مردم باید برای مدیریت بحران توانمند شوند
سیدحسن موسویچلک. رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران
یکی از انتظاراتی که مردم از مدیریت شهری دارند، ارائه خدمات مناسب در عرصههای مرتبط با حوزه شهری و بهویژه در شرایطی است که اتفاقاتی رخ میدهد که از آنها با عنوان بحران یاد میکنیم. بخشی از بحرانها ناشی از حوادث طبیعی مانند سیل، زلزله و توفان است که در کشور ما با توجه به تصویب قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران و تشکیل این سازمان، مدیریت این کار در کلانشهر تهران بر عهده شهرداری است برخلاف سایر استانها که فرمانداری و استانداری و خود اداره کل مدیریت بحران درگیر آن هستند؛ در تهران مسئولیت آن به شهرداری سپرده شده است، به دلیل آنکه ظرفیتهایی که شهرداری برای اعمال مدیریت در این حوزه دارد، بهمراتب بیشتر از دیگران است. بهنظرم این تصمیم درستی بود. به همین دلیل سازمان مدیریت بحران در شهرداری شکل گرفته است. طبیعتا انتظار مردم این است که اگر بحرانی اتفاق میافتد، مدیریت شهری بتواند در کوتاهترین زمان ممکن اعمال مدیریت صحیح داشته باشد؛ بهگونهای که بحران حادتر نشود و در زمانی کوتاهتر مدیریت شود و عوارض کمتری برای مردم داشته باشد و بازتوانی و خروج از آن مرحله بحران هم با کیفیت بهتری انجام شود. بخش دیگر، بحرانهایی است از آن نوع که بهویژه در تهران در زمان بارش باران، سیل میگیرد یا با باریدن برف، همهجا بسته میشود؛ با وجود آنکه معمولا هواشناسی از قبل هشدارهایی میدهد و اعلام میکند وقوع این نوع حوادث مانند سیل یا برف اجتنابناپذیر است و احتمالش خیلی بالاست. در این شرایط انتظار میرود که حوزه مدیریت شهری بهگونهای عمل کند که سرعت عمل داشته باشد و آمدن برف یا باران شدید خلل جدی در کارها و تردد ایجاد نکند. این نکته محدود به اتفاقات شب گذشته و امروز نیست. در دورههای قبل هم مدیریت بحران عقبتر از این شرایط بوده است؛ امری که ممکن است نارضایتی ایجاد کند و اعتماد مردم به مدیریت شهری برای اعمال مدیریت بحران را ضعیف کند. نمونهاش حادثه ساختمان پلاسکو بود. پلاسکو در تهران نمونهای از اعمال مدیریت بحران بود که الان که یک سال از آن زمان گذشته، نارضایتی از چگونگی مدیریت حادثه پلاسکو همچنان در جامعه وجود دارد. فراموش نکنیم که مدیریت شهری بدون جلب اعتماد و رضایت مردم، امکان جلب مشارکت مردم برای اعمال هوشمندانهتر مدیریت شهری در حوزههای مختلف را ندارد. انتظار این است که در این حوزه شهرداری و شورای شهر هم تصمیمهای سیاستگذاری مناسبی اتخاذ کنند و هم برنامههای اجرائی مناسبی داشته باشند تا رضایت بیشتر مردم را با ارائه خدمات بهموقع بهویژه در شرایط بحران جلب کنند. اگر مدیریت شهری بتواند بستری را فراهم کند که مردم در محلات این توانمندیها را بهدست آورند، کمک میکند که در چنین شرایطی مردم هم کنار مدیران و مسئولان شهری باشند، وابستگی کمتر به حضور مسئولان مدیریت شهری داشته باشند و خود بتوانند برای اعمال بهتر مدیریت بحران در چارچوب سیاستهای مدیریت شهری مشارکت کنند. تقویت این ظرفیت و توانمندسازی مردم در این عرصه میتواند بسیار ماندگار باشد. اگر بحرانی اتفاق بیفتد و با تمام تلاش آن را مدیریت کنیم، باز هم در بحران دیگر باید به همین میزان انرژی بگذاریم، اما اگر مردم را تقویت و توانمند کنیم، هر زمان که بحرانی ایجاد شود، این توانمندی مردم به کار خواهد آمد و به صرفهجویی در زمان و هزینه و نیروی انسانی کمک خواهد کرد تا مدیریت شهری از این ظرفیت مردمی استفاده کند و در کوتاهترین زمان ممکن مدیریت بهینه را به عمل بیاورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.