|

در پی حواشی اخیر داوری‌های بخش تبلیغات جشنواره سی‌وششم فیلم فجر

صمدیان: وجوه هنری و تجاری عکس برایم اهمیت داشت

بهناز شیربانی: تا پیش از برگزاری جشنواره فیلم فجر، معمولا گمانه‌زنی‌های بسیاری درمورد چگونگی برگزاری آن صورت می‌گیرد و شاید بخش عمده‌ای از این حواشی را مدتی قبل در جریان معرفی 22 فیلم منتخب این دوره از جشنواره تجربه کردیم؛ اتفاقی که بسیاری از فیلم‌سازان درباره آن صحبت کردند و نظراتشان رسانه‌ای شد، اما قطعا بخش مهمی از جشنواره فیلم فجر، هرساله به معرفی برترین‌ها در حوزه تبلیغات سینمای ایران برمی‌گردد. معرفی بهترین‌ها در حوزه عکاسی فیلم، پوستر و آنونس که بدون‌شک نبض اصلی تبلیغات فیلم‌های سینمایی را برعهده دارند، از مهم‌ترین بخش‌های جشنواره فیلم فجر است. سال گذشته با پیگیری‌های انجمن عکاسان سینمای ایران، بخش اهدای سیمرغ بهترین عکاس فیلم برای فیلم‌هایی که در یک‌سال گذشته اکران شدند در افتتاحیه اجرا شد و در اختتامیه نیز همراه با عنوان‌هایی که هیئت داوران برای کسب سیمرغ اعلام کردند، نام عکاس فیلم نیز بود و بهترین عکس فیلم در میان فیلم‌هایی که در بخش مسابقه حضور داشتند نیز به جشنواره اضافه شد. قطعا این نگاه که عکس فیلم در کنار سایر رشته‌ها در جشنواره فیلم فجر، دیده شود، رویکردی منطقی است، اما در سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر روال معرفی بهترین عکاس سال تغییر کرد و بار دیگر بهترین‌های بخش تبلیغات سینمای ایران، از میان آثار یک‌سال گذشته انتخاب می‌شوند. بااین‌حال معرفی هیئت داوران بخش تبلیغات سینمای ایران، چندروزی است رسانه‌ای شده است و در میان چهره‌هایی که این بخش را داوری کردند، اسامی سیف‌الله صمدیان (از پیش‌کسوتان عرصه عکاسی)، ابراهیم حقیقی (طراح گرافیک و عکاس)، طاها ذاکر (طراح و گرافیست)، سپیده عبدالوهاب (تدوینگر) و میثم مولایی (سازنده تیزر و آنونس و تدوینگر) دیده می‌شود. چند روز پس از اعلام اسامی ترکیب هیئت داوران بخش تبلیغات، نقل‌قول‌هایی درباره اینکه در این ترکیب حضور عکاسان سینمای ایران کم‌رنگ است و بهتر بود که با لحاظ‌کردن این مورد به چینش بهتری در هیئت داوران جشنواره فیلم فجر می‌رسید، از طرف انجمن عکاسان سینمای ایران رسانه‌ای شد. حافظ احمدی، رئیس انجمن عکاسان سینمای ایران، به «شرق» گفت: «متأسفانه در این مورد برداشت‌های غلطی صورت گرفت و تا حدی سوءتفاهم پیش آمد و بسیاری با طرح این موضوع چنین برخورد کردند که ما با شخص در ترکیب هیئت داوران بخش تبلیغات سینمای ایران مشکل داریم، درصورتی‌که به‌هیچ‌وجه نقد ما این نیست؛ سیف‌الله صمدیان از عکاسان شناخته‌شده و پیش‌کسوتی است که انجمن عکاسان سینمای ایران نیز در برگزاری جشن تخصصی‌اش از کمک و نظراتش استفاده کرده و از بزرگان عرصه عکاسی است و ابراهیم حقیقی نیز بسیار حرفه‌ای و کاربلد است و او هم در دوره‌ای کنار عکاسان سینمای ایران بود. نقد ما صرفا به چینش هیئت داوران این بخش بود و به‌لحاظ حرفه‌ای این موضوع را بررسی کردیم و به‌هیچ‌عنوان شخصیت‌ها مدنظر ما نبودند». او در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: «متأسفانه عده‌ای با برداشت‌های سوء فضا را به سمتی بردند که سعی در اختلاف‌انداختن و شیطنت داشتند و اصل مطلب گم شد». سیف‌الله صمدیان، عکاس پیش‌کسوت و از اعضای هیئت داوران بخش تبلیغات سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر، درباره حضورش در این دوره از جشنواره و کیفیت آثاری که داوری کرده است، گفت: «نکته‌ای که در برگزاری جشنواره فیلم فجر جلب توجه می‌کند، عدم ثبات مدیریت جشنواره است؛ به این شکل که انگار هر سال در زمان برگزاری، چرخ جشنواره از نو اختراع می‌شود. در صورتی که در بسیاری از فستیوال‌های دنیا ابدا چنین چیزی را نمی‌بینید. به گمانم وقتی جشنواره، دبیر ثابت و قوانین مدون و باثباتی ندارد، نمی‌توان انتظار داشت در هر دوره اشکالات دوره‌های پیشین رفع‌ورجوع شود و همه‌چیز برحسب سلیقه تغییر خواهد کرد». او ادامه داد: «در دو دهه اخیر هر سال در جشنواره کن حضور داشتم و تنها در بخش مربوط به خبرنگاران شخصی وجود دارد که سال‌هاست مسئولیت این بخش را بر عهده دارد و هر سال نزدیک به چهار‌هزارو 500 خبرنگار مطرح دنیا به او مراجعه می‌کنند و احترام و برخورد او با خبرنگاران و نظم و نظام‌مندبودن این سیستم، حیرت‌انگیز است. بالطبع تمام این ویژگی‌ها از حرفه‌ای‌گری آنها نشئت می‌گیرد؛ اما متأسفانه در ایران سیستم یکدست و باثباتی برای برگزاری جشنواره وجود ندارد». صمدیان در بخشی از صحبت‌هایش گفت: «در بخش تبلیغات سینمای ایران، باید بگویم ناآشنایی شرکت‌کنندگان و نحوه غلط انتخاب آثار از سوی برخی از آنها، مشکلی بود که در بسیاری از آثار دیدم. به‌طور اختصاصی در بخش عکس می‌توانم بگویم در بسیاری از مجموعه‌ها انتخاب‌ها بر اساس انضباط و تفکر مربوط به فیلم نبود و در کمتر مجموعه‌ای پتانسیل هنری و محتوایی دیدم. این موضوع را می‌توان در بخش پوستر هم دید که بسیاری از آثار مثل دهه 40-50، مجموعه‌ای از صورت‌هایی است که کنار هم ترکیب اصلی پوستر را تشکیل می‌دهند و ربطی به فضای واقعی فیلم ندارند». او ادامه داد: «در بخش آنونس و تیزر هم کمتر نشانی از ابتکار و خلاقیت دیدیم. مثلا فیلمی که ریتم کندی دارد، در آنونس فیلم اتفاقی دیدیم که خلاف دیدگاه کارگردان در فیلمش بود و از نوع انتخاب پلان‌ها و فضایی که برای آنونس انتخاب کرده بود، می‌شد حدس زد سازنده تیزر و آنونس ابدا فضای فیلم را درک نکرده است. اینها مشکلاتی بود که در این بخش برایم چشمگیر‌تر بودند». صمدیان در پاسخ به این پرسش که در داوری بخش عکس برای او وجه هنری آثار ویژه‌تر بود یا تجاری، گفت: «کاملا با وظیفه عکس فیلم به‌عنوان یک ابزار تبلیغاتی آشنایی دارم؛ اما قطعا در این میان به‌عنوان داور دنبال وجوه هنری عکس هم هستم؛ یعنی عکس‌هایی که با رویکرد هنری به بحث تبلیغات و فروش فیلم فکر کنند. چنین عکسی طبعا برای من امتیاز بهتری دارد». او افزود: «رابطه بین انتخاب عکس صحنه و پشت صحنه در بسیاری از مجموعه‌ها درست نبود و گاهی عکس‌های صحنه بسیار درخشان بودند، در‌حالی‌که عکس پشت صحنه آنها به کیفیت عکس صحنه نبود و برعکس و به نظرم عکاسان فیلم قطعا باید این دو وجه را کنار یکدیگر و با یک کیفیت ببینند. اساسا نگاهم به عکاسی فیلم این است که باید تا حد زیادی در کارش خلاقیت نشان دهد. خاطره‌ای درباره ساخت فیلم «رضا‌موتوری» خواندم؛ در پلانی که بهروز وثوقی در انتهای فیلم با موتور دیده می‌شود و نمایی از او سوار بر موتور از زاویه پایین گرفته شده، در فیلم نبوده و امیر نادری در حین عکاسی از فیلم چنین صحنه‌ای را ثبت کرده است و بعد با دیدن این عکس، کارگردان پلانی هم به این شکل در فیلم می‌گذارد و به نظرم کار ارزشمندی است که نگاه عکاس به کارگردان هم انگیزه می‌دهد و می‌تواند به روند فیلم‌سازی کمک کند». صمدیان در پایان گفت: «باز تأکید می‌کنم برای رسیدن به نتیجه مطلوب در زمینه مواد تبلیغی سینما، هم باید جشنواره از ثبات و برنامه‌ریزی حرفه‌ای برخوردار باشد و هم در کنار داوران باتجربه ضروری است علاوه بر تولید حرفه‌ای در عرصه عکس، پوستر، آنونس و تیزر، انتخاب و ارائه آثار برای داوری از سوی شرکت‌کنندگان نیز با رویکردی حرفه‌ای و خلاقانه توأم باشد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.