|

رانت برای بعضی فیلم‌ها

لیلی فرهادپور

آن عده که این روزها امکان دیدن فیلم‌های جشنواره فجر امسال را دارند و دستی هم به قلم، به‌وفور در این روزنامه و روزنامه‌های دیگر و شبکه‌های مجازی و رسمی، آنها را نقد کرده‌اند. اما من تصمیم دارم به جای نقد پیشنهاد کنم برای برخی از این فیلم‌ها رانت قائل شویم! بله ما به‌عنوان روزنامه‌نویس و منتقد، خودمان این رانت را بدهیم.

ریکاردو، جان استورات میل و هم‌فکرانشان در تعریفشان از رانت می‌گویند: «از آنجایی که تمام زمین‌ها باروری و حاصلخیزی یکسانی ندارند، زمین‌دارانی که زمین‌های باکیفیت‌تری دارند، درآمد بیشتری خواهند داشت. این در حالی است که این عایدی بیشتر ناشی از کار بیشتر این زمین‌داران نبوده است». و بعد هم مبحث رانت را مطرح می‌کنند. خب در سینمای ایران هم همین مسئله مسلما قابل رؤیت است. بنابراین به نظر من، یک فیلم خوش‌ساخت مسلما محصول زحمت بیشتر عوامل آن نیست، بلکه احتمالا زمین بهتری گیرشان آمده! شاید هم این زمین خوب در اثر رانت خوبی باشد که دست‌اندرکاران تهیه و ساخت فیلم در سینما (دولتی و خصوصی) به این فیلم‌سازان دادند! یادمان نرود که با دقت بیشتر بر تعریف سنتی ارائه‌شده برای رانت متوجه می‌شویم که در حقیقت رانت نوعی امتیاز است. این امتیاز یا حمایت قاعدتا وقتی می‌تواند مشروع باشد که جنبه حمایتی‌اش بر جنبه سودجویی‌اش بچربد. من بشخصه معتقدم که در این دنیای وانفسای پر از جنگ و ضعیف‌کشی و دروغ و فردگرایی (من و خانواده‌ام بخورند گور بابای بقیه) فیلم خوش‌ساخت بی‌خاصیت به چه دردی می‌خورد؟ شاید باید به فیلم‌هایی که خیلی هم از نظر ساخت درجه یک نیستند یا هستند ولی حتما نقدهای بسیاری بر آنها می‌توان شمرد، ما خودمان رانت بدهیم! مثلا به فیلم «کامیون» ساخته کامپوزیا پرتوی کلی می‌توان ایراد بنی‌اسرائیلی گرفت، اما انسانیت و همدلی‌ای که از ناهم‌زبانی جلو می‌‌زند جای تحسین و تعظیم ندارد؟ یا درباره فیلم «بمب» کار پیمان معادی که خیلی‌ها به فیلم‌نامه و صحنه‌پردازی آن انتقاد داشتند ولی خوشبختانه مورد استقبال در سینماهای مردمی قرار گرفته است، بله در مورد این فیلم ضدجنگ زیبا من تمام‌قد می‌ایستم (با اینکه فیلم در نیم‌ ساعت آخرش تقریبا چهار تا پلان پایانی داشت) و روی پلان سفیدی دیوار مدرسه که منتظر دیوارنویسی است، خیره می‌مانم و به معادی آفرین می‌گویم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.