ركس تيلرسون براي نخستينبار به لبنان ميرود
عليه حزبالله در بيروت
رکس تيلرسون، وزير خارجه آمريکا، در سفري ششروزه به خاورميانه امروز وارد لبنان خواهد شد. اين اولين سفر وزير خارجه دولت دونالد ترامپ به اين کشور محسوب ميشود؛ کشوري که در ماههاي اخير به واسطه استعفاي جنجالي سعد حريري، نخستوزير لبنان، با فرازوفرودهاي بسياري همراه بوده است. البته به نظر، چهار کشور ديگري که تيلرسون در اين سفر از آنها ديدار کرده و خواهد کرد نيز وضعيت بهتري ندارند. تيلرسون علاوه بر لبنان از چهار کشور کويت، اردن، مصر و ترکيه نيز بازديد خواهد کرد. به گزارش واشنگتنپست و به نقل از يک مقام ارشد در وزارت خارجه آمريکا، اين کشورها هرچند شرکاي نزديک آمريکا بهشمار ميآيند، اما درحالحاضر آمريکا با آنها مشکلات بغرنجي در منطقه دارد. خنثيسازي لبنان وزير خارجه آمريکا در حالي كه بدون اشاره به جزئيات خبر از طرح جديد واشنگتن براي خاورميانه داد، در سفر کوتاه خود به پايتخت لبنان بيش از هر چيز خواهد کوشيد مقامات لبناني را براي تضعيف و منزويکردن حزبالله تحت فشار قرار دهد. او در کويت و پيش از سفر به بيروت، با بيان اين جمله که آمريکا حزبالله و مردم لبنان را يکي نميداند، کوشيد به نوعي ضمن انتقاد از مواضع حزبالله، پالسي مثبت به مردم اين کشور ارسال کند. بنا بر گزارش روزنامه الجمهوريه، تيلرسون از دولت لبنان خواهد خواست از حزبالله فاصله بگيرد؛ زيرا جامعه جهاني به اعمال تحريمها عليه اين حزب سياسي ادامه خواهد داد. البته سفر تيلرسون به لبنان، بهعنوان اولين مقام عاليرتبه آمريکايي که به اين کشور سفر ميکند، با اتخاذ تمهيدات امنيتي شديد از سوي مقامات لبناني همراه بوده است. فارغ از مسئله حزبالله، قرار است تيلرسون با مقامات لبنان درباره بحران سوريه و پيامدهاي منفي آن در خود این کشور و کشورهايي که در همسايگي آن قرار دارند، رايزني کند. بنا بر گزارش «النهار»، تيلرسون مقامات لبناني را با اتخاذ سياست بيطرفي در منازعات منطقهاي دعوت خواهد کرد و آن را تضميني براي تداوم حمایت جامعه بينالمللي از امنيت و تماميت ارضي اين کشور خواهد دانست. در واقع وزير خارجه آمريکا در شرايطي امروز وارد بيروت خواهد شد که تنش ميان سوريه و اسرائيل و متحدان منطقهای اين دو، در نتيجه ساقطشدن يک جت اسرائيلي از سوی پدافند هوايي سوريه، بالا گرفته است. البته اين مسئلهاي است که به نظر ميتواند فراتر از لبنان، کل منطقه را تحت تأثير قرار دهد. جبهه واحد لبنانيها در ديگر سوي ميدان، به نظر لبنانيها نيز بيکار ننشستهاند. روز دوشنبه و با هدف هماهنگي بيشتر ميان مقامات لبناني در آستانه سفر تيلرسون به اين کشور، ميشل عون، رئيسجمهور، سعد حريري، نخستوزير و همچنين نبيه بري، سخنگوي پارلمان اين کشور، با هم ديداري داشتهاند تا بتوانند جبههاي واحد را در برابر تيلرسون شکل دهند. به نظر اين سه رهبر سياسي در لبنان خواهان انتقال اين پيام به واشنگتناند که اقدامات اسرائيل را در حاشيه مرزهاي جنوبي و دريايي لبنان نخواهند پذيرفت. حريري پيشتر در همين رابطه گفته بود: «ما تماميت ارضي لبنان را در برابر تجاوز اسرائيل حفظ خواهيم کرد». به نظر يکي ديگر از اهداف اين ديدار، بررسي طرح پيشنهادي ديويد استارفيلد، معاون وزير خارجه آمريکا، براي حل مناقشه مرزي اسرائيلي-لبناني است. در واقع بخشي از اين مرز دريايي شامل بلوک ۹ ميشود که يکي از مناطق اقتصادي ويژه لبنان بهشمار ميآيد. طرح پيشين آمريکا مبني بر ايجاد يک خط آبي دريايي و يک منطقه بيطرف ميان دو کشور، به تأييد لبنانيها نرسید. از ديگر سو، لبنان تقسيم منابع اين بلوک و مالکيت 55 درصد از منطقه ويژه اقتصادي را نميپذيرد و همه ذخاير آن را متعلق به خود ميداند. علاوه بر اين، در ديدار اين سه چهره شاخص سياسي لبنان، به بحث ساخت يک ديوار بتني 23فوتي در امتداد خط آبي ميان دو کشور نيز پرداخته شده و به نظر در ديدار با تيلرسون نيز مطرح خواهد شد. از نظر لبنانيها، اين ديوار در 13 نقطه به خاک لبنان تجاوز کرده است. رايزني اقتصادي تيلرسون از ديگر سو، تيلرسون در حالي به لبنان سفر ميکند که اين کشور در آستانه امضای اولين قرارداد اکتشاف نفت و گاز با کنسرسيومي از شرکتهاي انرژي بينالمللي است که سه شرکت توتال فرانسه، اني ايتاليا و نوواتک روسيه را دربر ميگيرد. در صورت برطرفشدن اين موانع، لبنان تا سال 2019 به جرگه توليدکنندگان و صادرکنندگان نفت و گاز در منطقه خواهد پيوست. با اين اوصاف، تيلرسون که خود مديريت يکي از بزرگترين شرکتهاي انرژي جهان يعني اگزون را بر عهده داشته است، به نظر در اين سفر تلاش کند زمينه براي حضور شرکتهاي آمريکايي را در حوزه اکتشاف و استخراج نفت در ميادين نفتي لبنان فراهم کند تا در اين زمينه از رقابت با رقيب استراتژيک خود يعني روسيه عقب نماند. از قاهره به آنکارا در کنار لبنان، يکي از مهمترين توقفگاههاي تيلرسون آنکارا خواهد بود که علاوه بر ايفاي نقش تعيينکننده در سوريه، در ماههاي اخير حس ضدآمريکايي در اين کشور به دلیل تنش ميان ترکيه و آمريکا، تشديد شده است. تنش ميان آمريکا و ترکيه که به واسطه مسائلي مانند حمايت آمريکا از کردهاي سوريه، دورزدن تحريمهاي ايران از سوی مقامات ترک و همچنين دستگيري کارکنان محلي سفارت آمريکا تشديد شده بود، در هفتههاي اخير و به واسطه عمليات نظامي ترکيه در مناطق کردنشين سوريه، به اوج خود رسيده است. ترکيه در حالي شبهنظاميان کُرد ازجمله يگانهاي مدافع خلق را بهعنوان شاخه نظامي حزب کارگران کردستان (پکک) تهديدي عليه امنيت ملي خود ميداند که اين نيروها، متحد اصلي آمريکا در سوريه محسوب ميشوند. البته برخلاف آنچه انتظار ميرفت، واشنگتن در مواجهه با حمله نظامي ترکيه به مناطق کردنشين، منفعل عمل کرده و از محکومکردن لفظي اين اقدام فراتر نرفته است. پيش از سفر به لبنان، تيلرسون در اولين توقفگاه خاورميانهای خود، براي ديدار با عبدالفتاح السيسي، رئيسجمهور مصر، به قاهره سفر کرد؛ کشوري که بعد از وقوع تحولات موسوم به بهار عربي و سقوط حسني مبارک، پادشاه مخلوع آن، روي آرامش نديده است. از نظر آمريکا، مصر يک متحد مهم در مبارزه با گروههاي تروريستي بهویژه داعش و شاخههاي آن در شمال صحراي سيناست. بااينحال، دولت السيسي با انتقادهايي جدي درباره نقض دموکراسي و حقوق مدني مواجه بوده است؛ مسائلي که موجبات نگراني واشنگتن را فراهم کرده است؛ تاجاييکه باعث شده ايالات متحده کمک نظامي 195ميليوندلاري خود به اين کشور را به حالت تعليق درآورد. هرچند به نظر نميرسد اين مسئله چندان مهمي براي دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا، باشد و بايد دنبال انگيزههاي ديگري گشت. ترامپ ميکوشد با اين اهرم اقتصادي، قاهره را به سمت هماهنگي بيشتر با اقدامات تلآويو سوق دهد. در سفر به کويت نيز به نظر تيلرسون، بحث تحريم اقتصادي قطر را دنبال خواهد کرد. کويت از همان آغاز اين بحران کوشيد نقش يک ميانجي را ايفا کند؛ هرچند تاکنون توفيق چنداني در اين رابطه نداشته است. در اردن نيز سياستهاي دولت ترامپ بدون ترديد در مرکز رايزنيهاي تيلرسون خواهد بود. اردن که شمار زيادي از آوارگان فلسطيني را در خود جاي داده، دل چندان خوشي از تصميم ترامپ براي بهرسميتشناختن بيتالمقدس بهعنوان پايتخت اسرائيل ندارد. از آنجا که 650 هزار مهاجر سوري در اردن ساکن هستند، قرار است تيلرسون يک توافق براي همکاري با اردن برای حل مشکلات امنيتي، دفاعي و اقتصادي به امضا برساند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.