|

بررسی ابعاد مختلف کاهش کمک مالی آمریکا به پناه‌جویان فلسطینی

بازی ترامپ با آتش خاورمیانه

روز گذشته ایالات متحده اعلام کرد تا اطلاع ثانوی نیمی از کمک‌های خود به آوارگان فلسطینی را متوقف خواهد کرد. در واقع قرار بود ایالات متحده مبلغ 125‌ میلیون دلار به آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی، وابسته به سازمان ملل، کمک کند که روز گذشته تنها به پرداخت 60‌ میلیون دلار آن اکتفا کرد. آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی در زمینه تأمین کمک‌های بشردوستانه، آموزشی، خدمات اجتماعی و مراقبت‌های پزشکی به پناه‌جویان فلسطینی در کرانه ‌باختری، نوار غزه، اردن و لبنان فعالیت دارد. گفته می‌شود این آژانس نقش مهمی در حفظ ثبات و امنیت در منطقه ایفا می‌کند و هرگونه اخلال در خدمات‌رسانی آن با ایجاد نارضایتی و ناآرامی در اردوگاه‌های آوارگان، می‌تواند امنیت و ثبات در منطقه را تحت‌الشعاع قرار دهد. ترامپ از حرف تا عمل درحالی‌که بسیاری از فعالان حقوق‌بشری و چهره‌های سیاسی از انگیزه‌های سیاسی این تصمیم آمریکا سخن گفته‌اند، هیتر نائورت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، مدعی شده این اقدام هیچ ارتباطی با وادارکردن فلسطینیان برای حضور در مذاکرات صلح یا محکوم‌شدن تصمیم ترامپ برای به‌رسمیت‌شناختن بیت‌المقدس به‌عنوان پایتخت اسرائیل از سوی مجمع عمومی سازمان ملل ندارد. ترامپ در حالی از تلاش برای حل مناقشه اسرائیلی- فلسطینی دم می‌زند که تصمیم او برای به‌رسمیت‌شناختن بیت‌المقدس به‌عنوان پایتخت اسرائیل، بی‌طرفی این کشور را نزد فلسطینیان به‌شدت زیر سؤال برده است. در پاسخ به همین تصمیم بود که محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، اعلام کرد هیچ طرحی را از سوی آمریکا برای صلح در خاورمیانه نخواهد پذیرفت. در واکنش به این مسئله، حدود دو هفته پیش ترامپ تهدید کرد در صورت بازنگشتن فلسطینی‌ها به مذاکرات صلح با اسرائیل، کمک‌های آمریکا را به فلسطین متوقف خواهد کرد. در اوایل ماه جاری نیز رئیس‌جمهور آمریکا در توییتی در همین رابطه نوشت ایالات متحده در قبال صدها ‌میلیون دلار کمک، هیچ قدردانی و احترامی از فلسطینی‌ها ندیده است. با این تفاسیر، به نظر می‌رسد نمی‌توان در انگیزه‌های سیاسی این اقدام تردید کرد. آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین حامی مالی آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی، حدود یک‌سوم بودجه این آژانس را تأمین می‌کند و به‌تنهایی در سال 2016 میلادی 335‌ میلیون دلار به این آژانس کمک کرده است. درواقع تعلیق نیمی از کمک‌های مالی آمریکا، هرچند باعث توقف فعالیت این آژانس نخواهد شد، اما دامنه فعالیت آن را به حداقل خواهد رساند. خوشحالی بی‌دلیل اسرائیل این اقدام که از سوی فلسطینیان و بسیاری از نهادهای حقوق‌بشری محکوم شده است، تمجید اسرائیل را به دنبال داشته است. دنی دنون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، با اشاره به سوءاستفاده این آژانس از کمک‌های انسان‌دوستانه جامعه جهانی، این آژانس را به تبلیغات ضداسرائیلی متهم کرده است. این آژانس پیش‌تر نیز بارها از سوی اسرائیل به این متهم شده بود که امکانات خود را در اختیار گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی قرار می‌دهد. البته اسرائیلی‌ها در حالی لب به تمجید از این اقدام آمریکا گشوده‌اند که پیامدهای احتمالی این اقدام بیش از هر کشوری دامن خود اسرائیل را خواهد گرفت. در همین رابطه، جرمی بن امی، از گروه لیبرال‌یهودی آمریکایی به نام «جی استریت»، نیز قطع کمک‌های مالی آمریکا به فلسطینی‌ها را تهدیدی مستقیم علیه امنیت و رفاه اسرائیل می‌داند. درواقع انتفاضه اول و دوم و همچنین جنبش‌های فتح و حماس، از دل همین اردوگاه‌ها سربرآورده‌اند که فقیرترین و محروم‌ترین اقشار مردم فلسطین را در خود جای داده‌اند. طبق گفته جان اگلند، مدیرکل شورای پناه‌جویان نروژ، آموزش و تحصیل صدها‌ هزار کودک پناه‌جوی فلسطینی به این کمک‌ها وابسته است. صلاح عجمره، یک پناه‌جوی فلسطینی که در اردوگاه آیدا در نوار غزه زندگی می‌کند، به الجزیره گفته در صورت توقف کمک‌ها و خدمات، وقوع یک انقلاب دور از انتظار نخواهد بود. مقامات سازمان ملل و گروه‌های حامی پناه‌جویان نیز به‌درستی درخصوص تأثیر انسانی و پیامدهای قطع این کمک‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در یک نشست خبری با اشاره به اینکه «آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی نه یک سازمان فلسطینی، بلکه نهادی متعلق به سازمان ملل است»، بر نقش این آژانس در حفظ ثبات و امنیت، از جمله برای خود اسرائیلی‌ها صحه گذاشت. کنت راث، مدیر اجرائی دیده‌بان حقوق‌بشر، نیز در توییتی این اقدام واشنگتن را «گروکشی سیاسی با نیازهای انسانی کودکان فلسطینی» خوانده است. حنان اشراوی، عضو کمیته اجرائی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، نیز این اقدام را هدف قراردادن آسیب‌پذیرترین قشر از مردم فلسطین توصیف کرده است. ترکیه علیه رجزخوانی ترامپ البته آمریکا این انتقادات را بی‌پاسخ نگذاشته است. طبق گفته سخنگوی وزارت خارجه، این کاهش کمک قطعی نبوده و فقط پرداخت آن تا اطلاع ثانوی به تعویق خواهد افتاد. او در ادامه، علت این امر را علاقه ایالات متحده به انجام برخی بازنگری‌ها و اصلاحات در نحوه عملکرد این آژانس دانسته است. بااین‌حال تاکنون هیچ جزئیاتی درخصوص اصلاحات موردنظر دولت آمریکا عنوان نشده است. سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا همچنین خاطرنشان کرد که واشنگتن از افزایش کمک‌های دیگر کشورها به این سازمان استقبال می‌کند. در همین رابطه یکی از مقامات دولت ترامپ به رویترز گفته است: «الان زمان آن رسیده که دیگر کشورها... قدم جلو بگذارند و سهم خود را در جهت افزایش امنیت و ثبات در منطقه ایفا کنند». به نظر، آمریکا با این اقدام می‌خواهد به‌نوعی قدرت اقتصادی و نقش خود در مناقشه فلسطینی-اسرائیلی را به رخ دیگر کشورها بکشد. ترکیه که درحال‌حاضر رابطه چندان گرمی با ایالات متحده ندارد، به نظر اولین کشوری است که این چالش دولت ترامپ را پذیرفته است. وزارت خارجه ترکیه با اعلام اینکه این‌گونه اقدامات، به ثبات در منطقه لطمه می‌زند، از تصمیم آنکارا برای افزایش کمک به این آژانس خبر داده است. پناه‌جویان فلسطینی قربانی «نخست آمریکا» هرچند کاهش کمک‌های نقدی به آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی بدون‌تردید از بده‌بستان‌های پنهان و آشکار دولت آمریکا و لابی‌های یهودی-اسرائیلی در این کشور سرچشمه می‌گیرد، اما به نظر، این تمام ماجرا نیست. ترامپ از همان زمان تبلیغات انتخاباتی‌اش، شعار «نخست آمریکا» و حمایت از تولید داخلی را در بوق و کرنا کرده بود و به نظر، کاهش کمک‌های مالی به کشورهای درحال‌توسعه در راستای همین چرخش به داخل ترامپ است که خروج این کشور از معاهدات بین‌المللی، از جمله توافق آب‌وهوایی پاریس و معاهده ترنس پسفیک را به دنبال داشته است. طبق گزارش «فارن‌پالسی»، در لایحه بودجه دولت ترامپ برای سال 2018 به کاهش 30 درصدی کمک‌های آمریکا به کشورهای درحال‌توسعه اشاره شده بود. به نظر، کاهش کمک مالی به آژانس امداد پناه‌جویان فلسطینی اولین گام در جهت عملی‌کردن طرح کلان کاهش کمک‌های مستقیم خارجی آمریکا باشد. او در دوران تبلیغات انتخاباتی نیز بارها وعده قطع کمک‌های خارجی به کشورهایی که از آمریکا نفرت دارند را داده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.