تحليل اميرعلي ابوالفتح از بيانيه رئيسجمهوري آمريكا
ترامپ ميخواهد هزينه خروج به گردن ايران بيفتد
دونالد ترامپ شروطي براي اصلاح برجام گذاشته است؛ شروطي در مورد بازرسي از همه اماکن مورد درخواست بازرسان، مادامالعمرشدن تعهدات ايران و موارد ديگر. سؤال اينجاست که او دنبال چهچيزی است؟ اقاي ترامپ بهدنبال ماندن در برجام و کسب حداکثر امتياز از طرفهاي مذاکرهکننده است. تحليل شخصي من اين است که اقاي ترامپ عزم يا جسارت خروج از برجام را ندارد و صرفا ميخواهد در اين فرايند امتيازاتي کسب کند؛ خواه از طريق تحت فشار قراردادن کنگره و اثبات اين فرض که کنگره هم همگام با اوست، خواه از طريق تحت فشار قراردادن اروپا تا از طريق آنها از ايران امتيازاتي بگيرد. احتمالا تا 120 روز آينده اروپاييها خواستهاي دولت ترامپ را قبول نميکنند و او به سمت واردکردن فشار به چين و روسيه و تعيين ضربالاجل براي آنها ميرود. برجام يک توافق عدم اشاعه است. جمهوري اسلامي ايران به زعم آمريكاييها و غربيها، توان توليد سلاح هستهاي خود را واگذار کرده، در صورتيکه بارها جمهوري اسلامي اعلام کرده که چنين قصدي نداشته و فتواي رهبر جمهوري اسلامي نيز در همين زمينه وجود دارد، اما به زعم آمريكاييها، اين کفايت نميکند و برجام راههاي رسيدن ايران به سلاحهاي اتمي را محدود کرده و بدون اين توافق، ايران بهلحاظ کمي و کيفي به دوران پيش از برجام برميگردد و دوباره در آستانه دستيابي به سلاح اتمي قرار ميگيرد. هيچ جريان سياسي و شخصيت راديکالي در آمريكا راضي نيست وارد قماري شود که يک طرفش دستيابي ايران به سلاح اتمي يا افزايش پتانسيل ايران براي دستيابي به سلاح باشد و اين را نخواهد پذيرفت. اگر غير از اين بود، ترامپ بهراحتي از برجام خارج ميشد؛ مثل خروج از قرارداد پاسیفيک، يونسکو و توافق پاريس. همينکه ترامپ مدام موضوع را به کنگره يا اروپا پاس ميدهد، نشاندهنده اين است که آمريكاييها باوجود هياهو و جنجالهايي که ترامپ ايجاد ميکند، علاقهاي به خروج از برجام ندارند. اما هياهويي که ترامپ در مورد برجام ايجاد و ضربالاجلهايي که مطرح ميکند موجب شده ايران کمتر از آنچه که ميشد از برجام منتفع شود. ايالات متحده تلاش ميکند منافع اقتصادي برجام را براي ايران به حداقل برساند به اين اميد که جمهوري اسلامي ايران از منافع برجام نااميد شود و دست به اقداماتي بزند که هزينه خروج از اين توافق برعهده ايران قرار بگيرد. در آن صورت بهراحتي ميتوانند تحريمها را عليه ايران برگردانند، اما اگر اين اتفاق رخ ندهد و ايران مسئولانه و مثل همين يک سال اخير عمل کند و بهانه دست آمريكاييها ندهد، کاهش فوايد مزيتهاي اقتصادي برجام از اهداف دولت آمريكا خواهد بود. با گذشت زمان و تکرار ضربالاجلهايي که دولت آمريكا تعيين ميکند، تهديد ميکند که از برجام خارج ميشود، ولي به آن عمل نميکند، بعد از مدتي کارکرد خود را از دست ميدهد و اين حيثيت آمريكاست که به خطر ميافتد و ترس جامعه جهاني از همکاري با ايران ميريزد. به موازات اين تهديدها، همکاريها پابرجاست و اگرچه همکاريهاي بانکي با بانکهاي بزرگ انجام نشده، اما اميدي که آمريكاييها بسته بودند که در شرايط خوف و رجايی که براي برجام ايجاد کردهاند همکاريهاي بينالمللي قطع شود، رخ نداده است. برجام ميتوانست سرمايهگذاران جديدي نيز جذب کند، درحاليکه به نظر ميرسد اين جريان متوقف شده است. من کارشناس تجارت بينالمللي نيستم، اما اين را متوجه ميشوم که تمام مشکلاتي که در حوزه همکاريهاي خارجي يا ورود شرکتهاي خارجي وجود دارد، متأثر از برجام نيست. برجام اگرچه عامل مهمي است، اما نبايد فراموش کنيم که در دنياي سياست و تجارت فاکتورهايي وجود دارد که همه آنها متأثر از برجام نيست. فعالان اقتصادي، سياستمداران و افکار عمومي نبايد دچار اين خطا شوند که همه مشکلات اقتصادي کشور مربوط به برجام است. فاکتورهايي فارغ از برجام هم وجود دارد که کارشناسان اقتصادي بهتر ميتوانند توضيح دهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.