|

روزنگاشت جشنواره سی‌وششم فیلم فجر

حق یا تکلیف؟ مسئله این است

محسن خیمه‌دوز

۱- مغزهای کوچک زنگ‌زده کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس: هومن سیدی داستان فیلم درباره لمپن‌های حاشیه‌نشینی ا‌ست که با استثمار دیگران، از جمله کودکان برای گدایی، روزگار می‌گذرانند. اغلبِ افراد، پدر و مادر مشخصی ندارند. به ناموس‌کشی می‌رسند. بینشان درگیری ایجاد می‌شود. یکدیگر را می‌کشند و با ورود پلیس فیلم تمام می‌شود. فیلم مغزهای کوچک، فیلم‌نامه‌ای بد و فرمی درخشان و موضوعی خوب و پرداختی متوسط دارد. کارگردانی خوب (هومن سیدی) و بازی‌های معمولی (فرهاد اصلانی و سجادی‌حسینی) و بازی‌های بد دارد (نوید محمدزاده و مادر خانواده). چند نکته خوب دارد، از جمله: - اگر نمی‌تونی مسئله‌ای رو حل کنی، حذفش کن. - گله گوسفندان چون مغز ندارن، به چوپان نیاز دارن. و یک پایان بد برای یک موضوع خوب دارد؛ اینکه با ورود پلیس و نیروهای قضائی، مسئله فیلم حذف می‌شود و فیلم، تبلیغ‌گر حذف مسئله می‌شود، نه تشویق‌گر حل آن. فیلم در بسیاری از لحظات، به‌ویژه در یک‌سوم آغازین، بی‌دلیل شلوغ و گوش‌آزار است. (شبیه تئاترهای آماتوری که فکر می‌کنند هرچه بیشتر داد و فریاد بزنند، هنری‌ترند) «مغزهای کوچک زنگ زده»، در حوزه «زیباشناسی زشتی» یک فیلم دیدنی‌ است (به دلیل قاب‌بندی‌های خوب آن)، اما در روایتِ زیستِ لمپنی و بیان زیباشناسانه خشونتِ لمپنی، از فیلمفارسی‌های دهه 40 عقب‌تر است. (بهترین الگو در این مورد همچنان فیلم «قیصر» است). فیلم در حوزه سینمای عامه‌پسند قصه‌گوی حادثه‌ای، فیلم خوبی‌ است و فروش خوبی هم خواهد داشت.

۲- امپراطوری جهنم کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس: پرویز شیخ‌طادی داستان فیلم درباره یک چریک پیر مسلمان و بازنشسته است که با تحریک مأموران سیا و اسرائیل به یک داعشی تروریست تبدیل می‌شود. فیلم ماجرای ترورهای او و درگیری‌اش با سایر ادیان و مذاهب است. قرار بوده که فیلم، تبلیغی و حرفه‌ای و جهانی باشد، اما آنچه ایجاد شده، فاقد ارزش هنری ا‌ست که با فیلم‌نامه ضعیف و کاراکترهای سطحی و عروسکی‌اش، و نیز با درک سطحی‌اش از اوضاع سیاسی جهان، فیلم را به یک بازی کامپیوتری تبدیل کرده است، به‌طوری‌که نه‌تنها ارزش تبلیغاتی موردنظر سرمایه‌گذاران را ندارد، بلکه حتي امکان داشتن یک گیشه خوب را هم از دست داده است.

۳- عرق سرد کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس: سهیل بیرقی داستان فیلم درباره ممنوع‌الخروج‌شدن یک زن فوتبالیست از سوی شوهرش است؛ در لحظه‌ای که زن، کاپیتان تیم است و با 10 سال سابقه ورزشی، در اوج دوران ورزشی‌اش قرار دارد. فیلم ماجرای رفع ممنوع‌الخروجی زن را به تصویر می‌کشد و موانعی که بر سر راه او ظاهر می‌شوند. «عرق سرد» یک فیلم خوش‌ریتمِ قصه‌گوست که با فیلم‌نامه «مسئله‌محورش» موفق شده بدون درگیرشدن با شعارهای سطحی و بدون ازبین‌بردن کشش دراماتیک فیلم، به‌ویژه برای مخاطب عامه‌پسند، به یک فیلم مسئله‌محور تبدیل شود که توانسته مسئله مهمی را در طول فیلم بیان‌ کند و با بیان سینمایی، آن را مورد پرسش قرار دهد. این مسئله که حقوق انسانی زن مدرن، در تضاد آشکار با برخی مسائل قرار گرفته و فرصت‌های زیادی را در زندگی زن مدرن از بین می‌برد. پرسشی که فیلم در برابر مخاطب (و مسئولان) قرار می‌دهد این است که کدام‌یک باید تغییر کند؟ «عرق سرد» به دلیل بازی‌های خوبش فروش خواهد کرد و به دلیل مسئله‌محوربودنش، بعد از فروشش در اکران، همچنان به حیات فرهنگی‌اش ادامه خواهد داد. «عرق سرد» اولین فیلم «مسئله‌محور» جشنواره است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.