|

در قلمرو معما و ترس

«کمیسر برونتی یاد می‌گیرد که هیچ کتابی را از روی جلد قضاوت نکند» نوشته دونا لئون و ترجمه سبا هاشمی‌نسب و «فروپاشی» نوشته بی.ای.پاریس و ترجمه شیرین شکراللهی دو رمانی هستند که اخیرا در نشر چترنگ منتشر شده‌اند. «کمیسر برونتی یاد می‌گیرد که هیچ کتابی را از روی جلد قضاوت نکند» رمانی است در ژانر پلیسی - جنایی از نویسنده‌ای که اگرچه خودش متولد آمریکاست و رمان‌های پلیسی‌اش را هم به زبان انگلیسی نوشته است اما حوادث این رمان‌ها در ونیز ایتالیا و حوالی آن اتفاق می‌افتد و قهرمان این رمان‌ها نیز کارآگاهی ایتالیایی به نام کمیساریو برونتی است. جالب این‌که چنان‌که در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی رمان «کمیسر برونتی یاد می‌گیرد...» آمده است با این‌که رمان‌های دونا لئون «به سی‌وپنج زبان مختلف ترجمه شده و در سراسر دنیا به چاپ رسیده‌اند، به خواست خود او هیچ‌یک از آن‌ها به زبان ایتالیایی راه نیافته‌اند.» چنان‌که در همین مقدمه می‌خوانیم تایمز دونا لئون را به‌عنوان یکی از پنجاه جنایی‌نویس برتر دنیا معرفی کرده است. دونا لئون بنا به آن‌چه در این مقدمه درباره شیوه کارش در داستان‌نویسی آمده، نویسنده‌ای است که «ترجیح می‌دهد به جای ساختن پی‌رنگ‌هایی که مو لای درزشان نمی‌رود، داستان‌هایش را همگام با پیش‌بردنشان بسازد، بی‌آنکه وقتی شروعشان می‌کند، بداند به کجا ختم می‌شوند. اگر کسی در جایی از داستان در می‌زند، او هم به اندازه خواننده‌اش مشتاق است بداند که پشت در کیست.» رنگ‌وبوی ونیزی، توصیف کلیساها و اماکن تاریخی ونیز، به‌تصویرکشیدن خیابان‌ها و کوچه‌پس‌کوچه‌ها و نام‌بردن از غذاهای ایتالیایی ویژگی‌هایی هستند که در مقدمه مترجم به‌عنوان «ویژگی‌های جدایی‌ناپذیر رمان‌های لئون» از آن‌ها نام برده شده. در بخشی از این مقدمه درباره رمان «کمیسر برونتی یاد می‌گیرد که هیچ کتابی را از روی جلد قضاوت نکند» و حال‌وهوای آن چنین می‌خوانیم: «از روی جلد بیست‌وسومین کتاب از مجموعه رمان‌های برونتی است. این رمان که بخش زیادی از آن در فضای کتابخانه رخ می‌دهد، کتاب‌دوستان زیادی را در سراسر جهان شیفته خود کرده است و ماجرای آن، هم کتاب‌دوستان را به وجد می‌آورد و هم دلشان را می‌لرزاند. این رمان دونا لئون دزدی، باج‌گیری، خشونت و قتل را همزمان در خود جای داده و از ثروتمند و اشرافی تا فقیر و بی‌چیز، همگی در آن نقش دارند.» آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «دوشنبه کسل‌کننده‌ای بود. بیشترش به خواندن اظهارات مکتوب شاهدان درباره دعوایی بین دو راننده تاکسی گذشته بود که یکی از آن‌ها را با آسیب مغزی و دست راست شکسته راهی بیمارستان کرده بود. اظهارات دریافتی متعلق بود به: زوجی آمریکایی که از دربان هتلشان خواسته بودند برایشان یک تاکسی آبی به مقصد فرودگاه خبر کند؛ دربان که می‌گفت یکی از رانندگان همیشگی هتل را خبر کرده است؛ باربر که می‌گفت کاری به‌جز شغلش انجام نداده و آن هم گذاشتن چمدان آمریکایی‌ها در تاکسی‌ای را شامل می‌شده که به لنگرگاه آمده بوده است؛ و دو راننده تاکسی که یکی از آن‌ها در بیمارستان سوال‌وجواب شده بود. با توجه به آنچه برونتی از آن داستان‌های جورواجور دستگیرش می‌شد، وقتی راننده همیشگی تلفن دربان را دریافت می‌کند، همان نزدیکی‌ها بوده؛ اما به هتل که می‌رسد، تاکسی دیگری در اسکله لنگر گرفته بوده است. او نگه می‌دارد و نام آمریکایی‌ها را که دربان به او گفته بوده، صدا می‌زند و بهشان می‌گوید که قرار است آن‌ها را به فرودگاه ببرد. راننده دیگر می‌گفت وقتی از آنجا عبور می‌کرده، باربر برایش دست تکان داده و بنابراین مسافرها متعلق به او هستند. باربر حرف او را انکار می‌کرد و اصرار داشت که فقط داشته چمدان‌ها را جابجا می‌کرده است. به‌هر‌حال، کار به جایی می‌رسد که راننده‌ای که باربر چمدان‌ها را در تاکسی او گذاشته بوده، از روی عرشه تاکسی دیگر سر درمی‌آورد. آمریکایی‌ها از اینکه پروازشان را از دست داده بودند، به‌شدت خشمگین بودند. برونتی آنچه رخ داده بود می‌دانست؛ اما نمی‌توانست اثباتش کند...». دیگر رمانی که با حال‌وهوای معمایی در نشر چترنگ منتشر شده است، رمانی است به نام «فروپاشی» نوشته بی.ای.پاریس که با ترجمه شیرین شکراللهی به چاپ رسیده است. «فروپاشی» رمانی است در ژانر تریلر روان‌شناختی که چنانکه در پیش‌گفتار مترجم بر ترجمه فارسی آن آمده حس معمایی‌پلیسی را در خواننده بیدار می‌کند. در بخشی از این پیش‌گفتار درباره روایت این رمان و راوی آن می‌خوانیم: «فروپاشی روایتی است که راوی‌اش قابل اعتماد نیست، ترس همراه همیشگی اوست و حتی دیگر نمی‌تواند به خود اعتماد کند. عذاب وجدان، وحشت، وهم و بی‌اعتمادی رهایش نمی‌کند. در هر فصل باید انتظار اتفاقی را داشته باشید که روایت فصل قبل را منکر می‌شود.» در این پیش‌گفتار همچنین درباره سبک نوشتاری رمان چنین آمده است: «پاریس با به‌کارگیری زبانی ساده ترسی را که کساندرا، راوی و شخصیت اصلی داستان، در خود دارد به‌خوبی منتقل می‌کند. سبک نوشتاری او در ملموس‌شدن روایت تاثیر شگرفی داشته و می‌توان گفت برای درک و نزدیکی بیشتر به اثر ضروری است. او حتی در بخش‌هایی از روایت که حاوی پیام کوتاه است با رعایت‌نکردن موارد رسم‌الخطی و دستور زبان در راستای نزدیک‌شدن به مکالمات روزمره گام برداشته است.» آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «... یه تریلی رد می‌شه، بعد یکی دیگه و وقتی بدون اینکه راهنما بزنه به لاین من برمی‌گرده، باعث می‌شه ترمز بدی کنم. ناگهان به نظر خیلی خطرناک میاد که تو این جاده بمونم. یه رعدوبرق دیگه می‌زنه و تو روشنایی آسمون تابلو نوکس کرنر، جایی که من زندگی می‌کنم، از دور جلوه می‌کنه. حروف سیاه روی پس‌زمینه سفید که توی نور ماشین مثل چراغ راهنما در تاریکی چشمک می‌زنه، طوری وسوسه‌کننده به نظر میاد که من ناگهان در لحظه آخر، وقتی دیگه تقریبا خیلی دیره، به سمت چپ تغییر مسیر می‌دم و از میان‌بری می‌رم که متیو می‌خواست نرم. چنان صدای بوقی پشت سرم راه میفته که صداش حتی در پیچ جاده تاریک به سمت جنگل هم دنبالم میاد؛ مثل یه نشونه...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.