چهارراه ولیعصر: ضلع جنوب و جنوبشرقی
حسین ملکی
اواخر غروب، زمانیکه ماه رنگ انداخته و همه شهر میرود که رنگ آرامش بگیرد، زمانی که روز میخوابد تا شب چشمهایش را به روی شهر باز کند، ضلع جنوبی و جنوبشرقی چهارراه تازه بیدار میشود، حیات پیدا میکند و آدمها مثل مورچههایی که آب در خوابگهشان ریخته باشند از حفره لانهشان؛ از زیرگذر، پشت هم و دستهدسته بیرون میآیند و به اینجا جان میدهند که این چهارراه رگ است و آدمهایی که در آن آمدوشد میکنند
جریان حیاتش. چهارراه تئاتر شهر است اینجا؛ بنای 45 ساله تهران. هفتم بهمن 1351، بنایی در این ضلع چهارراه که آنموقع کافه شهرداری بود افتتاح شد که سالهاست میراث فرهنگی تهران هست و نیست؛ هست چون کسی نمیتواند وجودش را نادیده بگیرد و نیست، چون در سالهای پس از انقلاب هر تلاشی شده است تا این بنا نادیده گرفته شود. دهه اول پس از انقلاب این بنا گوشهای از تهران خاک میخورد و کسی در آن آمدوشد نمیکرد، مگر دانشجویان نمایش برای ارائه پایاننامههایشان. اواخر دهه دوم، گودبرداریهای متروی تهران داشت کاری میکرد که زمین، ساختمان 15متری این بنا را یکجا در خود ببلعد. دهه سوم، زمانی که این بنا از مطرودبودن اندکی بهدر آمده بود، به تعبیر رئیس وقتش بهتمامی در محاصره اوباش، ولگردان، منحرفان و معتادان درآمد و به تعبیر اهالی تئاتر شاهد تراژیکترین صحنههای واقعی شد، تا جایی که نامهنگاریها به مراجع بالادستی آغاز شد، اما ترتیباثر داده نشد و در اواخر همین دهه سوم بود که در مجاورت آن، کلنگ بنایی جدید را زدند که روزبهروز قد میکشید و کسی نمیدانست این بنای جدید که دارد ساخته میشود مالکش کیست یا ماهیتش چیست، البته هنوز که هنوز است با اینکه این بنا حجم گرفته و شکل بیرونیاش ساختار یافته، کسی نمیداند مالکش کیست یا ماهیتش چیست. زمانی میگفتند قرار است یک مسجدجامع باشد که گنبد و گلدستهاش از ارتفاع تئاتر شهر؛ میراث تثبیتشده فرهنگی کشور، هم بزند بالاتر. بعدها گفتند یک مجتمع فرهنگی است. امروز میگویند یک مرکز تجاری است که مسجد هم درونش دارد و کسی نمیداند که فردا قرار است این بنای جدید چه چیزی باشد! بهطورکلی این ضلع چهارراه که حیات ویژهاش از غروب آفتاب و بازشدن تئاتر شهر و شروع ملاقاتهای اجتماعی مردم آغاز میشود، سالهاست قطب فرهنگی ایران هست و نیست و این روزها در انحصار دستفروشها و بازارهای خیابانی است؛ چهارراهی که چهارراه نردهها و موانع است این روزها؛ جایی که آدمها خیلیوقت است حق گذر از آن را ندارند و فقط ماشینها میتوانند بروند و بیایند، آنهم پشت ثانیههای سنگین و کشدار چراغها. آدمها باید در زیرگذر از کنار هم عبور کنند، مدتهاست که این گونه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.