شهری برای همه ملیتها
آزاده شمس
فقط چند روز از آمدنم به لندن گذشته بود که به این نتیجه رسیدم که این شهر حسابی عجیبوغریب است و با چیزی که از آن در تصور داشتم و عکسهایی که از آن دیده بودم، بسیار متفاوت است. چیزی که لندن را برایم اینقدر عجیب و متفاوت میکند، ساختمانهای قدیمی، کهنه و زیبایش نیست، موزهها و گالریهای متعددش نیست، پارکهای پر از سنجاب و درختهای سنوسالدار و سربهفلککشیدهاش نیست، رودخانه تیمز هم نیست که از دل شهر میگذرد و خانه مرغهای دریایی است. چیزی که این شهر را اینقدر عجیب و متفاوت میکند، آدمهای رنگارنگ این شهر است که انگار از سراسر جهان در این پایتخت اروپایی دور هم جمع شدهاند و آن را بدل به شهری چندفرهنگی با چهرهای چندگانه و گونهگون کردهاند. همیشه فکر میکردم، استعمار یک جاده یکطرفه است، استعمارگر وارد کشوری میشود و آن را استثمار میکند، ظلم میکند و در کنار غارت منابع آن کشور، فرهنگ آن کشور را هم تحتتأثیر خودش درمیآورد و تغییر میدهد؛ مثل اتفاقی که با حضور انگلستان در هند افتاد و در کنار غارت منابعش، از سیستم حکومتی و اداری انگلستان تأثیرات فراوانی پذیرفت و اکنون زبان انگلیسی یکی از سه زبان رسمی در هندوستان است یا حتی جمهوری کوچک ترینیداد و توباگو در نتیجه استعمار انگلستان، زبان خود را به فراموشی سپرد و حالا انگلیسی تقریبا تنها زبان زنده در این کشور کارائیبی است، اما حالا که در لندن روزگار میگذرانم، میبینم که استعمار سر دیگری هم دارد و به همین دلیل تنها تأثیر استعمارگربودن برای انگلستان، کسب بهرههای اقتصادی نیست، بلکه فرهنگ این کشور اروپایی هم در جریان استعمار دستخوش تغییر شده است. البته این تأثیر در لندن بسیار بیشتر است و در دیگر شهرهای انگلستان کمتر. درواقع فکر میکنم انگلستان با توجه به تاریخ دراز استعماریاش و سابقهای که در برخورد با فرهنگهای دیگر داشته، تعامل با فرهنگهای دیگر را هم آموخته است و توانسته دروازههای کشورش را به سوی مردمی از دیگر سرزمینها باز کند. برخی از شهروندان انگلیسی درواقع مردمی هستند که در همان دوران استعمار وارد این کشور شده و خردهفرهنگهای مستقل و قویای را شکل دادهاند و برخی دیگر هم مهاجرانی هستند که بعدا به این کشور آمدهاند، اما بزرگترین دایاسپوراهای فرهنگی در لندن شکل گرفته است و حتی مهاجران محلات خاص خودشان را شکل دادهاند؛ کافی است در این شهر بچرخید تا بتوانید نشانههای فرهنگی مردمان گوشهای از جهان را در لندن ببینید؛ مردمی که بازارهای خاص خود، موسیقی و کنسرتهای خود، محل عبادت خود، آرایشگرهای خود، پوشش سنتی خود و زندگی مخصوص به خودشان را به لندن منتقل کردهاند و دایاسپورای خود را شکل دادهاند. کافی است در Seven sister یا Newington قدم بزنیم تا کبابیها، رستورانهای کبابترکی و باقلوافروشیها دورهمان کنند یا برویم Brixton تا با سفری به اندازه چند ایستگاه مترو، در آمریکایلاتین و آفریقا پیاده شویم. موزیکهای خیابانی تند و جنوبی گوش کنیم، غذاهای تند برزیلی، اروگوئهای و پاراگوئهای بخوریم، آرایشگاههایی برای بافت موی آفریقایی بیابیم و لباسهای سنتی و دستدوز آفریقایی بخریم. کافی است به این محلات وارد شوید تا فراموش کنید در چه نقطه جغرافیایی ایستادهاید، بازارهای میوهوترهبار، ماهیفروشها و مغازههای فروش گوشت که سیرابی، پاچه و کله و صدف و میگو و خرچنگ میفروشند، همهوهمه باعث میشوند خود را در هرجایی غیر از لندن تصور کنید. ایرانیها هم برای خودشان محلاتی در شمال لندن دارند که میتوان در آنها از شامپو صحت تا پفک چیتوز پیدا کنید، غذای ایرانی بخورید یا آرایشگاه ایرانی بروید. البته این رستورانها و فروشگاهها محدود به شمال نیست و حتی در مناطق دیگر که بیشتر محل زندگی خود انگلیسیهاست، رستورانهای ایرانی باز هم دیده میشوند و شما میتوانید در این رستورانها کشمش و زعفران غذایی به خوشمزگی نایب در تهران پیدا کنید. یکی از سرگرمیهای این روزهایم این است که وقتی در مترو نشستهام، سری بچرخانم و همقطارهایم را نگاه کنم و حدس بزنم هرکدام ریشه در چه سرزمینی دارند و لباس و تهچهرهشان آنها را به چه تکهای از جهان متصل میکند. لباسپوشیدنها، نوع آرایش چهره و لباسها آنقدر در لندن متفاوت است که شما تقریبا با هر لباسی یا هر آرایشی که بیرون بیایید، برای هیچکس انگار عجیب نیست. پسری با قیافه آسیایشرقی، هدفون در گوش دارد و کتاب میخواند، زن جوانی با رنگ پوست قهوهای، موهای فر قرمزش را بالای سر جمع کرده و در کنار مردی سفیدپوست و بچهای با رنگ پوست قهوهای روشن بلندبلند میخندد. مردی با چهره تاجیکی یا افغان و خطوط عمیق بر چهرهاش کلاه سنتیاش را روی سر جابهجا میکند. زن محجبه رنگینپوستی هم دارد توی آینه خودش را نگاه میکند و رژ لبش را مرتب میکند. گرچه هنوز هم بیشترین درصد جمعیت لندن را سفیدها؛ یعنی انگلیسیها و مردمی با ریشه اروپایی تشکیل میدهند، اما لندن پذیرای بیش از 270 ملیت است و همین به لندن بزرگترین جمعیت غیرسفید را در مقایسه با سایر پایتختهای کشورهای اروپایی، بخشیده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.