مهمترین مکانهای اعتراض
ساسان گلفر
انتخاب مکانی رسمی برای اعتراضهای مدنی، مسئلهای است که این روزها در تیتر اخبار دیده میشود و گویا به ابتکار شهرداری تهران و پیشنهاد شورای شهر مشهد قرار است در بزرگترین شهرهای ایران عملی شود. در عرف و تاریخ سیاست بینالملل کمتر موردی میتوان پیدا کرد که یک مکان خاص بهعنوان مکان اعتراضات رسمی تعیین شود و معمولا بعد از وقوع رویدادهاست که چنین مکانهایی شهرت پیدا میکنند، چون کمتر پیش میآید که نیازی به تعیین مکان احساس شود و طبق قوانین اساسی برگزاری اجتماعات مسالمتآمیز امری آزاد و عادی است و بهطور طبیعی پارکهای بزرگ و خیابانهای وسیع نزدیک به مراکز مهم تصمیمگیری خودبهخود به محل نمایش اعتراض مدنی بدل میشوند. مکانهایی مانند هایدپارک لندن و پارک رئیسجمهور در واشنگتن نیز شهرتشان را مدیون همین رویدادهای تاریخی هستند. مجله آمریکایی تایم در فوریه 2011 و به مناسبت تظاهرات تاریخی در میدان تحریر قاهره مصر و پایان حکومت حسنی مبارک در مصر، فهرستی از 10 میدان مشهور اعتراض در سراسر دنیا عرضه کرد که نام میدان تحریر قاهره در صدر آن دیده میشد. در این فهرست پس از نام میدان تحریر، بهترتیب نام میدان تیانآنمن پکن، میدان ونسسلاس پراگ، میدان آزادی تهران، میدان باستیل پاریس، میدان «سه فرهنگ» مکزیکوسیتی، میدان دسامبریستها در سنتپترزبورگ، میدان ترافالگار لندن، میدان استقلال کییف و میدان اتحاد نیویورک آمده است. هایدپارک لندن یکی از مشهورترین مکانهای تاریخی اعتراض مسالمتآمیز که اکنون دیگر به یک مکان رسمی و نمادین برای این امر بدل شده، هایدپارک در مرکز شهر لندن است. هایدپارک بزرگترین مکان در میان چهار پارک سلطنتی است که به شکل زنجیری از ورودی کاخ کنزینگتون تا باکینگهام را به هم پیوستهاند. این پارک را دریاچه مصنوعی سرپنتاین و دریاچه لانگواتر به دو بخش تقسیم کردهاند. زمین این پارک در قرون وسطا متعلق به کلیسای وستمینستر بود. هایدپارک را هنری هشتم در سال 1536 ساخت و پادشاه و درباریان حدود یک قرن از آن بهعنوان منطقه شکار استفاده کردند. در سال 1637 این پارک روی عموم لندنیها گشوده شد و بهسرعت به جایگاه گردش و مخصوصا جشنواره سالانه روز اول ماه می تبدیل شد. در اوایل قرن 18 ملکه کارولین سروشکل بهتری به پارک داد. در سال 1851 نمایشگاهی بزرگ در هایدپارک برگزار شد و جوزف پاکستن، معمار و سیاستمدار مشهور آن عصر، به این مناسبت کاخ کریستال را در پارک بنا کرد. در نیمه قرن نوزدهم بود که آزادی بیان و آزادی اعتراض به یک وجه مشخصه هایدپارک بدل شد. در سال 1872 مکان روباز وسیعی به نام «گوشه سخنرانان» (Speaker's Corner) در پارک تعبیه شد. جنبشهای «منشورگرایان»، «لیگ اصلاحات»، «سافراجت» (طرفداران حق رأی برای زنان) در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم و تظاهرات ضدجنگ عراق در سال 2003 نمونههای مشهور راهپیماییهای تاریخی این پارک بودهاند. پارک رئیسجمهور واشنگتن دی.سی منطقهای به وسعت 80 جریب در شهر واشنگتن دی.سی است که شامل کاخ سفید و دفتر آیزنهاور، وزارت خزانهداری، مرکز بازدیدکنندگان کاخ سفید و میدان لافایت میشود و بزرگترین بخش آن «محوطه بیضیشکل» (The Ellipse) نام دارد که به وسعت 52 جریب (نزدیک به 210 هزار مترمربع) در جنوب پارک قرار دارد. این فضای باز را که یک محوطه چمن بزرگ محصور در میان درختان است، پییر شارل لانفان فرانسوی در سال 1791 طراحی کرد. پارک لافایت در شمال کاخ سفید که به یادبود بازدید مارکی دو لافایت فرانسوی از کاخ سفید در سال 1825 این نام را گرفته، یک گورستان قدیمی بوده و در سال 1804 از کاخ سفید جدا شده و مکان وقوع بسیاری از رویدادهای مشهور و اعتراضات تاریخی بوده است. این مکان درحالحاضر بهعنوان مکان امن تظاهرات در پایتخت سیاسی ایالات متحده شهرت پیدا کرده است. فیلادلفیا یکی از شهرهای مهم در تاریخ سیاسی ایالات متحده آمریکا که بهویژه در جریان جنبش حقوق مدنی سیاهپوستان و تظاهرات ضدجنگ ویتنام در نیمه قرن بیستم مدام نامش بر سر زبانها افتاده، شهر فیلادلفیا در ایالت پنسیلوانیاست. از جمله مکانهای مشهور تظاهرات و راهپیماییها در این شهر میتوان به خیابان کلمبیا؛ محل تظاهرات موسوم به شورش سهروزه سیاهان در سال 1964، سالن استقلال؛ محل نوشتن اعلامیه استقلال ایالات متحده از بریتانیا و چندین تظاهرات در دهه 60 میلادی، ژیرارد کالج؛ مکان چندین تظاهرات بزرگ سیاهپوستان در سالهای 1960 و سخنرانی مارتین لوترکینگ جونیور در سال 1965، فرمامونتپارک و دیلوورثپارک در کنار تالار شهر اشاره کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.