|

هنر مدرن

«درآمدي بر شناخت هنر مدرن» عنوان كتابي است از مانيكا بوم- داچن و جنت كوك كه به‌تازگي با ترجمه نرگس انتخابي توسط نشر فنجان منتشر شده است. اين كتاب تلاشي است براي آنكه پرده از هنر مدرن بردارد تا «خوانندگان بتوانند با نگاهي بازتر آثار هنرمندان مدرن را بررسي كنند». هر چهار صفحه اين كتاب به يك موضوع يا مسئله مهم در هنر مدرن اختصاص دارد و در هر بخش دو يا سه اثر تحليل مي‌شوند و همچنين پرده‌هاي نقاشي يا پيكره‌هاي ديگري براي تماشا به خواننده پيشنهاد مي‌شود. در بعضي قسمت‌هاي كتاب هم تصاويري كارتوني آمده كه از مجله‌ها و روزنامه‌هاي صد سال گذشته انتخاب شده‌اند. اين كارتون‌ها، علاوه‌بر خنده‌داربودن، اغلب نشان‌دهنده برخورد معاصران هنرمندان مدرن با آنهاست. همچنين در پيوست «هنرمند‌ها» در پايان كتاب، شرح مختصري درباره زندگي و آثار هنرمنداني آمده كه نام‌شان در كتاب ذكر شده است. در ابتداي كتاب درباره هنر مدرن آمده: ‌«بسياري از مردم وقتي به گالري‌هاي هنري مي‌روند و بومي را مي‌بينند كه رنگ روي آن پاشيده شده و هم‌تراز آثار استادان كلاسيك قرار گرفته شگفت‌زده مي‌شوند. در صد سال گذشته، هنر در فرهنگ غرب دستخوش تغيير شده است. مهارت تكنيكي و رئاليسم (واقع‌گرايي) كه از سده پانزدهم (آغاز دوران نوزايي در هنر اروپا كه‌به رنسانس معروف است) بر هنر غرب غالب بود، امروزه از اهميت كم‌تري برخوردار است. بااين‌همه، بسياري هنوز هم اين كيفيات را از ويژگي‌هاي بارز هنر خوب به شمار مي‌آورند.» در بخش‌هاي مختلف كتاب به مسائل گوناگونی كه هنر مدرن از آغاز پيدايش تا امروز با آن مواجه بوده، پرداخته شده است. در بخشي از كتاب كه درباره ارتباط هنر مدرن و فرهنگ عامه است، به اين موضوع اشاره شده كه تا پيش از صنعتي‌شدن جوامع در قرن‌ نوزدهم، آنچه با عنوان فرهنگ والا شناخته مي‌شود تنها به طبقه ثروتمند و مرفه اختصاص داشت اما از قرن نوزدهم به‌بعد و همراه با توليد انبوه و اختراعات جديد، مجموعه متنوع و گسترده‌اي از كالاها در اختيار همگان قرار گرفت. «هنوز هم بسياري فكر مي‌كنند كه هنر مختص اقليت مرفه جامعه است و نه همه‌كس. صنعت چاپ باعث شده آثار هنري به صورت پوستر و كارت‌پستال و مانند اين‌ها بيشتر دردسترس باشند ولي نمي‌توان گفت كه اين صنعت باعث فرا‌گير‌شدن هنر شده است. خريد يك اثر هنري اصل خارج از توان مالي اكثريت مردم است، اما رفتن به نگارخانه‌ها هزينه چنداني ندارد، پس چرا بازديد از نگارخانه‌ها اين‌قدر كم است؟ بعضي هنرمندان مدرن اين پرسش را غير‌مستقيم در آثارشان مطرح كرده‌اند. هنگامي كه دوشان پيشتاز هنر ساخته‌گزيده شد، ماهيت ارزش‌هاي تاريخي هنر را زير سؤال برد، و يكي از ايده‌هايي را كه به چالش كشيد اين بود كه هنر تنها براي نخبگان جامعه توليد مي‌شود. بعدها هنرمندان پاپ سعي كردند كار مشابهي انجام دهند. برخلاف دوشان، كه از اشياي شناخته و آماده استفاده مي‌كرد، اين هنرمندان تصاويري از فرهنگ عامه را دستمايه كار خود در نقاشي، سيلك‌اسكرين، پيكر‌تراشي و مانند اين‌ها قرار دادند.» در بخشي ديگر از كتاب درباره برخي ويژگي‌هاي جريان‌هاي هنري دهه 1980 مي‌خوانيم: «بسياري از هنرمندان از سبك‌ها و تكنيك‌هاي گذشته استفاده كردند، با اين تفاوت‌ كه آنها را به‌روز مي‌كردند. نقاشي بازليتس يك نمونه از اين جريان است. برخي هنرمندان، استفاده از مواد غير‌متعارف هنرمندان آوانگارد را پي‌گرفتند و با اين‌ كار اغلب هدفي اجتماعي يا سياسي را دنبال مي‌كردند... هنرمندان زن بيش‌تري نام‌آور شدند. اين هنرمندان به‌جاي آن‌كه تكنيك‌ها و رسانه‌هاي سنتي را نماد تفوق مردانه بدانند و آنها را كنار بگذارند، از اين تكنيك‌ها و رسانه‌ها براي دستيابي به اهداف خود استفاده كردند. اثر پائولارگو يك نمونه از اين رويكرد است. در سال‌هاي پاياني دهه هشتاد، هنرمندان آمريكايي بار ديگر مطرح شدند. در سال‌هاي اول دهه هشتاد، آنها در سايه اروپايي‌ها، به‌ويژه آلماني‌ها و ايتاليايي‌ها قرار داشتند. پيكره جف كونز نمونه‌اي از آثار شوخ‌طبعانه و جسورانه اين جريان است. در آغاز دهه نود، هنر تمثيلي همچنان غالب بود. بااين‌حال، بازگشتي كم‌رمق به رويكردي بي‌طرفانه و بي‌تعصب، هم در هنر انتزاعي و هم در هنر تمثيلي ديده مي‌شود.» اين كتاب، به‌جاي آنكه به توالي تاريخي جنبش‌هاي هنري بپردازد، در بخش‌هاي مختلف و با رويكردي موضوعي، برخي شاهكارهاي هنر مدرن را زير عناوين گوناگون مثل احساسات، جنگ، زندگي شهري، حركت و... بررسي مي‌كند. همچنين كتاب به‌واسطه پرسش‌هايي كه مطرح مي‌كند خواننده را با اثر درگير مي‌كند و نقشي فعال براي خواننده در تحليل اثر قائل مي‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.