|

شهری برای همه ملیت‌ها

آزاده شمس

فقط چند روز از آمدنم به لندن گذشته بود که به این نتیجه رسیدم که این شهر حسابی عجیب‌وغریب است و با چیزی که از آن در تصور داشتم و عکس‌هایی که از آن دیده بودم، بسیار متفاوت است. چیزی که لندن را برایم این‌قدر عجیب و متفاوت می‌کند، ساختمان‏های قدیمی، کهنه و زیبایش نیست، موزه‎ها و گالری‏های متعددش نیست، پارک‏های پر از سنجاب و درخت‎های سن‌وسال‌دار و سربه‌فلک‌کشیده‏اش نیست، رودخانه تیمز هم نیست که از دل شهر می‏گذرد و خانه مرغ‏های دریایی‏ است. چیزی که این شهر را این‌قدر عجیب و متفاوت می‌کند، آدم‏های رنگارنگ این شهر است که انگار از سراسر جهان در این پایتخت اروپایی دور هم جمع شده‎اند و آن را بدل به شهری چندفرهنگی با چهره‏ای چندگانه و گونه‏گون کرده‏اند. همیشه فکر می‏کردم، استعمار یک جاده یک‌طرفه است، استعمارگر وارد کشوری می‌شود و آن را استثمار می‌کند، ظلم می‎کند و در کنار غارت منابع آن کشور، فرهنگ آن کشور را هم تحت‌تأثیر خودش درمی‏آورد و تغییر می‎دهد؛ مثل اتفاقی که با حضور انگلستان در هند افتاد و در کنار غارت منابعش، از سیستم حکومتی و اداری انگلستان تأثیرات فراوانی پذیرفت و اکنون زبان انگلیسی یکی از سه ‌زبان رسمی در هندوستان است یا حتی جمهوری کوچک ترینیداد و توباگو در نتیجه استعمار انگلستان، زبان خود را به فراموشی سپرد و حالا انگلیسی تقریبا تنها زبان زنده در این کشور کارائیبی است، اما حالا که در لندن روزگار می‎گذرانم، می‎بینم که استعمار سر دیگری هم دارد و به همین دلیل تنها تأثیر استعمارگربودن برای انگلستان، کسب بهره‌های اقتصادی‎ نیست، بلکه فرهنگ این کشور اروپایی هم در جریان استعمار دستخوش تغییر شده است. البته این تأثیر در لندن بسیار بیشتر است و در دیگر شهرهای انگلستان کمتر. درواقع فکر می‌کنم انگلستان با توجه به تاریخ دراز استعماری‏اش و سابقه‏ای که در برخورد با فرهنگ‏های دیگر داشته، تعامل با فرهنگ‏های دیگر را هم آموخته است و توانسته دروازه‎های کشورش را به سوی مردمی از دیگر سرزمین‏ها باز کند. برخی از شهروندان انگلیسی درواقع مردمی هستند که در همان دوران استعمار وارد این کشور شده‌ و خرده‌فرهنگ‏های مستقل و قوی‎ای را شکل داده‌اند و برخی دیگر هم مهاجرانی هستند که بعدا به این کشور آمده‏‌اند، اما بزرگ‌ترین دایاسپوراهای فرهنگی در لندن شکل گرفته است و حتی مهاجران محلات خاص خودشان را شکل داده‏‌اند؛ کافی است در این شهر بچرخید تا بتوانید نشانه‌های فرهنگی مردمان گوشه‏ای از جهان را در لندن ببینید؛ مردمی که بازارهای خاص خود، موسیقی و کنسرت‏های خود، محل عبادت خود، آرایشگرهای خود، پوشش سنتی خود و زندگی مخصوص به خودشان را به لندن منتقل کرده‌‏اند و دایاسپورای خود را شکل داده‎اند. کافی است در Seven sister یا Newington قدم بزنیم تا کبابی‏ها، رستوران‌های کباب‎ترکی و باقلوافروشی‏ها دوره‏مان کنند یا برویم Brixton تا با سفری به اندازه چند ایستگاه مترو، در آمریکای‌لاتین و آفریقا پیاده شویم. موزیک‏های خیابانی تند و جنوبی گوش کنیم، غذاهای تند برزیلی، اروگوئه‏ای و پاراگوئه‎ای بخوریم، آرایشگاه‌هایی برای بافت موی آفریقایی بیابیم و لباس‌های سنتی و دست‌دوز آفریقایی بخریم. کافی است به این محلات وارد شوید تا فراموش کنید در چه نقطه جغرافیایی ایستاده‎اید، بازارهای میوه‌وتره‏بار، ماهی‌فروش‏ها و مغازه‌های فروش گوشت که سیرابی، پاچه و کله و صدف و میگو و خرچنگ می‎فروشند، همه‌وهمه باعث می‌شوند خود را در هرجایی غیر از لندن تصور کنید. ایرانی‏ها هم برای خودشان محلاتی در شمال لندن دارند که می‏توان در آنها از شامپو صحت تا پفک چی‌توز پیدا کنید، غذای ایرانی بخورید یا آرایشگاه ایرانی بروید. البته این رستوران‏ها و فروشگاه‌ها محدود به شمال نیست و حتی در مناطق دیگر که بیشتر محل زندگی خود انگلیسی‏‌هاست، رستوران‏های ایرانی باز هم دیده می‌شوند و شما می‌توانید در این رستوران‏ها کشمش و زعفران غذایی به خوشمزگی نایب در تهران پیدا کنید. یکی از سرگرمی‌‏های این روزهایم این است که وقتی در مترو نشسته‎ام، سری بچرخانم و هم‎قطارهایم را نگاه کنم و حدس بزنم هرکدام ریشه در چه سرزمینی دارند و لباس و ته‎چهره‏شان آنها را به چه تکه‏‎ای از جهان متصل می‌کند. لباس‌پوشیدن‏ها، نوع آرایش چهره و لباس‎ها آن‌قدر در لندن متفاوت است که شما تقریبا با هر لباسی یا هر آرایشی که بیرون بیایید، برای هیچ‌کس انگار عجیب نیست. پسری با قیافه آسیای‌شرقی، هدفون در گوش دارد و کتاب می‌خواند، زن جوانی با رنگ پوست قهوه‌ای، موهای فر قرمزش را بالای سر جمع کرده و در کنار مردی سفیدپوست و بچه‏‌ای با رنگ پوست قهوه‌ای روشن بلندبلند می‎خندد. مردی با چهره تاجیکی یا افغان و خطوط عمیق بر چهره‏اش کلاه سنتی‏اش را روی سر جابه‏جا می‌کند. زن محجبه‏ رنگین‌پوستی هم دارد توی آینه خودش را نگاه می‌کند و رژ لبش را مرتب می‎کند. گرچه هنوز هم بیشترین درصد جمعیت لندن را سفیدها؛ یعنی انگلیسی‎ها و مردمی با ریشه اروپایی تشکیل می‌دهند، اما لندن پذیرای بیش از 270 ملیت است و همین به لندن بزرگ‌ترین جمعیت غیرسفید را در مقایسه با سایر پایتخت‏های کشورهای اروپایی، بخشیده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.