|

سقف بیمارستان و سقف ناباوری

دکتر بابک زمانی-رئیس انجمن سکته مغزی

سقف بیمارستان آموزشی ما با اولین برف دوباره پایین آمد. چند مترمربع فضای تنگی که تکه‌‌تکه شده و به بررسی مغز و اعصاب محیطی و عضلات به شکل بسیار فشرده اختصاص داشت، از حیز انتفاع خارج شد. 25 سال پیش هم، یک روز در حال راند آموزشی در همین بیمارستان بودیم که سقف، پشت‌سرمان فروریخت. همان‌موقع هم این بیمارستان بسیار پوسیده به‌ نظر می‌رسید. همه تصور می‌کردند ساختمان جدیدی، بزرگ‌تر و مدرن‌تر و بر اساس آخرین اصول بیمارستان‌سازی با الهام از معماری این ساختمان در زمینی بسیار بزرگ با باغی مصفا تأسیس و این بیمارستان تخریب خواهد شد، اما این اتفاق نیفتاد. برعکس هر گوشه و کنجی از حیاط بیمارستان بارها و بارها و بارها تحت ساخت‌وسازهای اضافی و ترمیمی و انضمامی قرار گرفت. سال‌های‌سال بیماران بستری، استادان و دستیاران و دانشجویان متحمل مزاحمت ساخت‌‌وسازهای مکرر قرار گرفتند و نهایتا نه فضای سبزی ماند و نه حتی باریکه‌راهی مناسب رفت‌‌وآمد و نه حتی نمایی شبیه به یک مرکز درمانی با تمام زیبایی و استحکامی که لازمه چنین بنایی است تا پناهگاه روحی مناسبی برای بیماران و رنجوران، آن‌گونه که واقعا هست، به نظر‌ آید.

بیمارستان مزبور را 70 سال پیش یک هم‌وطن زرتشتی وقف کرده بود. بیمارستان دیگر دانشگاه ما هم که داستانی مشابه در ابعادی بزرگ‌تر دارد، از سوی یکی از سران رژیم سابق وقف شده بود! راستی آیا نسیم آرمان‌های انقلاب به ساخت بیمارستان هم خواهد وزید؟ به آنجا که توده بیماران با همراهان مضطرب و تنگدستشان در راهروهای تنگ ساختمان‌های نمور در هم می‌لولند و در حال تولید تلخ‌ترین خاطرات زندگی‌شان هستند!؟ همان‌جا که پزشکان و دستیاران برگزیده، این شایسته‌ترین بندگان خدا، تنها گوش شنوای ضجه‌های سوزناکی هستند که برای مرگی جان‌گداز، سرمای سخت را در دل شب چاک می‌زنند! آیا دانش پزشکان جوان که تنها با عرق‌ریزی روح و از ورای ‌هزاران صفحه کتاب و نه امکانات آموزشی! به‌ دست آمده را حداقل به اندازه درصدی از اقدامات معنوی باور کرده‌ایم؟ آیا ریشه این همه افلاس در ساختمان‌سازی برای بیمار و طبیب و سلامت نوعی ناباوری عمیق نسبت به دانش طب در برابر تمام اقسام غیرعلمی و کهن شفا؛ از زالو و سوزن و گیاه گرفته تا انرژی و امواج و... نیست؟ بیهوده نیست در همین طب مدرن هم تنها اقداماتی را اجر می‌گذاریم که نتیجه آن با چشم و نه با عقل و بلافاصله قابل‌رؤیت باشند وگرنه گرفتن شرح‌حال و معاینه و تشخیص و تفکر در کار پزشکی، سیستم ثبت بیماری‌ها و تخصیص مراکزی صرفا برای مراقبت از بیماران و درمان بیماران در دقایق اورژانس که نتایج آن تنها در مطالعات علمی روشن می‌شوند به باور ما فایده‌ای بیشتر از درمان‌های سنتی کهن ندارند! ناباوری نسبت به ضرورت و تأثیر مراقبت‌های پزشکی و عدم رؤیت منافعی که با فاصله و تنها در برابر مشاهده علمی خود را نشان می‌دهند باعث شده است که بخش‌های مهمی از همین بیمارستان‌های موجود هم اختصاص به اعمالی پیدا کنند که سودآوری ملموس و سریعی دارند. جا برای اسکوپی‌ها و گرافی‌ها و لوژی‌ها خیلی فراخ‌تر است تا تخت معاینه و اتاق ملاقات و سرسرای اورژانس! مرکز نگهداری هم که اصلا وجود ندارد! تنها در یکی، دو سال اخیر است که گویا دولت متوجه وظیفه ذاتی خود در مراقبت از بیماران اورژانس و بیمارانی که نیازمند مراقبت‌های طولانی هستند، شده و هنوز هم بسترهای موجود به‌هیچ‌وجه برای ایفای این وظیفه کفایت نمی‌کنند، خصوصا که این اولویت‌ها در ابتدای طرح ارتقای سلامت به‌خوبی لحاظ نشدند. مقصود از اشاره به این مصداق‌ها تنها اشاره به همان موضوع اصلی؛ یعنی باور و ناباوری است. مگر نه‌اینکه وقتی به سودآوری چیزی باور می‌آوریم؛ از مجتمع مسکونی و مجتمع‌ تجاری گرفته تا... نه‌تنها کمبود پیدا نمی‌کنیم، بلکه تمام شهر و دیار را هم از آنها پر می‌کنیم؟! واقعیت این است که خدمات نوین پزشکی با تمام الزامات و اجزایش از نظر اقتصادی هم بارها و بارها به نفع جامعه هستند. اینجا هم وقتی باور به خدمات نوین پزشکی و اقتصادی‌بودن آن با تمام ابعادش پدید بیاید، وقتی سقف این ناباوری هم فروبریزد، به‌جای این تنگدستی و بحث‌های ریزبینانه اولیای امور و تصمیم‌گیران اقتصادی، تنها در کاهش هزینه‌ها اندکی بریزوبپاش را هم شاهد خواهیم بود!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.