ما شبیه خودمان هستیم
زویا سیدی*
اين روزها در شبكههاي اجتماعي برخي افراد تندرو به نحوه پوشش خانواده و بازماندگان شهداي سانحه كشتي نفتكش سانچي واكنشهاي عجيب و غريبي داشتند، اما به باور من شكل و شمايل پوشش اعضاي خانواده شهيد ميتواند طيف گستردهاي باشد و لازم نيست برايش نسخهنويسي كنند. هنوز هفت شبانهروز نگذشته است. هفت شبانهروز از پایان سانچی و شروع قصه رنج بازماندگانش. خاکی نیست که سردی بیاورد؛ پس اگر غمشان را نمیبینید، بر درد و خشمشان نیفزایید. هنوز هفت روز نشده که شُدید قیم زندگیشان. من و بسیاری از فرزندانی که مانند من سالها با عکس پدر زندگی کردیم، جنس این غم را میشناسیم. عکسی که نوشته قرمز پایینش فصل مشترک همهشان بود: شهید. من مانند بسیاری از دوستانم پدرم را ندیدم و گویی این جوازی بود بدون تاریخ و امضا برای تمام کسانی که از راه میرسیدند و میخواستند شبیه به چیزی باشم که آنها از پدرم برای من و جامعه ساخته بودند. ما و مادرانمان فقط عزیز از دست نداده بودیم که عدهای حق انتخابمان را هم دفن کرده بودند. «باید» لباست تیره باشد، چادر بپوش، اینجا نخند، آنجا گریه کن، اینها را دوست داشته باش و از چیزی که میگوییم متنفر باش؛ و ما کنار همنسلانمان قد میکشیدیم و نه فقط فقدان پدر که نداشتن اختیار برای آنچه میخواهیم، رنج همیشگی وجودمان بود. عدهای ما را از مردم جدا کرده بودند و ناگفته به تقابل با هم دعوت میکردند. ما غصهدار آنچه از دست دادیم و همنسلانمان خشمگین از تبلیغ سهمیهها و امکانات ویژهای که به خانواده شهید تعلق میگیرد؛ اما من و دهها نفر از فرزندان شهیدی که میشناسم، جایی، روزی ایستادیم و یک «نه» بزرگ گفتیم به تراشیدن روح و جانمان برای تبدیلشدن به مجسمهای که هیچچیز از آن خود ندارد. من و دهها فرزند شهید که میشناسم و خیل بیشتری که در این سرزمین روزهای سختی را از سر گذراندند، به 17، 18 سالگی که رسیدیم، از پوسته یک شکلی که برای همه به یک اندازه و رنگ دوخته شده بود، بیرون آمدیم. شبیه خودمان شدیم، با تمام تفاوتها و اختلافنظرهایمان. این از پیله درآمدن البته به مذاقهایی خوش نیامد و با طرد و بیمحلیهای فراوان روبهرو شد؛ اما برای ما که شبیه دیگران شدیم، شبیه به مردم شدیم، یک گوشه از ادای دِین به پدرانمان بود که با تمام تفاوتهایشان شانهبهشانه یکدیگر چسباندند تا گزندی به ایران نرسد. اینها را گفتم که برسم به اینکه قصه چارچوبساختن برای مردم در این عصر نخنماست. بارها داستان تکهتکه این سرزمین را با رنگ خاکستری سلیقه شخصیتان بازگو کردهاید. یا رنگهای درخشان این سرزمین را نمیبینید یا نفعی ندارد که ببینید و به رسمیت بشناسید. کاش بیایید و بگویید این بایدها را از کجا آوردهاید. چه کسی شهدا و خانوادههایشان را به نام گروهی خاص سند زده است؟ شاید ایراد از ماست. اگر یک بار برای همیشه این را بر روی سنگ بنویسیم که روزی مردمانی از همین جامعه با جامههای رنگارنگ خود، از سیاهی چادرهایشان تا سپیدی دشداشه مردمان جنوب، با سبز و سرخ دامن زنان کُرد تا رنگ خاک مردم سیستان، برخاستند و برای دفاع از کشور و دینشان سینه سپر کردند، درسی خواهد شد برای تمام مالکان افراد و القاب و حتی واژگان که بدانند تفریق و دستهبندی این مردم ناشدنی است. من و دهها فرزند شهیدی که میشناسم، خود مردم هستیم. نه قبای تنمان زرین است و نه خونمان رنگینتر. نه آنچه میکنیم حجت است و نه ادعا داریم که راهمان همواره بیخطاست. ما به وقتش کنار همشهریهایمان ایستادهایم، رأی دادهایم، انتخاب کردهایم، انتقاد کردهایم و ناسزا شنیدهایم و همچنان دلمان برای کشورمان میتپد؛ اما حتی یک بار برای کسی نسخه نپیچیدهایم؛ چراکه ما با مردم روی یک پله ایستادهایم. ما خندیدن و شادی را آموختیم و تمرین کردیم؛ با تحمیل خاکستری زندگیمان به جنگ رفتیم و پیروز میدان شدیم. کمکم آن دیواری را که عدهای میان ما و جامعه کشیده بودند، از بین بردیم و مردم دیدند که همسر، خواهر، برادر و فرزند شهید شبیه به آن عکس تکراری سیاه و سفید بیلبخند نیست. همان همسایهای است که شهیدش شاید حتی یک کوچه به نام خود ندارد. تفاوت ما با آنچه قرار بود باشیم، این بود که به وقت معرفی خودمان نمیگفتیم من ز. سین هستم، فرزند شهید. اما شما کاش بیایید و بگویید چرا تمام جامعه باید از جنسی باشد که شما میپسندید؟ تعمدی ما را نمیبینید یا آنقدر فضاهایمان از هم دور است که بینمان تاریکی افتاده؟! آنقدر همیشه به نام خانواده شهدا فریاد زدید که گاهی کسی نجوای آرام همدلی ما را نشنید؛ ما یعنی خانوادههایی که جار نمیزنیم شهید دادهایم؛ چون این انتخاب پدران و همسران و فرزندانمان بوده و جز افتخار به بودنها و نبودنهایشان چیزی برایمان به جا نمانده است. شما هم برای سبکبارشدن بهتر است این احساس قیمومت مردم را - چه از سر دلسوزی است، چه از سر خودبرتربینی- لحظهای زمین بگذارید. اگر از جنس این خانوادهها هستید، به شجاعت و دلیری شهیدتان ببالید؛ اما برای این مردم باید و نباید تعیین نکنید که شهدا تمام داشتهها و نداشتههایشان را زمین نهادند و رفتند تا مردم ترس از نگاه پرغضب عدهای را هر روز و هر ساعت بر جان نچشند؛ تا سایه زور و تزویر بر هموطنانشان سنگینی نکند و جان دادند برای آزادی و آزادگی.
*فرزند یکی از شهدای عملیات والفجر مقدماتی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.