سخنرانی بياهميت سالانه در عصر ترامپ
جولیان زلیزر. تحلیلگر سیاسی
سخنرانی سالانه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نشست مشترک سنا و مجلس نمایندگان بهنظر فصلی دیگر از دوران فعالیت سیاسی او را رقم خواهد زد. درحالحاضر سؤالات بسیاری ذهن مفسران را به خود درگیر کرده است: برنامه عمل ترامپ برای سال پیشِرو چیست؟ آیا او سعی میکند از مباحث جنجالی چند ماه اخیر فاصله بگیرد یا از قضا سعی میکند بیشازپیش با اتخاذ مواضع جنجالی، قانونگذارانی که به او چشم دوختهاند را حیران کند؟ واکنش دموکراتها به سخنان او چه خواهد بود؟ تمامی این پرسشها، سؤالات مهمی است، ولی حقیقت این است که سخنرانی سالانه کنگره دیگر آنقدرها اهمیت ندارد. این سخنرانی دیگر آن رخداد ملیای نیست که همگان به آن چشم بدوزند. همهچیز تغییر کرده است؛ حتی افرادی که در آن سالن قرار است به آن سخنرانی گوش بسپارند. بدون تردید، سخنرانی سالانه کنگره همچنان برای اهالی سیاست در واشنگتن مسئلهای حیاتی و مهم است که تا چند روز بر تمامی مباحث دیگر سایه میافکند و همچنان دهها میلیون نفر در سراسر آمریکا مشتاقند که این سخنرانی را ببینند و بشنوند. اما اینکه این رخداد تأثیر بسزایی بر سازوکار سیاسی حاکم بر واشنگتن خواهد داشت یا اینکه به ما مسیر آتی رئیسجمهور در سال جاری را نشان میدهد، هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد. ما اکثرا دوست داریم درباره میزان تأثیرگذاری سخنرانی رؤسایجمهور بر افکار عمومی یا بر مسیر سیاسی در کنگره اغراق کنیم. این در حالی است که در فرهنگ مبتنی بر حافظه کوتاهمدت آمریکایی، اخبار و بالطبع افکار عمومی اگر نگوییم در عرض چند ساعت، حداکثر در عرض چند روز، از یک موضوع به موضوعی دیگر معطوف میشود. در جریان بیتوقف اخبار 24ساعته، گزارشگران در جستوجوی داستان بزرگ بعدیاند و هر خبری درباره رئیسجمهور بهسرعت به دست فراموشی سپرده میشود. با وجود صدها شبکه تلویزیونی و سایت اینترنتی و همچنین سایتهایی پولی همچون «نتفلیکس» یا «هولا»، ذهن مخاطب میتواند به سمتی هدایت شود که این رسانهها میخواهند. سخنرانی سالانه کنگره نهچندان بر نگرش مردم درخصوص یک رئیسجمهور تأثیر میگذارد و نه تأثیر چندانی بر افکار عمومی درباره مباحث مطرحشده دارد. درواقع، افکار عمومی چنان در دهههای اخیر دوقطبی شدهاند که یک رئیسجمهور نمیتواند کار چندانی برای تغییر عقاید مخالفان خود کند و البته دیگر نیازی به متقاعدکردن هواداران خود نیز نمیبیند. برای افرادی که به دنبال نقاط برجسته سخنرانی ترامپ هستند، آنها را میتوانند از رسانههای خبری موردعلاقه خود بهسرعت بخوانند یا بشنوند. حتی چکیدههایی کوتاه از سخنرانی رئیسجمهور که در شبکههای اجتماعی به وسیله میلیونها نفر دستبهدست میشود، بسته به دیدگاههای رسانهها تلخیص میشود. وقتی گزارشگران هرآنچه رئیسجمهور میگوید را منعکس میکنند، تعدادی از روزنامهنگاران مطرح که از تریبونهای قدرتمندی برخوردارند، این کار را از پس صافی ذهنی خود انجام داده و گرایش سیاسی خود را نیز در کار دخیل میکنند. درواقع آنچه رئیسجمهور بر زبان میآورد، بهسرعت از یک صافی سیاسی عبور داده میشود. درواقع خبرنگاران اطلاعات را به نحوی منعکس میکنند که با پایگاه و جناح متبوع آنها سازگار باشد. درحالیکه امروز خبرگزاریهای متعددی وجود دارند که اخبار را به صورت مستقیم و بلافاصله پوشش میدهند، بخش عظیمی از تحلیلهای خبری فرق چندانی با آنچه نمایندگان کنگره میگویند، ندارند. البته هنوز بخشهای زیادی در رسانههای خبری وجود دارد که اخبار را با بیطرفی و بدون غرضورزی پوشش میدهند. اما حتی این رسانهها نیز از تحلیلگران و مفسرانی بهره میگیرند که دارای جهتگیریهای سیاسی خاصی هستند. به همه اینها باید عنصر ترامپ را نیز اضافه کرد. ترامپ ید طولایی در گفتن چیزهایی دارد که حقیقت ندارند. توییتها و سخنرانیهای عمومی او مملو از اظهارنظرهایی است که هیچ بنیادی نداشته یا اینقدر مبالغهآمیزند که یک کودک هم قادر به تشخیص آن است. ترامپ برخلاف بسیاری از اخلاف خود این کار را به چنان شکل ناشیانهای انجام میدهد که در میان رؤسایجمهور آمریکا بیسابقه است. آنطور که اریک آلترمن در یادداشت اخیر خود برای مجله «نیشن» نوشته است: «دروغگفتن رؤسایجمهور پدیده جدیدی نیست... اما آنچه درباره ترامپ تازگی دارد این است که او برای یک هدف سیاسی بزرگتر یا پنهانکردن یک راز خطرناک و آسیبزا، دروغ نمیگوید. او در اکثر مواقع بدون هیچ دلیل خاصی فقط دوست دارد دروغ بگوید». بنابراین هیچ دلیلی وجود ندارد که او بخواهد در سخنرانی سالانه کنگره نیز سخنی از نقشه راه آمریکا در ماههای پیشِرو بگوید. البته اگر ترامپ میخواهد در سخنرانی خود حرف حسابی بزند، احتمالا به سراغ مسائل مهم و غامضی همچون زیرساختها و اصلاح قانون مهاجرت خواهد رفت. با این حال، او برای متقاعدکردن رقبای سیاسی و افکار عمومی باید با استدلالهای درست، جدیبودن خود را نشان دهد. در زمانهای که آمریکاییها نسبت به واشنگتن و سیاست بسیار بدبین هستند، خوب است رخدادهایی سیاسی وجود داشته باشد که بر آنها احترام، توجه و منطق حاکم باشد. هرچند این چیزی نیست که بتوان از سخنرانی سالانه ترامپ در کنگره انتظار داشت. حتی برای آنهایی که این سخنرانی را میبینند یا میشنوند نیز همهچیز از خلال صافی گرایشات سیاسی دیده و شنیده میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.