از بندتی و مودیانو
«دُرد قهوه» اثر ماریو بندتی و «تصادف شبانه» اثر پاتریک مودیانو دو اثر داستانی هستند که اولی به ترجمه عطیه الحسینی و دومی به ترجمه مهسا ابهری در انتشارات فرهنگ جاوید به چاپ رسیدهاند. «دُرد قهوه» اثری است طنزآمیز که در آن با طنزی ظریف و انتقادی به مسائلی پرداخته شده که جزئی از تاریخ روزگاری بوده که کودکی ماریو بندتی، نویسنده اروگوئهای، در آن سپری شده است. راوی این داستان شخصیتی است به نام کلادیو که داستانهایی را از دوران کودکی خود بازمیگوید و این کودکی چنانکه در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی این کتاب اشاره شده «تقریبا همزمان با دوران کودکی خود نویسنده است.» بندتی در این داستان از خلال روایت کلادیو از کودکیاش دورهای تاریخی را که در آن زیسته است به صحنه آورده است. در مقدمه مترجم درباره سبک روایت بندتی و طنزی که در داستان او نهفته است چنین میخوانیم: «بندتی در این کتاب داستان را به سبکی روان، شیرین و رمزآلود روایت میکند. او احساسات و افکار شخصیتهای داستان را خیلی ساده بیان میکند. یکی از برجستهترین ویژگیهای سبک او در این کتاب طنزی پنهان است؛ طنزی که بیشتر تلخ و کنایهآمیز است. او واقعیت و خیال را بههم میآمیزد و از نتیجهگیری درباره آن پرهیز میکند و خواننده را در تعلیق باقی میگذارد.» کتاب «دُرد قهوه» از 48 فصل تشکیل شده و هر فصل عنوانی دارد. آنچه در ادامه میخوانید قسمتی است از این کتاب: «هرچه پارک کاپوررو برای ما جذابیت داشت، ساحل کنار آن عجیب مهوع بود. شنهای نادر آنجا که در هیچ ساحلی یافت نمیشد همیشه کثیف بود. آنجا پُر از آشغال و پسمانده و قوطی و بطری کشتیهایی بود که در خلیج لنگر انداخته بودند، و سوار بر امواج دریا پیش میآمدند.ساحل کاپوررو که در شرایط عادی هیچ جذابیتی نداشت، فقط روزهای خاصی مملو از مردم و دوچرخه میشد. یکی از آن مواقع، زمانی بود که بالون یا همان کشتی هوایی گراف زپلین به آنجا آمده بود. آدمبزرگها مسحور آن وسیله شده بودند که مثل یک سوسیس نقرهای در هوا معلق مانده بود و در اولین نگاه یک چیز جادویی بهنظر میآمد. برعکس، برای ما بچهها چیزی کاملا معمولی بود و این شیفتگی و حیرتِ آدمبزرگها مسخره بود. آدمبزرگها چنان هاجوواج ماتِ بالون شده بودند که تا یکی از ما پِخی زد زیر خنده بمب خنده بقیه هم ترکید. پدر و مادرها که بهجای خود، بابابزرگها هم فکر کردند که ما با خندههامان مسخرهشان میکنیم؛ و اینجا بود که باران سقلمهها و نیشگونها بر تنِ لاغرمردنیمان باریدن گرفت. این ظلم تاریخی را هرگز فراموش نخواهم کرد...» دیگر اثر داستانی که این روزها در انتشارات فرهنگ جاوید به چاپ رسیده است، رمان «تصادف شبانه» اثر پاتریک مودیانو، نویسنده فرانسوی برنده نوبل ادبیات 2014، است. رمان با شرح یک تصادف آغاز میشود؛ تصادفی که چنانکه راوی در آغاز داستان میگوید «در گذشتهای نهچندان دور» و زمانی که راوی «در آستانه سن قانونی» بوده به این صورت که راوی نقل میکند، اتفاق افتاده است: «... شبی دیرهنگام از میدان پیرامید به سمت کونکورد میرفتم که، ناگهان، اتومبیلی از دلِ تاریکی ظاهر شد. ابتدا تصور کردم مرا زیر گرفت. سپس دردی شدید از قوزک پا تا زانو احساس کردم. در پیادهرو نقشِ زمین شده بودم. توانستم بلند شوم. اتومبیل با انحراف ناگهانیش، با سروصدایی ناشی از شکستن شیشه، با یکی از طاقنماهای میدان برخورد کرده بود...» بعد از آن معلوم میشود راننده اتومبیل یک زن است که او هم آسیب دیده است. راوی هنگام سوار شدن به اتومبیل پلیس امداد متوجه میشود یک پایش برهنه است و یک لنگه از کفشهایش گویا در صحنه تصادف جا مانده است. کمکم وارد حالوهوای غریبی میشویم. گویی راوی چیزهایی را درست درک نمیکند یا خوب به یاد نمیآورد. انگار زمان و اشیا در ذهنش به هم ریختهاند چنانکه وقتی به لنگهکفش جاماندهاش فکر میکند میگوید: «دیگر به خوبی نمیدانستم چیزی که جا گذاشتهام یک کفش است یا حیوان؛ همان سگ دوران کودکیم که وقتی در حوالی پاریس، خیابان دکتر کورزن، زندگی میکردم زیر اتومبیلی رفت و له شد. همهچیز در ذهنم بههم ریخته بود. شاید هنگام افتادن، جمجمهام آسیب دیده بود.» این بههمریختگی ذهنی و موقعیتی که راوی در آن قرار گرفته، حالوهوایی غریب و معماگون به صفحات آغازین رمان میدهد و خواننده را کنجکاو میکند به دانستن اینکه تصادف شبانه قرار است به چه ماجرایی منجر شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.