غيبت تأثيرگذار ظريف
حسن هادي*
روز شنبه، هفتم بهمن، يادداشتي در روزنامه «شرق» با تيتر «غيبت سؤالبرانگيز ظريف» منتشر شده بود و در آن نقدهايي به حضورنیافتن وزير خارجه در اجلاس داووس مطرح شده بود. دراينباره لازم است نکاتي مورد امعان نظر قرار گيرد. سوابق و مهارتهاي شغلي دکتر ظريف نشان از اين واقعيت مسلم دارد که او هيچ فرصت کوچک و بزرگي را براي اعلام مواضع جمهوري اسلامي ايران بهويژه در راستاي صيانت از برجام از دست نداده و نخواهد داد و در بحرانيترين شرايط يکتنه مجالس خبرساز بسياري را با تسلط و ريزبيني راهبري کرده است. اين روزها گمانهزنيها و قضاوتها درباره حضورنیافتن دکتر ظريف در اجلاس داووس سوئيس قدري عجولانه و دور از انصاف به نظر ميرسد. با تجزيه و تحليل سفرهاي دو ماه گذشته دکتر ظريف به اروپا بهخوبي مشخص ميشود ايشان با بسياري از مقامات اتحاديه اروپا درباره مشکلات اقتصادي ناشي از تحريمها و کندي در پيشرفت برخي از عهود مصرح در متن برجام از سوي اعضاي همسو با ترامپ، وارد مذاکرات تنگاتنگي شده بود. يکي از سرفصلهاي مهم اين ملاقاتها برداشتن محدوديتهاي بينبانکي بوده است که فضاسازي تبليغاتي آمريکا مانع از اجرائيشدن آن شده است. هرچند به نظر ميرسيد سرماي داووس سوئيس با حضور دکتر ظريف گرمتر شود؛ اما حضورنیافتن او نيز چندان خالي از لطف نبوده است. در دنياي ديپلماسي گاهي حضورنیافتن يک ديپلمات شناختهشده و تأثيرگذار مانند ظريف از حضورش پررنگتر جلوه ميكند. در مذاکرات ديپلماتيک هم گاهي سکوت بهترين پاسخ است. اين اتفاق را ميتوان يک تاکتيک ديپلماتيک قلمداد کرد يا آن را به تعبيري استفاده شکننده از يک فرصت خنثي دانست. تاکتيکهاي انفعالبرانگيز بسياري را ميتوان در عالم ديپلماسي مشاهده کرد که با معيارهاي عمومي و غيرحرفهاي نمیتوان آنها را سنجش و ارزيابي کرد. تاکتيک حضور ظريف ژست خوبي بود براي کمرنگکردن حضور ترامپ در داووس و پيامرسانی به مقامات غربي مبني بر اين است که با وجود کارشکنيها، ايران قادر است با اتکابهنفس به سوي اهداف ملي خود گام بردارد. اقدامات عزتمدارانه، لازمه رفتار ديپلماسي است و چنانچه در زمان و مکان مناسب استفاده شوند، تأثيرات ماندگاري را بر جاي خواهند گذاشت. درهرحال بايد به دکتر ظريف بهعنوان وزير خارجه قابل و حرفهاي در حوزه سياست خارجي اعتماد کرد و تحرکات حرفهاي او را در حوزه تخصصي کارياش نقد و بررسي کرد. برجام هنوز شکننده و نيازمند توجه بيشازپيش است و بيترديد هيچ کسي به اندازه ظريف دغدغه حفاظت از اين کودک نوپا و مورد هجوم قرارگرفته را ندارد.
*کارشناس حقوقي و کنسولي وزارت امور خارجه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.