پای نظامیها در کفش یوفوها
محمدرضا رضایی
بهتازگی نشریه نیویورکتایمز گزارشی را منتشر کرده است که در آن مدعی شده وزارت دفاع آمریکا بین سالهای 2007 تا 2012 برنامهای تحقیقاتی را دنبال میکرده که هدف آن ارتباط با یوفوها بوده است. اگرچه بعدها گفته شد که هدف اصلی این برنامه بررسی پروندههای سری مواجهه با یوفوهای احتمالی در دهههای گذشته است. گزارش نیویورکتایمز بازتاب گستردهای در رسانهها داشت و شاید بتوان دو عامل را در آن دخیل دانست. اول اینکه جایی مثل پنتاگون که نهادی نظامی در آمریکاست، یوفوها را جدی گرفته و از آن مهمتر بودجهای بالا و در حدود 20 میلیون دلار نیز برای پژوهش در این زمینه اختصاص داده است. گفته میشود در سال 2012 این برنامه تحقیقاتی متوقف شد؛ اما به صورت غیررسمی ادامه پیدا کرده است؛ اما پرسشی که مطرح میشود، این است که اصولا چرا جایی مثل پنتاگون برای یوفوها هزینه میکند؟ و آیا این برای نخستینبار است که مجموعهای نظامی در حوزهای که به نظر میرسد به نهادهای علمی مربوط است، وارد میشود؟ برای پاسخ به این پرسشها باید گفت بخش مهمی از انگیزه نهادهای نظامی برای ورود به مقولاتی که در ظاهر علمی به نظر میرسند، میزان اهمیت آنها در مباحث امنیتی است. اصولا نظامیها از اتفاقات و رویدادها مختلف برداشتهایی دارند که با توده اقشار مختلف جامعه بسیار متفاوت است. بهطور مثال زمانی که شوروی، ماهواره اسپوتنیک-1 را که تنها 83 کیلوگرم جرم داشت، به فضا پرتاب کرد، از نظر مردم جهان و حتی جوامع علمی «نخستین ماهواره» در مدار زمین قرار گرفت؛ اما از نظر کارشناسان نظامی آمریکا، شوروی به توان پرتاب بمبی به وزن 83 کیلوگرم دست یافت که میتواند از فضا، خاک آمریکا را هدف قرار دهد. بهجرئت میتوان گفت عامل مهم آغاز و پیشرفت فناوری فضایی در جهان که ابتدا از شوروی و آمریکا شروع شد، انگیزهها و اهداف نظامی بوده و همچنان نیز در بسیاری از پروژههای فضایی ردپایی از نظامیها میبینیم. هماکنون حدود نیمی از ماهوارههای فعال در مدار زمین ماهیتی کاملا نظامی داشته یا بخشی از دادههای آنها در خدمت اهداف نظامی است؛ مثلا بخشی از فعالیت ماهوارههای جیپیاس یا برخی ماهوارههای هواشناسی ماهیت نظامی دارند. جالب است بدانید زمانی که پیش از آنکه آمریکاییها به فکر اعزام انسان به ماه باشند، برای پاسخ به تحرکات فضایی شوروی قصد داشتند نخستین آزمایش اتمی را در ماه انجام دهند؛ اما به دلایل مختلف ازجمله احتمال مخدوششدن وجهه آمریکا نزد افکار عمومی جهان، این طرح رد شد. همچنین در سالهای آغازین عصر فضا، سرمهندسان طراحی مانند «سرگئی کرولف» که رهبری برنامههای فضایی شوروی را برعهده داشت، برای گرفتن بودجه برای برنامههای فضایی مانند توسعه پرتابگرها، ساختن ماهوارهها و فضاپیماها و... طرحهایی با توجیهات امنیتی برای مقامات دولتی و نظامی میفرستادند. بهگونهایکه در برخی موارد ایستگاههای فضایی و پرتابگرهایی با اهداف کاملا نظامی طراحی میشدند. در مثالی دیگر باید به برنامه پروازهای فضایی شاتلهای آمریکا اشاره کنیم. اغلب مردم تصور میکنند این برنامه کاملا غیرنظامی و با اهداف بهاصطلاح صلحآمیز اجرا شده است؛ اما حدود 10 درصد از مأموریتهای شاتلها، ماهیتی کاملا نظامی داشته و در حدود نیمی از پروازهای دیگر شاتل نیز برخی اهداف نظامی دنبال میشدهاند. اما به پرسش اولیهمان درباره انگیزههای پنتاگون برای اختصاص بودجه برای تحقیق درباره یوفوها برگردیم. از نظر نظامیها هر وسیله پرندهای که ماهیت مشخصی نداشته باشد، میتواند یک تهدید بالقوه امنیتی به حساب بیاید. فرقی ندارد منشأ آن زمینی است یا فضایی! درهرصورت باید برای مقابله با آنها آماده باشند. اگرچه تاکنون هیچ گزارش قابل استنادی که رویارویی انسان با موجودات فرازمینی و وسایل آنها را تأیید کند، وجود ندارد. اما درباره پروژه تحقیقاتی پنتاگون میتوان دو گمانهزنی کلی داشت؛ اول اینکه هدف این برنامه تحقیقاتی سروساماندادن به تمام گزارشهایی است که پیشازاین درباره رؤیت اشیای پرنده ناشناس منتشر شده است. بهاینصورت که بتوان گزارشهای درست را از اشتباه تفکیک کرد و علت و ریشه برخی مواجههها را بررسی کرد. اینکه دقیقا آنچه دیده شده، چه بوده است؟ یک وسیله پرنده جاسوسی متعلق به دشمن بوده یا چیزی شبیه به این. دوم اینکه دقیقا برای مقابله با خطرات بالقوه چنین تهدیدهایی چه باید کرد و آیا توان نظامی پنتاگون برای پاسخگویی سریع و بهموقع به چنین تهدیداتی کافی است؟ هرچند درحالحاضر انگیزههای نظامی برای پیشبرد چنین تحقیقاتی برخلاف سالهای آغازین جنگ سرد، چندان بالا نیست. بههردلیل باید بپذیریم که بخش مهمی از توجه نظامیان به فضا و اتفاقاتی که به صورت طبیعی و غیرطبیعی در آن رخ میدهد، اهمیت آن در بحث امنیت ملی کشورهاست؛ زیرا این حوزه پتانسیل بالایی برای بهرهبرداریهای نظامی دارد و نمونههای زیادی در تاریخ معاصر برای اثبات این ادعا وجود دارد؛ از برتری اطلاعاتی در جنگها گرفته تا عوامل بازدارنده و دفاعی.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.