|

60 سال تلاش برای مهندسی راه و ساختمان

دکتراحمد نیکنام. استاد دانشگاه علم و صنعت

مرحوم استاد علی‌اکبر معین‌فر 60 سال از عمر پربرکت خود را فعالانه صرف ارتقاي کیفیت امور در زمینه‌های مختلف رشته مهندسی عمران کشور کرد. وی که در واقع پدر مهندسی زلزله ایران است، در سال 1330 شمسی در رشته مهندسی عمران از دانشکده فنی دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و از آن تاریخ همواره در جهت به‌کارگیری دستاوردهای جدید علوم مهندسی در آموزش، برنامه‌ریزی و طراحی ساختمان‌ها و پل‌های کشور همت گماشت. ایشان هم‌زمان با تصدی مسئولیت شهرداری منطقه نازی‌آباد تهران شروع به همکاری با مؤسسه تازه‌تأسیس بانک ساختمان کرد (شماره 48 رادیو 808) و برای به‌روزکردن دانش مهندسی زلزله در سال 1339 یک دوره تخصصی را در زمینه زلزله‌شناسی و طراحی سازه‌ها در کشور ژاپن طی کرد. بعد از وقوع زلزله بوئین‌زهرا در شهریور سال 1340، با مشارکت و همکاری جمعی از همکاران برای اولین‌بار به تهیه و تدوین آيین‌نامه بارگذاری و طراحی ساختمان‌ها اقدام کرد (استاندارد شماره 519 ایران سال 1342). مرحوم استاد معین‌فر به مدت هشت سال در دانشکده مهندسی عمران دانشگاه پلی‌تکنیک به تدریس درسی تحت عنوان «طراحی سازه‌های بتنی مقاوم در برابر زلزله» پرداخت. تهیه گزارشات بررسی علمی علت خرابی ساختمان‌ها و پل‌ها از مناطق زلزله‌زده بلافاصله بعد از وقوع زلزله از دیگر فعالیت‌های علمی-اجرائی استاد معین‌فر است. (به‌عنوان نمونه گزارش زلزله لار در سال 1339). بعدها نتایج آموزنده حاصل از این گزارش‌ها در قالب دروس و برنامه‌های آموزشی جدید مهندسی زلزله در دانشکده‌های مهندسی تبلور یافت. از دیگر اقدامات اساسی استاد معین‌فر تهیه و نصب دستگاه‌های شتاب‌نگار زلزله در شهرستان جهرم در سال 1352 بعد از زلزله قیر بود که تا آن‌موقع سابقه نداشت. تعداد این دستگاه‌ها تا سال 1357 به 330 عدد در سراسر ایران رسید. تأسیس دفتر فنی در سازمان برنامه و بودجه که فعالیت‌های زیادی جهت توسعه ضوابط و مقررات طراحی انواع ساختمان، پل و فرودگاه انجام داده، از دیگر نوآوری‌های ایشان است. امروزه جامعه مهندس ایران برخوردار از چندین مجلد مقررات طراحی سازه‌هاست که ساختمان‌های مقاوم در برابر زلزله براساس آنها طراحی می‌شود. ایشان بنیان‌گذار کمیته تدوین مقررات ملی و آيین‌نامه طراحی سازه‌ها (استاندارد شماره 2800 ایران) و همچنین عضو دائمی این کمیته بوده‌اند. درحال‌حاضر چهارمین ویرایش این آيین‌نامه در دست بهره‌برداری توسط مهندسی طراح است. مردم ایران به‌ویژه عناصر انقلابی وزارت نفت هیچ‌گاه نقش مؤثر استاد معین‌فر در پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 را به جهت راه‌اندازی و هدایت کمیته اعتصابات در صنعت نفت فراموش نخواهند کرد. اقدامات مؤثر و مفید آن استاد فقید بعد از پیروزی انقلاب به‌عنوان وزیر نفت و سروسامان‌دادن به امور آن صنعت مهم قابل تحسین و تقدیر و فراموش‌نشدنی است. یادش گرامی و روحش شاد. خدایش بیامرزاد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.