|

از زخم‌هایی به قدمت تاریخ

«من مَردُمَم» گزینه‌ای است از اشعار کارل سندبرگ، شاعر آمریکایی، که با ترجمه بابک زمانی در نشر ثالث منتشر شده است. کتاب، که گزیده‌ای از بیشتر دفترهای شعر سندبرگ را دربر می‌گیرد، با مقدمه‌ای مفصل همراه است که در آن مترجم این شعرها به زندگی و مضمون اشعار سندبرگ پرداخته است؛ اشعاری که اغلب از رنج کارگران، شکاف‌های طبقاتی و فقر سخن می‌گویند و از تجربه زیسته سندبرگ نشات می‌گیرند. سندبرگ خود در میان مردمی که در شعرهایش حضور دارند زیسته و به‌واسطه نوع زندگی‌ای که داشته رنج‌های آنان را تجربه کرده است و ازهمین‌رو شعرهایش ملموس‌اند. مترجم در بخشی از مقدمه خود بر گزیده اشعار سندبرگ درباره شعرهای او می‌نویسد: «سندبرگ را می‌توان شاعرِ مردم نامید، چراکه شعرهایش از جنسِ مردم است. کلماتی ساده با زبانی ساده که از قلبِ جامعه برخاسته است؛ به قول خودش شعرهای ساده برای مردمِ ساده. در این شعرها دست‌های پینه‌بسته جهان را می‌توان دید که پُر از زخم‌های داس است و تاول‌های خشک‌شده از بیل‌هایی که تنها رفیق دستِ مستمندان است. زخم‌های کهنه‌ای که نه مالِ اکنون باشد، بلکه قدمتی به بلندای تاریخ دارد و عمر دراز بشر. زخم‌هایی که انسان‌ها در جنگ‌های قدیم و جدید خورده‌اند، در مزرعه‌ها و حتی در خیابان‌ها. اما آنچه مهم است این است که زخم، زخم است و گرسنگی، گرسنگی. خواه سربازی در قلب تاریخ باشی، خواه خوشه‌چینی در مزارع قرون وسطی، و خواه شهروندی غریب در دلِ کلان‌شهری مدرن در قرن بیستم. وقتی جیب‌هایت خالی باشد، وقتی دستانت تهی باشد، باید شب را گرسنه بخوابی و هیچ‌چیز در طول تاریخ به اندازه فقر بی‌رحم نبوده است. سندبرگ گویی جام جهان‌نمایی در دست دارد که از همه‌چیز برایمان می‌گوید. او از جنگ‌ها می‌گوید، از شهرها و روستاها، از جنگل‌ها و بیابان‌ها، از کوه‌ها و دریاها، از حیوان و آدم‌ها، از مرگ‌ها و زندگی‌ها، از ظلم و قانون‌ها، و از عشق که مرهمِ این همه است.» شعرهای جنگ، شعرهای شیکاگو، روزهای دیگر، خوشه‌چین‌های ذرت، مِه و آتش، دست‌های پُر، راه و انتها، دود و پولاد، سایه‌ها، عسل و نمک، تخته‌سنگ‌های غربِ آفتاب‌سوخته و مردم، آری دفترهای شعری از سندبرگ هستند که در این گزیده شعرهایی از آن‌ها انتخاب و ترجمه و چاپ شده است. بخش آخر کتاب هم به شعرهای دیگر سندبرگ اختصاص دارد. مترجم در مقدمه کتاب درباره رویکرد خود در گزینش شعرهای این کتاب می‌نویسد: «در این مجموعه سعی بر آن شده که برای مخاطب فارسی‌زبان، گزیده‌ای از زیباترین و شناخته‌شده‌ترین اشعار کارل سندبرگ پیش‌رو گذاشته شود؛ به‌گونه‌ای که اکثر دفترهای شعری او را پوشش دهد. علاوه‌براین، با این‌که هدف آن بوده است که مضامین شعرهای انتخابی، اغلب مضامینی اجتماعی و انقلابی با محیطی کارگری باشد، اما از انتخاب و برگردان شعرهایی با سایر موضوعات، غفلت نشده و تا حد ممکن تلاش بر آن بوده است که سندبرگِ واقعی نشان داده شود تا خواننده از هیچ گوشه‌ای از شعرهای او محروم نماند.» آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از شعری از این کتاب با عنوان «گروه کارگران» که از دفتر شعرِ «دود و پولاد» سندبرگ انتخاب شده است: «کامیون‌های باربر در دوردست‌های جاده‌اند و/ من از خود می‌پرسم/ آنان به یکدیگر چه می‌گویند/ هنگام که بر کناره جاده توقف می‌کنند./ شاید گپ‌وگفتشان این باشد:/ یکی می‌گوید من از فارگو آمده‌ام/ با بار آردی که به خطوطِ خطر می‌برم./ آن یکی می‌گوید من از اوهاما می‌آیم/ با خود گاو و گوسفند آورده‌ام/ که چوب و تخته‌های اتاقکم را در هم شکسته‌اند./ دیگری می‌گوید من از دیترویت آمده‌ام/ با کمری خمیده از ماشین‌های قراضه بر کولم./ یکی دیگر می‌گوید سالِ پیش بارم سیب بود/ از رودخانه هود آورده بودم،/ امسال بارم موز است، از فلوریدا آورده‌ام،/ شاید سال بعد در می‌سی‌سی‌پی‌ هندوانه بارم زنند./ بیل و کلنگ کارگران در گوشه‌ای از مغازه می‌خوابند/ هنگام که ستارگان فرا می‌رسند و/ دیده‌بانِ شب قدم برمی‌دارد و اطراف را می‌نگرد./ آن‌گاه سرِ کلنگ‌ها با دسته‌های چوبیشان گفتگو می‌کنند؛/ این‌که چگونه مشقت روزانه آنان را کوفته و تراشیده است، این‌که چگونه تمام روز را به هوا بلندشان کرده و به زمینشان کوبیده‌اند،/ این‌که چگونه دستان پینه‌بسته کارگران بوی امید می‌داد./ شبانگاه ستارگان خاموش/ هنگام که قوسِ گنبدِ آسمان چونان دسته کلنگ کارگران است،/ شبانگاه در آن دوردست‌های جاده،/ شبانگاه، آن‌جا که بیل و کلنگ‌ها در گوشه‌ای می‌خوابند؛/ نگهبانان شب، چپق‌هایشان را از آرزو پُر می‌کنند./ گاه می‌شود که خواب روند و دیگر خاطرشان جمع نباشد./ گاه به دنبال معنایی می‌گردند/ قصه‌ای/ ستاره‌ای شاید...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.