه اعلام کرد که تصمیم این کشور درباره ادامه عملیات در سوریه به تصمیم آمریکا درباره ادامه حمایت مالی‌اش از نیروهای کُرد بستگی دارد. بر اساس گزارش‌ها، رئیس‌جمهوری ترکیه روز سه‌شنبه جنگ لفظی علیه آمریکا را افزایش داد و گفت: «روشن است کسانی که می‌گویند به حمله ما پاسخ می‌دهند، سیلی عثمانی را تجربه نکرده‌اند». دیدار با چاووش‌اوغلو با چنین پیش‌زمینه‌ای، اولین روز سفر تیلرسون هم با ابهاماتی همراه بود. بااین‌حال روز گذشته و پس از دیدار تیلرسون و چاووش‌اوغلو، ورق تا حدودی برگشت. یک روز پس از دیدار وزیر خارجه آمریکا با رئیس‌جمهور ترکیه، این مقام آمریکایی با همتای ترک خود نیز به گفت‌وگو نشست؛ گفت‌وگویی که حاصل آن رسیدن به «درک متقابل برای عادی‌سازی» مناسبات توصیف شد. مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، پس از دیدار با همتای آمریکایی خود از توافق دو طرف برای بهبود روابط دوجانبه خبر داد. در پی این گفت‌وگو، چاووش‌اوغلو به خبرنگاران از توافق دو کشور بر سر «سازوکارهایی» برای رفع اختلافات گفت. به گفته وزیر خارجه ترکیه، دو طرف برای پیگیری این سازوکارها بار دیگر در اواسط ماه مارس دیدار خواهند کرد. خبرگزاری آسوشیتدپرس موضوع گفت‌وگوی دو مقام را طرح آمریکا برای کمک به شبه‌نظامیان کُرد در سوریه و اعتراض شدید ترکیه به این طرح و عملیات نظامی آمریکا در خاک سوریه عنوان کرد. دیدار چاووش‌اوغلو و تیلرسون در حالی سازنده توصیف شده است که پیش‌تر وزیر خارجه ترکیه روابط دو کشور را بحرانی توصیف کرده و گفته بود: «یا روابطمان را بهبود می‌بخشیم یا کاملا قطع می‌کنیم». پیشنهاد ترکیه: عملیات مشترک در منبج ترکیه حدود یک ماه پیش عملیات نظامی خود را در عفرین آغاز کرد و اردوغان بارها اعلام کرده که نیروهای ترکیه و ارتش آزاد سوریه پس از پیروزی در عفرین به سمت منبج، دیگر شهر کردنشین سوریه، پیش می‌روند. نیروهای ایالات‌ متحده در منبج حضور دارند و ازهمین‌رو آمریکا ادامه این عملیات را تهدیدی علیه نیروهای خود می‌داند. حالا اما یکی از مقامات ترکیه در گفت‌و‌گو با رویترز از طرحی گفته که در صورت درستی می‌توان آن را خیانت آشکار آمریکا به کردها و نزدیکی مواضع آمریکا و ترکیه در سوریه خواند. آن‌طور که این مقام ترکیه‌ای به رویترز گفته، ترکیه به آمریکا پیشنهاد داده که نیروهای دو طرف در منبج به طور مشترک سوارد عمل شوند. به گفته رویترز، چنین عملیات مشترکی تنها در صورتی می‌تواند اتفاق بیفتد که پیش از آن یگان‌های مدافع خلق به شرق رود فرات عقب‌نشینی کنند. این عقب‌نشینی یکی از درخواست‌های مهم ترکیه در طول یک سال گذشته بوده است. چاووش‌اوغلو هم پس از این دیدار از آمادگی ترکیه برای برداشتن گام‌های مثبت این کشور با ایالات متحده در سوریه خبر داد. این در حالی است که منابع دیپلماتیک به روزنامه فرامنطقه‌ای الشرق‌الاوسط گفتند، چاووش‌اوغلو و نیز رجب طیب اردوغان در مذاکرات خود با تیلرسون بار دیگر بر مخالفت خود با ادامه ارسال سلاح به شبه‌نظامیان کُرد در چارچوب عملیات رقه و جنگ علیه داعش تأکید کردند و گفتند، ترکیه در واکنش به هرگونه تهدید از جانب این شبه‌نظامیان کُرد، به‌ویژه در شهر عفرین که شاهد تنشی بین نیروهای ترکیه است، تردید نخواهد کرد. این منابع افزودند، این مذاکرات همچنین مسئله کاهش تنش در سوریه و نیز تحولات مربوط به آتش‌بس در جنوب غرب سوریه را هم دربر گرفت. به گفته منابع، تیلرسون در جریان این مذاکرات با چاووش‌اوغلو و اردوغان گفت: واشنگتن بر امنیت ترکیه تأکید دارد. وی به تعهدات آمریکا در زمینه تضمین عدم رسیدن سلاح‌های شبه‌نظامیان کرد به داخل ترکیه و انتقال آن به اعضای حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) اشاره و بر اهمیت استراتژیک شراکت ترکیه و آمریکا در زمینه مبارزه با تروریسم و نقش اصلی آنکارا به‌عنوان هم‌پیمان ناتو و حفظ روابط قوی با ترکیه درباره مسائل اقتصادی و ... تأکید دارد. دیدار وزرای دفاع در حاشیه نشست ناتو هم‌زمان با سفر تیلرسون به ترکیه و دیدار با مقامات این کشور، وزیر دفاع ترکیه هم در حاشیه اجلاس ناتو در بروکسل با وزیر دفاع ایالات ‌متحده دیدار کرد. نورالدین جانیکلی، وزیر دفاع ترکیه، در اجلاس ناتو که پنجشنبه‌شب در بروکسل به پایان رسید، به جیمز متیس، همتای آمریکایی خود، گفت که یگان‌های مدافع خلق باید از نیرو‌های سوریه دموکراتیک خارج شوند. جانیکلی در جمع خبرنگاران گفت که او ادعای جیمز متیس را مبنی‌بر اینکه بیشتر نیروهای سوریه دموکراتیک عرب‌تبار هستند رد می‌کند: «این نیروها تماما زیر کنترل یگان‌های مدافع خلق هستند». جیمز متیس، وزیر دفاع آمریکا، در جمع خبرنگاران با تأیید این موضوع که دو کشور با هم اختلافاتی دارند، گفته بود: «فکر می‌کنم بااین‌حال به تفاهم برسیم. در یک جنگ، ممکن است بدیل‌های بدی مطرح شود، اما ما به همکاری‌مان ادامه می‌دهیم و منافع مشروع آنها را هم در نظر می‌گیریم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.