از ماهگرفتگی ۱۱ بهمن بیشتر بدانیم
عبور ماه از سایه زمین
رضا ماهمنظر، مروج علم
یازدهم بهمنماه، ساکنان نیمه شرقی کشور شاهد طلوع ماه قرمزرنگ در افق خواهند بود. هموطنان ساکن در شهرهای مرکزی و نیمه شرقی ایران، در شامگاه روز 11 بهمن، کمی پس از غروب خورشید شاهد ماهگرفتگی کلی خواهند بود. این پدیده نادر زمانی روی میدهد که ماه از درون مخروط سایه زمین در فضا میگذرد. در نتیجه این پدیده زمین مانع رسیدن نور مستقیم خورشید به سطح ماه شده و در نتیجه ماه تیرهرنگ دیده میشود. بسته به میزان نفوذ ماه به عمق سایه زمین، میزان تیرگی متفاوت خواهد بود. از سوی دیگر شکست نور خورشید در جو زمین و قرارداشتن نور قرمز خورشید در مخروط سایه نیز باعث میشود تا ماه در زمان گرفت کامل به رنگ سرخ دیده شود، ازاینرو به آن «ماه خونین» (Blood Moon) نیز گفته میشود. چیزی که این ماهگرفتگی را بیش از پیش متمایز میکند، نزدیکی ماه به زمین است. از آنجا که ماه در مدار بیضیشکلی به دور زمین گردش میکند، در مواقعی به نزدیکترین فاصله ممکن به زمین خواهد رسید. در روز چهارشنبه، 10 بهمن، دقیقا در چنین حالتی قرار داشته و در ساعت 12:28 این روز، به کمترین فاصله خود با زمین میرسد. فاصله ماه در این حالت، حدود 358 هزار و 994 کیلومتری است. از آنجایی که در شامگاه 11 بهمن، ماه کامل هنوز با زمین فاصله کمی دارد، در نتیجه با ابرماهی مواجه هستیم که 10 درصد پرنورتر از حالت عادی خود است. به عبارتی ما شاهد یک ابرماهگرفتگی خواهیم بود. تمام مراحل ماهگرفتگی از لحظه ورود ماه به سایه زمین تا خروج کامل آن، در استرالیا، شرق آسیا و شمالغربی آمریکا قابلرؤیت است، اما در بسیاری از مناطق مانند آسیایمرکزی و غرب آسیا و همچنین در اکثر نقاط قاره آمریکا، بخشهایی از این پدیده در هنگام طلوع یا غروب قابلرؤیت است. آغاز این پدیده در ایران زیر خط افق است و به همین دلیل تمام مراحل آن قابل مشاهده نخواهد بود. به همین دلیل ساکنان مناطق مرکزی و غربی از ساعت 17:37 به وقت ایران از افق شرقی، شاهد طلوع ماه از مرحله اوج گرفت خواهند بود. خروج ماه از سایه زمین و پایان گرفت نیز در ساعت 19:37 روی میدهد. برای مشاهده این پدیده نیازی به سفر نیست و در شهرها نیز میتوان از دیدن آن لذت برد. بااینحال ساکنان مناطق کوهستانی و شهرهایی که دارای ساختمانهای مرتفع هستند، توجه داشته باشند که اوج گرفت در ایران، در افق کاملا صاف و باز قابل رؤیت است و بنابراین برای مشاهده و عکاسی، مناطق صاف و مسطح یا بخشهای مرتفع، گزینههای مناسبی خواهند بود. ماهگرفتگی هیچگونه تأثیری بر آبوهوا و دیگر عوامل طبیعی نخواهد داشت و تنها یک پدیده طبیعی نجومی قلمداد میشود. ماهگرفتگی کامل بعدی، در مردادماه سال 97 روی میدهد و پس از آن تا بیش از چهار سال، در ایران شاهد ماهگرفتگی کلی نخواهیم بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.