|

بمب‌هاي هسته‌اي کوچک؛ تهديد جهاني

اردشير زارعي‌قنواتي : از روز جمعه دوم فوريه که سند موسوم به دکترين «برررسي وضعيت هسته‌اي آمريکا» از سوی وزارت دفاع اين کشور (پنتاگون) در 70 صفحه انتشار يافت، انتقادهاي زيادي را در جهان و به‌ویژه کشورهايي که به‌عنوان تهديد از آنان نام برده شده بود، برانگيخت. با توجه به اينکه نوک حمله و تمرکز اين گزارش بر تهديد عيني روسيه قرار داشت، بلافاصله مقامات ارشد در مسکو به آن واکنش نشان داده و پس از آن نيز مقامات چين، ايران و کره‌شمالي که در گزارش از آنان به‌صراحت نام برده شده است، نارضايتي و خشم خود را ابراز کردند. «دونالد ترامپ»، رئيس‌جمهوري آمريکا، نيز هم‌زمان با انتشار اين سند، در همان روز جمعه با تشريح استرتژي دولت خود، در‌اين‌باره اظهار کرد: «اين استراتژي امکان استفاده از سلاح‌هاي هسته‌اي را کاهش مي‌دهد و درعين‌حال، بازدارندگي در برابر حملات عليه آمريکا و متحدان و شرکاي آن را افزايش خواهد داد» که اين کاملا خلاف ذات سند پنتاگون بود. نکته مهمي که سند پنتاگون به‌صراحت حول آن تعيين شده و دقيقا خلاف اظهارات ترامپ بود، اين است كه دکترين هسته‌اي از وضعيت «بازدارندگي» يا به‌‌اصطلاح «صلح سرد»، به يک شرايط جديد تغيير ماهيت مي‌دهد و دکترين هسته‌اي جديدی را در وضعيت «تهاجمي» و گرايش به سمت استفاده عملياتي از تسليحات هسته‌اي کوچک در جنگ‌هاي آتي سوق مي‌دهد. سند پنتاگون در شرايطي تنظيم و انتشار مي‌يابد که وضعيت در جهان، به دليل «آنارشي» کنوني، به‌شدت در حال تشديد بحران‌هاي ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي است و همين موضوع ابعاد سياست جديد را در بستر عيني‌تر تهديد استفاده از جنگ‌افزار هسته‌اي، در مناقشات آينده نشان مي‌دهد. از طرف ديگر، با شکست استراتژي‌هاي منطقه‌اي و جهاني واشنگتن در يک دهه اخير و افول هژموني آمريکا در عرصه بين‌المللي با توجه به ذات امپرياليسم و سابقه جنايات بي‌شمار جنگي آمريکا در نقاط مختلف جهان، اين موضوع بيش از هميشه زنگ خطر جنگ‌هاي هسته‌اي محدود را به صدا درآورده است. ازآنجا‌که پنتاگون قبلا و مشخصا در سال گذشته از بزرگ‌ترين بمب غيرهسته‌اي خود، معروف به «مادر بمب‌ها»، در افغانستان استفاده کرده است، چندان دور از انتظار نيست که در صورت لزوم از تسليحات هسته‌اي کوچک که طبق اين سند در کانون توجه قرار گرفته است نیز استفاده کند. از طرف ديگر، نتيجه جنگ افغانستان و عراق به استراتژيست‌هاي نظامي آمريکايي نشان داد که دوران لشکرکشي و اعزام گسترده سربازان آمريکايي براي تصرف سرزميني مناطق دشمن سپري شده و استفاده از موشک‌هاي کروز در طبقه‌بندي تسليحات متعارف هم نتيجه تعيين‌کننده‌اي در منازعات اخير نداشته است. هرچند لبه حمله پنتاگون در اين گزارش روي روسيه متمرکز بوده است؛ اما بدون ترديد، با توجه به توان تسليحاتي و هسته‌اي روسيه، اين کشور نيز مي‌تواند به‌راحتي در همين راستا توازن قدرت با رقيب سنتي خود را برقرار کند. به همين دليل، تمرکز بر روسيه بيشتر براي کشاندن پاي اين کشور و حتي چين به يک مسابقه تسليحاتي پرهزينه است که حداقل درباره روسيه مي‌تواند اين کشور را از نظر اقتصادي مانند مسابقه تسليحاتي دوران «رونالد ريگان» دچار مشکلات بزرگی کند. خطر بالقوه و بالفعل نظامي دکترين جديد پنتاگون، متوجه کشورهاي درحال‌توسعه و ناهمسو با واشنگتن است که در رأس آن ايران و کره‌شمالي قرار دارند. آنان با اين رويکرد قصد دارند در صورت تشديد تنش با اين دو کشور يا احتمالا سوريه، براي ازبين‌بردن زيرساخت‌ها و مراکز تجمع نظامي آنان از تسليحات هسته‌اي کوچک استفاده کنند. از‌آنجاکه در ساختار سياسي آمريکا نيز امروز يک درهم‌گسيختگي و رقابت‌هاي بسيار حاد حول دوقطبي‌هاي ناسازگار وجود دارد، در واشنگتن بسياري چندان بي‌ميل نيستند تا با ايجاد يا ورود مستقيم به يک جنگ خارجي، بسياري از مشکلات داخلي خود را حل کنند. به همين دليل، وقتي تمام اين قطعات پازل در کنار هم چيده و تحليل مي‌شود، در آن صورت تغيير استراتژي هسته‌اي واشنگتن که در سند پنتاگون هم به‌صراحت بر آن تأكيد ‌شده، بيش از هميشه هيولاي نکبت جنگ هسته‌اي مديريت‌شده را به تصوير مي‌کشد. سند پنتاگون يک اعلان جنگ و دهشت استفاده از تسليحات هسته‌اي در جنگ‌هاي آينده است که اگر امروز کشورهاي جهان و افکار عمومي بين‌المللي عکس‌العمل لازم را عليه آن انجام ندهند، فردا بسيار دير خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.