چشمهای ساقی، چشمهای صدیقه
زهرا عمرانی
سه سال از ازدواجش با حسین میگذشت. حسین همکار برادرش بود و از اینرو حرفه همسرش را خوب میشناخت؛ سفرهای طولانی و دوری مدام. ساقی اما اینبار تصمیم گرفته بود تا حسین را در این سفر همراهی کند؛ سفری که ابدی شد. «ساقی فعال» بهعنوان تنها زن روی نفتکش ایرانی اسمش در خبرها چرخید. خبرها را میخوانم و میکوشم تا قصه ساقی را مرور کنم؛ دختری زیبا با چشمانی سبز، درخشان و پر از حرف، دختری که در 30سالگی «عروس دریا» شد. «شد» یعنی قصهاش تمام شد. پر کشید و رفت، بیآنکه فرصت این را بیابیم تا قصه آن چشمها را بشنویم. ذهنم میرود به سراغ آن همسرانی که قصهشان تمام نشده، تازه خبر مهیب را شنیدهاند. گویی داستان آنها تازه شروع شده است؛ قصه فقدان و نبودن، قصه رفتن و بازنگشتن، قصه تنها بر دوشکشیدن بار زندگی. قصهای که با غصه ادامه پیدا میکند و جوهرش شوری اشک است و آب دریا. این قصهها را قبلا هم شنیده و لمس کردهام؛ زنانی که همسرانشان را در جنگ از دست دادند و از جنگیدن برای زندگی دست نکشیدند. سالها پیش برای اولینبار «صدیقه زمانی» را دیدم. خود و همسرش هر دو اهل خرمشهر و از فعالان سیاسی اجتماعی شهرشان بودند. آشناییشان در سال 58 به ازدواج انجامید. همسرش در آن زمان دانشجوی رشته پزشکی در دانشگاه اهواز بود، ولی با متشنجشدن جو و آغاز جنگ دانشگاه را ترک کرد و به زادگاهشان برگشتند. کمی بعد همسرش یکی از فرماندهان سپاه خرمشهر شد و در روزهای منتهی به آزادسازی خرمشهر به شهادت رسید. آن زمان دخترشان دوساله بود. از آن روز تا امروز ادامه قصه را صدیقه و دخترشان که حالا بیش از 30 سال دارد، زیستهاند. دختر راه ناتمام پدر را ادامه داد، پزشکی خواند و چشمپزشکی را که تخصص مورد علاقه پدرش بود، برگزید. انتخاب کرد تا در مناطق محروم کار کند و راه پدرش را که دفاع از میهن و آبادسازی آن بود با درمان مردمی که دسترسی کمتری به امکانات شهری دارند، ادامه دهد. صدیقه نیز باقی قصه زیست مشترکشان را یکتنه نوشت. سالیان سال سوگواری کرد و بعد تصمیم گرفت تا هرآنچه را در توان دارد به میان بگذارد تا بلکه از سوگ دیگر همشهریانش بکاهد. او و جمعی از دوستانش، مؤسسهای را با هدف کمک به توسعه و بازسازی خرمشهر بنا نهادند. تنها داشته آنها اعتبار و آبرویشان بود. با او که همسفر شوی، میبینی چطور در طول سالیان اعتماد اهالی منطقه را جلب کرده است؛ زنی از همان تبار که تلخیهای جنگ و ویرانی را چشیده و میداند به چه زبانی با همشهریان جنگزدهاش سخن بگوید. صدیقه و همراهانش توان خود را گذاشتهاند برای توانافزایی زنان و جوانان شهرشان و تا امروز از طریق طرحهایی که در مؤسسهشان اجرا شده دهها کسبوکار و شغل در منطقه ایجاد کردهاند. صدیقه قصه ناتمام همسرش را، قصه فقدان و نبودن، قصه رفتن و بازنگشتن، قصه تنها بر دوشکشیدن بار زندگی را با هزاران هزار قصه ناتمام دیگر گره زد تا ابدیتی بسازد که قصه زندگیاش بشود؛ جنگیدن برای ساختن، برای زندهماندن، برای زیست بهتر همشهریانش. ساقی با همسرش رفت و عروس دریا شد و صدیقه ماند و عروسان بسیاری را به خانه بخت فرستاد. به چشمهای صدیقه نگاه میکنم، مغموم اما پرامید، به چینهای افتاده روی صورتش و به چشمهای سبز ساقی که بسته شده فکر میکنم. اگر آن چشمها هنوز باز بود چه قصهای را برای ما روایت میکرد؟ چشمهای خیس و غصهدار زنانی که همسرانشان را در سانحه سانچی از دست دادهاند، چه قصههایی برایمان خواهند گفت؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.