نقش خانواده در تربیت کودک
سپیده مژدگان*
خانواده بهعنوان رکن اساسی تربیت، نقش بسیار مهمی در کمک به رشد و تربیت کودکان ایفا میکند، این امر بهویژه در اولین سالهای زندگی که تجربههای اولیه کودک در حال شکلگرفتن است، از اهمیت شایان توجهی برخوردار است. خانه و خانواده پایههای اجتماعیشدن و ساختار شخصیت کودک را بنیان میگذارند. از خانه و خانواده است که میتوان پیرامون محور روانی کودکان، نخستین نصفالنهارهای شخصیت را ترسیم کرد، زیرا ساختن انسان در دوران کودکی بسیار آسانتر از زمان بزرگسالی است. نقشهای محوری و مهم خانواده در تربیت تأثیر خانواده در کودک و نقش مهم آن در سازندگی فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و عاطفی بسیار مهم و عظیم است. نقشهای مهم
خانواده شامل: - سازندگی خانواده: طفل فطرتا پاک به دنیا میآید و این خانواده است که او را صالح یا فاسد بار میآورد. تربیت و خانواده حتی خصایص و صفات وراثتی را تحتالشعاع قرار میدهد و گاه خنثی میکند. خانواده شخصیت کودک را رنگ میدهد و خطمشی او را در زندگی حال و آینده معین و در او سازندگی یا ویرانگری ایجاد میکند. - نقش فرهنگی خانواده: کودک در جایی به دنیا میآید که از قبل ساخته و دارای فرهنگی ارزیابیشده یا غلط است. طفل از همان روزهای تولد این فرهنگ را از طریق والدین و بستگان و اطرافیان میگیرد و بر این اساس ذهن و افکار او شکل مییابد. براساس ذوق و نظر والدین است. در جنبه کسب اطلاعات و معلومات عمومی، مسئله زبان و مکالمه، طرز معاشرت و آداب زندگی، اخلاق، عشق و محبت، صمیمیت و همکاری، همدردی و همسانی، شرافت و عزتنفس و صدق و صفا نیز خانواده نقش اساسی دارد. - نقش اجتماعی خانواده: خانواده نخستین مسئول صلاح و فساد جامعه است. از آن بابت که بنیانهای فکری کودک در خانواده گذاشته میشود؛ نخستین محیطی که فرد را به زندگی اجتماعی میکشاند و تمایلات و اندیشههای دینی، سیاسی، عقیدتی، اجتماعی و ایدهآلها اغلب از آنجا منشأ میگیرد. اجتماعیشدن، یا جامعهپذیری جریانی است که از طریق آن، فرد الگوهای جامعه یا گروه خود را میآموزد و آنها را جزئی از رفتار خویش میسازد، اجتماعیشدن مجموعه تغییر و تحولاتی است که از طرفین آن فرد هنجارها و ارزشها، زبان و مهارتهای جامعه خویش را میآموزد و از طریق اجتماعیشدن فرهنگ جامعه به اعضایش چگونگی عملکرد هماهنگ و مورد پذیرش با اجتماع را یاد میگیرد. - نقش عاطفی و اخلاقی خانواده: خانواده اولین محلی است که طفل احساسات و عواطف قوی یا ضعیف خود را به دست میآورد. خانواده وسیلهای برای انتقال آداب و اخلاق و رسوم و سنت صحیح یا غلط است. کودک در خانه اخلاق، اعتمادبهنفس، پاکدلی، مقررات، احترام به قانون، ادب، انسانیت، مهر و عاطفه و یگانگی را یاد میگیرد یا خشونت و بیبندوباری و کینهتوزی و سختدلی و... را میآموزد. *دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.