به دنبال ظهور دلالان دانهدرشت در بازار
عرضه ارز قطرهچکانی شد
ارمغان جوادنیا
بانک مرکزی که بهتازگی برای کنترل و ساماندهی بازار، عرضه ارز مداخلهای را به قیمت چهارهزارو 280 تومان آغاز کرده بود، اینبار اما عرضه ارز را کاهش داد. گزارش میدانی «شرق» از چهارراه استانبول حاکی از آن است که این نهاد پولی و بانکی از چهار روز گذشته عرضه ارز را بهشدت محدود کرده و به هر نفر فقط 10 هزار دلار با نرخ چهارهزارو 553 تومان آنهم در تعداد کمی از صرافیهای عامل بانکی عرضه میشد. برخی از صرافیهای عامل نیز فقط پنج هزار دلار ارز مسافرتی به شرط داشتن بلیت و پاسپورت عرضه میکردند. پیش از این، عرضه ارز فقط مخصوص دانهدرشتها و کسانی بود که به بیش از 427 میلیون تومان ارز نیاز داشتند. آزمودن سیاست فروش صد هزار دلار ارز به هر نفر، اگرچه با نیت تنظیم بازار انجام شد، اما نتایج قابل انتظاری نداشت. این حجم بزرگ از دلار چهارهزارو280تومانی باعث شد دلالان در صفهای پاساژ افشار بایستند و با خرید ارز مداخلهای از سود لحظهای بهره ببرند. نمونه آن خرید 150میلیون دلار ارز مداخلهای از سوی دو دلال در هفته گذشته بود. پس از این اتفاق بود که بانک مرکزی تصمیم گرفت فیتیله تزریق ارز را پایین بکشد. بر این اساس میتوان گفت یکی از دلایل نوسانات اخیر بازار ارز، رفتار هیجانی مردم و هجوم برای خرید دلار است. شایعات گرانی ارز نظام عرضهوتقاضا را در بازار بههم ریخت و قیمتها را از کنترل خارج کرد. نکته شایان ذکر آن است که هرچند دلالان و خریداران ارز گمان میکنند یکشبه سود چشمگیری نصیبشان شده، اما در عمل به دلیل اثرگذاری نرخ ارز بر قیمت سایر اقلام، سود این افراد به زیان مبدل میشود. این نوسانات بازار در حالی است که ولیالله سیف، رئیس کل بانک مرکزی، در هفتمین همایش بانکداری الکترونیک که بهتازگی برگزار شده است، وعده ارزانی دلار را در روزهای آینده داد و اعلام کرد: ذخایر بانک مرکزی در حد بسیار مناسبی است. قیمت نفت به دامنه70 دلار افزایش پیدا کرده و درآمدهای ارزی نیز بالا رفته و جای نگرانی نیست. حسن روحانی، رئیسجمهوری، نیز در گفتوگوی تلویزیونی خود با تأکید بر اینکه ارز مورد نیاز کشور تأمین است و بازار بهزودی آرام میشود، گفته است: انتظار میرود وعدههای دولتمردان در زمینه ساماندهی این بازار و درعینحال حرکت به سمت یکسانسازی ارز، بهزودی اجرائی شود تا شاهد تکانههای ارزی آنهم برای اقتصادی که 70 درصد کالای وارداتی آن را کالاهای واسطهای تشکیل میدهد، نباشیم. نشستی برای ساماندهی بازار دیروز نیز برای ساماندهی بازار ارز، نشست مشترکی بین وزرای امور اقتصادی و دارایی و صنعت، معدن و تجارت و رئیس کل بانک مرکزی با اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی برگزار شد و محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، از توافقات جدید برای بازگشت آرامش به بازار ارز خبر و توضیح داد: قیمت ارز در روزهای آینده کاهش خواهد یافت؛ بنابراین مردم نباید سرمایههای خود را به این بازار ببرند. پورابراهیمی همچنین تأکید کرده است: درحالحاضر حدود 14 میلیارد دلار ارز ناشی از فروش پتروشیمیها و 40 میلیارد دلار ارز از محل صادرات غیرنفتی و در مجموع 90 میلیارد دلار ارز، وارد اقتصاد کشور میشود که بخشی از آن بر اساس نیاز مصرف میشود، اما باید با ایجاد شفافیت بیشتر در بازار، زمینه ایجاد تعادل را فراهم کرد. صمد کریمی، مدیر اداره صادرات بانک مرکزی، نیز با اشاره به تزریق ارز به بازار از مسیر صرافیهای مجاز، گفته است: تمام تقاضاها در بازار ارز پوشش داده شده و بالغ بر 250 صرافی مجاز در سطح کشور از بانک مرکزی از طریق صرافیهای منتخب بانکی ارز دریافت کردند.
چرا دلار گران شد؟ تاکنون دلایل زیادی برای گرانشدن دلار مطرح شده است، اما یکی از دلایل اصلی، تقاضای کاذب ارز و رفتار هیجانی مردم برای دریافت ارز بوده است. پورابراهیمی تقاضای کاذب ارز در چند هفته اخیر را علت افزایش نرخ ارز دانسته است. فرشاد حیدری، معاون نظارت بانک مرکزی، نیز در تازهترین اظهارات خود در کمیسیون اقتصادی مجلس، اعلام کرده است در جریان ساماندهی مؤسسات مالی و اعتباری، ۲۱هزارو ۵۰۰ میلیارد تومان پول تازه به اقتصاد تزریق شده که بخشی از آن به سمت بازار ارز و دلار رفته است و همین موضوع موجب افزایش تقاضا شده است؛ درحالیکه عرضه محدود بوده است. کارشناسان نیز رفتار هیجانی مردم و تقاضاهای کاذب برای خرید دلار را از دلایل گرانی این روزهای دلار عنوان میکنند. دلار نایاب شد برخیها میگویند بازار ارز با وعدههای ارزانی دلار از سوی مقامات روند نزولی در پیش گرفته است، اما گزارش میدانی «شرق» حاکی از آن است که نهتنها بازار روز گذشته واکنش خاصی به این وعدهها از خود نشان نداده است بلکه دلار همچنان در نوسان است. این در حالی است که روز گذشته اکثر قریببهاتفاق صرافیها، خریدوفروش دلار را متوقف کردند و برخی دیگر دلار را با نرخهای چهارهزارو 700 و چهارهزارو 680 تومان عرضه میکردند. برای رصد وضعیت بازار، وارد یکی از صرافیهای عامل بانکی میشوم. همینکه از قیمت دلار میپرسم، فروشنده میگوید ارز نداریم. علت را میپرسم که پاسخ میدهد: بانک مرکزی ارزی به ما اختصاص نداده است و معلوم نیست این روند تا چه روزی ادامه داشته باشد. وارد صرافی دیگری میشوم. با اینکه نرخ ارز را از روی تابلوی معاملات خود برداشته است، اما وقتی قیمت را میپرسم، میگوید: چقدر نیاز دارید؟ وقتی میگویم رقم درشت میخواهم، نرخ دلار را چهارهزارو 700 تومان اعلام میکند. بعد ادامه میدهد: دلار لحظهای بالا میرود، اگر لازم دارید باید فورا اقدام کنید. وارد یکی از مجتمعهای تجاری بزرگی میشوم که تعدادی از صرافیهای عامل بانکی در آن قرار دارند. وارد اولین صرافی میشوم. از قیمت دلار میپرسم که خانمی پاسخ میدهد: دلار نداریم. درباره دلایل آن توضیح میدهد: بانک مرکزی سه روز است ارزی به صرافی ما تزریق نکرده است و همینطور که مشتریان را راه میاندازد، ادامه حرفش را میگیرد و میگوید: حالا چقدر لازم دارید؟ میگویم بالای 10 هزار دلار. بعد از مشورت با همکارانش اضافه میکند: برای شما چهارهزارو 680 تومان. اخمهایم درهم میرود که چقدر گران که میگوید: دلار بانکی چهارهزارو 553 تومان است و دلار آزاد چهارهزارو 680 تومان؛ اختلاف زیادی ندارند. اگر لازم دارید حتما خریداری کنید؛ چراکه دلار گرانتر میشود. ضمن اینکه معلوم نیست بانک مرکزی چه زمانی ارز در اختیار ما قرار دهد. از صرافی بیرون میروم. مقابل این صرافی، یکی دیگر از صرافیهای عامل بانکی قرار دارد. جمعیت زیادی مقابل آن صف کشیدهاند تا 10 هزار دلار با نرخ چهارهزارو 553 تومان دریافت کنند. درهمینحال، عدهای هم به دوستان و نزدیکان خود آدرس میدهند تا برای خرید ارز به این صرافی بروند. جمعیت زیاد و زیادتر میشود. عدهای یکدیگر را هل میدهند تا زودتر از شر این صف خلاص شوند، اما فقط چهار نفر، چهار نفر باید داخل شوند. به راهم ادامه میدهم. نرسیده به سبزهمیدان یکی دیگر از صرافیهای عامل بانکی قرار دارد که فقط 10 هزار دلار آنهم با نرخ چهارهزارو 553 تومان عرضه میکند. عدهای هم چمدان بهدست هستند و برای دریافت ارز مسافرتی آمدهاند. وارد پاساژ افشار میشوم. جمعیت به اندازهای زیاد است که امکان ردشدن وجود ندارد. بهسختی از میان جمعیت عبور میکنم. وارد یکی از صفها میشوم. اینجا اما دو هزار دلار با نرخ چهارهزارو 553 تومان عرضه میشود. عدهای هم با خانوادههایشان آمدهاند؛ یکی مقابل یک صرافی و دیگری مقابل صرافی دیگر ایستادهاند تا بتوانند ارز بیشتری خریداری کنند. در سبزهمیدان نیز دو نوع معاملات انجام میشود؛ در یکی از معاملات دلار با نرخ چهار هزار و 553 تومان عرضه میشود و در معاملات فردایی نرخ دلار 53 تومان کمتر است. از لابه لای جمعیت عبور میکنم. به یاد وعدههای مقامات میافتم و به این فکر میکنم چه زمانی قرار است آرامش به بازار بازگردد و از آنجا دور میشوم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.