|

شیرزنان شیر آباد

زهرا عمرانی

بار اول که دیدمش، سه، چهار سال پیش بود. از فرودگاه زاهدان که خارج شدیم، به استقبالمان آمد، زنی پوشیده در لباس بلوچی، دستش را دراز کرد تا در حمل بارها کمک‌ کند. احوال‌پرسی کردیم و از پی‌اش روان شدیم. ما را به سمت پراید سفیدش هدایت کرد. سوار شد و ماشین را روشن کرد و من مبهوت می‌کوشیدم تا در ذهنم جایی برای او پیدا کنم. چندسالی بود که به زاهدان سفر نکرده بودم، اما پیش نیامده بود که زنی با لباس بلوچ را ببینم که پشت فرمان نشسته باشد. زهراخانم دست‌فرمانش حرف نداشت و راننده بدی نبود. کم‌حرف و آرام بود. فهمیدم سرپرست یکی از گروه‌های سوزن‌دوزی است که هم‌زمان در شکل‌دهی یک نهاد محلی مشارکت دارد. با آن سن کمش، چهار فرزند داشت و بیشتر خرج خانه را او تأمین می‌کرد. ماشین‌سواری‌اش از آن جهت بود که مسئولیت سرویس مدرسه دانش‌آموزان را نیز برعهده گرفته بود و روزی چهار مسیر سرویس می‌برد و می‌آورد؛ به قول خودش «با ماشین کار می‌کرد». سوزن‌دوزی شغل آخرش بود، در زمان فراغت و شب‌ها قبل از خواب.

حالا چهار سال از آن روز و بهت من از اولین مواجهه‌ام با زهرا می‌گذرد. نهاد محلی‌شان تأسیس شده و او اکنون مسئول اجرائی آن است. دیگر کم‌حرف نیست؛ به توانایی‌های خود و زنان هم‌محله‌‌ای‌اش باور دارد. به بالیدن زهرا در طول این چند سال نگاه می‌کنم. امروز هم خودش از قابلیت‌هایش آگاه است، هم من که از بیرون او را می‌نگرم، هم زنان و مردان هم‌محله‌ای و هم مدیران اجرائی شهر زاهدان. زهرا که پر از توانایی‌های بالقوه بود، در پروژه توسعه محلی که از سوی یکی از سازمان‌های مردم‌نهاد در محله شیرآباد زاهدان اجرا شد، خودش را کشف کرد و ذره‌ذره شکوفا شد. او اکنون مدیریت اجرائی نهادی را برعهده دارد که به بیش از صد زن سوزن‌دوز و 120 کودک، خدمات آموزشی، مشاوره و سلامت ارائه می‌کند. او حالا با اعتمادبه‌نفس از فعالیت‌هایشان حرف می‌زند، از دستاوردهایشان؛ از همه آنچه در این سال‌ها آموخته‌اند، از تیم پزشکی که همکاری تنگاتنگی با آنها داشته‌اند، از نهادی محلی که برای بچه‌هایشان کلاس‌های نجوم و ادبیات و کامپیوتر برگزار می‌کند و از مشتریان و سفارش‌های زیاد برای سوزن‌دوزی‌ها. می‌خندد و می‌گوید: «تولیدات ما اول خوب نبود، نمایشگاه که می‌گذاشتیم، مردم از روی دلسوزی از ما خرید می‌کردند، اما بازپس‌فرستادن کارها از سوی مشتریان سخت‌گیر بیشتر به نفع ما شد. حالا کارهایمان خیلی بهتر شده، خودمان به خودمان سخت می‌گیریم تا کارهای سرسری تولید نکنیم. کیفیت کار ما آن‌قدر خوب شده که دیگران کار ما را مثال می‌زنند و ما با افتخار و سرِ بالا در محله راه می‌رویم». زهرا امیدوار است در آینده مشتریان بیشتر و در نتیجه زنان سوزن‌دوز بیشتری را جذب کنند. تصویرش از کارگاه بزرگ تولیدی‌شان در آینده چنان زنده ‌است که هر گوشه‌وکنارش را می‌توانم به‌خوبی تصویر کنم. همکاری و اعتماد ورد زبانش است. باور دارد بچه‌هایی که در این نهاد رشد می‌کنند با دیگر بچه‌های محله متفاوت‌اند. شک ندارد که این بچه‌ها بعدا همه کارها را در دست خواهند گرفت. «اینها می‌روند درسشان را می‌خوانند و می‌آیند پیش ما، یکی حسابدار می‌شود، یکی بازاریاب، یکی مهندس کامپیوتر و خود بچه‌ها اینجا را اداره خواهند کرد». چهار، پنج سال به نسبت عمری که بر ما می‌گذرد چندان طولانی نیست. زنی کشف می‌شود، رشد می‌کند، نهادی شکل می‌گیرد، جمعی به تولید و به درآمد می‌رسند. زندگی‌هایشان سامان می‌گیرند، تحصیل فرزندانشان سهل‌تر می‌شود و رؤیاهایشان دردسترس‌تر. به بالیدن زهرا نگاه می‌کنم، به شکل‌گرفتن یک نهاد محلی، به تأثیرش بر جامعه محلی، به امید و آینده‌ای که برای تک‌تک افراد محله می‌سازد و به خود یادآوری می‌کنم که در این شرایط که از هر طرف به آن می‌نگری، تأثیر مثبت و ساختن به‌نظر سخت و غیرممکن می‌رسد، هنوز گاهی معجزه‌هایی کوچک رخ می‌دهد. زهراخانم امروز با پراید سفیدش می‌رود به محلات دیگر، می‌نشیند در جمع‌های زنان و از معجزه‌ای سخن می‌گوید که چندان دور از دسترس نیست؛ از اهمیت همکاری و همراهی، از اهمیت باور به توانایی‌های خود، اهمیت تلاش و عرق‌ریختن برای ساختن زندگی و وقتی او در لباس بلوچی و با زبان شیرینش از تلاشی که به ثمر نشسته حرف می‌زند، دیگر کسی را توان تردید نیست. من هم به بالیدن زهرا که نگاه می‌کنم و به اشتیاق و شور فراوان در زنان برای فائق‌آمدن بر چالش‌ها و ساختن فردایی بهتر از دیروز، به تأثیر طرح‌های توسعه محلی و معجزات کوچک حاصل از آنها یقین پیدا می‌کنم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.