گسترش عملیات نظامی ترکیه به دیگر شهرهای کردنشین سوریه
شر بیمهار اردوغان
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، با دستاویز قراردادن کودتای نافرجام سال 2016 این کشور، کردهای ترکیه و همه صداهای مخالف در داخل ترکیه را خفه کرده و حالا با سرکوب کردهای سوریه، میخواهد بلندپروازیهای منطقهای خود را دنبال کند. آنکارا عملیات نظامی خود را در عفرین حدود یک هفته پیش آغاز کرد و در حالی که بسیاری امیدوار بودند اردوغان به عملیاتی محدود در عفرین بسنده کند و به کشتار کردهای سوریه پایان دهد، رئیسجمهوری ترکیه در سخنرانی اخیر خود در آنکارا از ادامه عملیات موسوم به «شاخه زیتون» در منبج، یکی دیگر از شهرهای تحت کنترل کردها، خبر داد. اردوغان در مرکز حزب عدالت و توسعه در آنکارا گفت: «تا رسیدن به اهدافمان عملیات شاخه زیتون را ادامه خواهیم داد. منبج را نیز از تروریستها پاکسازی خواهیم کرد». اردوغان در حالی از گسترش عملیات نظامی ترکیه علیه کردهای سوریه خبر داده که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در گفتوگوی تلفنی خود با رئیسجمهوری ترکیه، خواستار محدودشدن عملیات نظامی این کشور در شمال سوریه و کاستن از تنشها شده بود. ترامپ همچنین خواستار خویشتنداری نظامیان ترکیه از اقداماتی شد که میتواند بهطور ناخواسته منجر به بروز درگیری با نظامیان آمریکایی مستقر در شمال سوریه شود. حدود دو هزار سرباز آمریکایی در مناطق تحت کنترل کردهای سوریه ازجمله منبج حضور دارند و عملیات نظامی ترکیه در این منطقه میتواند تنش میان آمریکا و ترکیه را افزایش دهد. روز گذشته یکی از مقامات ترکیهای اعلام کرد هرکس از یگانهای مدافع خلق در سوریه حمایت کند، هدف حملات ترکیه قرار میگیرد؛ اظهارنظری که میتوان آن را هشدار آنکارا به واشنگتن محسوب کرد. بکیر بوزداغ، معاون نخستوزیر ترکیه، روز پنجشنبه در گفتوگو با یکی از شبکههای تلویزیونی ترکیه گفت: اگر آمریکا میخواهد از رویارویی با ترکیه خودداری کند، یک راه مشخص پیشرو دارد: «آنها باید حمایت خود را از تروریستها قطع کنند». یک روز پیش از این اظهارنظر، ائتلاف نظامی ایالات متحده در منبج اعلام کرد نیروهای آمریکایی حق دارند از خود در برابر هر حملهای دفاع کنند. کردها از سال 2012 و پس از خروج نیروهای ارتش سوریه از عفرین، کنترل این شهر را در اختیار داشتهاند. اندکی پس از آغاز جنگ سوریه، نیروهای دولتی این کشور برای مبارزه با گروههای تروریستی حاضر در دیگر مناطق سوریه، این شهر را ترک کردند و پس از آن، یگانهای مدافع خلق توانستند این شهر و تعدادی از شهرهای کردنشین شمال و شمالشرقی سوریه را تحت کنترل خود درآورند. کردها که در گذشته از بسیاری از حقوق اولیه خود محروم بودند، پس از جنگ توانستند بدون مخالفت دولت مرکزی سوریه، در بخشی از سوریه منطقهای خودمختار داشته باشند. بااینحال ترکیه که حدود یک دهه است با کردهای جنوبشرقی این کشور مبارزه میکند، یگانهای مدافع خلق سوریه را گروهی تروریستی میداند که قدرت روبهرشد آنها در مرزهای جنوبی ترکیه میتواند تهدیدی برای امنیت این کشور باشد. این در حالی است حزب دموکراتیک سوریه و یگانهای مدافع خلق که شاخه نظامی این حزباند، گفتهاند خواستار رابطه خوبی با همسایگانشان ازجمله ترکیه هستند. یگانهای مدافع خلق سوریه یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین نیروهای زمینی در جنگ علیه داعش در سوریه بودند و همکاری آنها با آمریکا، منجر به خروج داعش از بخشهای زیادی از خاک سوریه شد. شبهنظامیان حمایتشده از سوی ترکیه در اوایل سال 2017 و پس از بهعقبراندن نیروهای داعش، توانستند یک « منطقه امن» در شمال حلب برقرار کنند. بخشی از هدف این عملیات ترکیه که عملیات « سپر فرات» نام داشت، سرکوب نیروهای دموکراتیک سوریه بود. نیروهای دموکراتیک سوریه گروهی متشکل از کردها، عربها، ترکمنها و گروههایی دیگر به رهبری کردها بود که در آن زمان با همکاری آمریکا عملیات آزادسازی رقه، پایتخت خودخوانده داعش در سوریه را پیش میبردند. ترکیه با این عملیات میخواست مانع اتصال مناطق تحت کنترل کردها در شمالشرقی سوریه با عفرین شود. ارتش ترکیه و شبهنظامیان حمایتشده از سوی آن، ماه اکتبر در قالب طرح منطقهای «کاهش تنش» که توافقی میان ترکیه و ایران و روسیه بود، کنترل استان ادلب واقع در شمالغربی سوریه را در اختیار گرفتند؛ شهری که در جنوب عفرین قرار داشت. حالا گمانهزنیهایی مطرح شده مبنی بر اینکه ترکیه با روسیه و دولت سوریه به این توافق رسیده که آنکارا حمایت خود از شورشیان حاضر در ادلب را متوقف کند و در عوض دمشق و مسکو اختیار عفرین را به ترکیه بدهند. به باور برخی تحلیلگران، ترکیه دنبال این است که موقعیت قویتری در مذاکرات سوریه به دست آورد. با تضعیف داعش در سوریه و قدرتگرفتن دوباره اسد در این کشور، آنکارا نگران چگونگی پایان جنگ در سوریه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.