|

بازگشت به خانه

«باید حرفای دیشبمو جدی می‌گرفتی!» نوشته محمدرضا مرزوقی، «بن‌بست خاله رُزا» نوشته علیرضا مجابی و «سه نقطه در رویا...» نوشته سهیلا مهاجر ایروانی سه رمان ایرانی هستند که اخیرا در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده‌اند. «باید حرفای دیشبمو جدی می‌گرفتی!» محمدرضا مرزوقی، داستان زوجی است به‌نام آذر و علی که در آستانه سال نو به آبادان سفر می‌کنند؛ به شهری که زادگاه آذر است و خانواده او همچنان آن‌جا زندگی می‌کنند. رمان در راه آغاز می‌شود و در حالی‌که آذر و علی نزدیک سال تحویل و در فلق، به آبادان نزدیک می‌شوند و در راه ناگهان با منظره‌ای وحشتناک مواجه می‌شوند. جمعیتی در حال زاری‌کردن‌اند. آذر به دل جمعیت می‌زند و با نعش دختری مواجه می‌شود که سرش را بریده‌اند. این منظره هولناک حال آذر را خراب می‌کند. پس از آن، آذر و علی به آبادان می‌رسند و رمان شرح پرسه‌زنی‌های آذر است در خیابان‌های آبادان و سرک‌کشیدن او به گوشه‌وکنارهای زادگاهش و گریز به گذشته و گریز به لحظه‌هایی از تاریخ که زندگی خانواده آذر به نحوی با آن‌ها گره خورده است و دراین‌میان گویی فاصله‌ای هست میان آذر که اهل آبادان است و علی که بیگانه‌ای است وارد شده به فضایی که پیش از این از آن شناخت چندانی نداشته است و از سوی دیگر شهر آبادان حین پرسه‌زدن‌های آذر به شخصیتی دیگر در این رمان بدل می‌شود. شخصیتی که بخشی از تاریخ معاصر از آن عبور کرده و ردهای خود را بر آن به‌جا گذاشته است. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «... از نخلستان جلوی خانه‌شان چیزی باقی نمانده. یک وقتی جای بازی‌شان بود. بچه که بودند با کمک بهنام توی نهرهایش ماهی‌ریزه می‌گرفتند و به خورد جوجه‌هاشان می‌دادند. روزهای اولی که جنگ خیلی بالا گرفته بود، توی همان نخلستان سنگر کنده بودند و شب‌ها توی همان سنگرها می‌خوابیدند. بعضی هم نهرهای آب را بسته بودند که خشک شود و بتوانند شب‌ها را همان‌جا سر کنند. هرچه جنگ شدت می‌گرفت جای خواب مردم هم عوض می‌شد...». رمان «بن‌بست خاله‌رُزا» از علیرضا مجابی، رمان ایرانی دیگری است که این روزها در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده است. «بن‌بست خاله‌رُزا» رمانی است در سه بخش. خاله‌رُزا، شخصیت اصلی این رمان، زنی است جسور و آرمان‌خواه که لقبش برگرفته از نام رزا لوکزامبورگ است. خاله‌رزا که طرفدار طبقه فرودست است از سال‌های پیش از انقلاب با سرهنگی که به طبقه مرفه تعلق داشته درگیر بوده است. دراین‌میان راوی داستان که از یک‌سو دل در گرو خاله‌رزا دارد و از سوی دیگر به سرهنگ مدیون است، مانده است چه موضعی بگیرد و البته به دلیل این‌که عاشق خاله‌رزا است دست‌کم در ظاهر مجبور است جانب خاله‌رزا را بگیرد. رمان با این کشمکش و از روزگار گذشته و پرسه‌زنی‌های راوی و خاله‌رزا در جنوب شهر در سال‌های پیش از انقلاب و اوج مبارزه علیه رژیم شاه آغاز می‌شود و پیش می‌رود و طول تاریخ را با رویکردی نقادانه عبور می‌کند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان که مربوط به خاطرات راوی داستان است از مبارزات سیاسی خاله‌رزا در سال‌های پیش از انقلاب: «خاله‌رزا ظرف دو ماه گذشته به اندازه‌ی کل دوران انقلاب فرانسه اعلامیه بارم کرده بود، وسط شهر و روستاهای اطراف پخش کنم و به کار تکمیل تابلوی چشمان سیاه نرسیده بودم. آن روز که بعد از چند ماه سراغ چادر کولی‌ها رفتم، سایه‌روشن رنگ‌وروغن صورت صفورا را کامل کنم موقع راه‌افتادن خاله‌رزا گفت: دوچرخه امن نیست، خودم با لادا می‌برمت. از این کولی‌ها آبی گرم نمیشه واسه‌ی مبارزه‌ی طبقاتی... اشاره‌ی خاله‌رزا به دفعه‌ی قبل بود که بعد از دو ساعت هل‌دادن ماشین لادا، با من به چادر کولی‌ها قدم گذاشت و پس از بحث سیاسی مفصل با آن‌ها به این نتیجه رسید... کولی‌ها به چیزی دلبستگی دایم ندارند، به جز کوچ دایم و از این‌که در هیچ‌کدام از طبقات مدنظرش، اعم از کارگر و خرده‌بورژوا جا نمی‌گرفتند حسابی گیج شد، چون قدر مسلم کولی‌ها سرمایه‌دار هم نبودند و در پلکان طبقات ذهنی خاله‌رزا جایی نداشتند...». دیگر رمان ایرانی که اخیرا در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان به چاپ رسیده است، رمانی است به نام «سه نقطه در رویا...» نوشته سهیلا مهاجر ایروانی. رمان با حدیث نفس زنی باردار آغاز می‌شود که می‌خواهد خبر بارداری‌اش را به شوهرش بدهد. شوهر که معتقد است هنوز برای این‌که بچه‌دار شوند زود است، از خبر این بارداری ناخواسته اوقاتش تلخ می‌شود. رمان پس از نقبی به گذشته و شرح اول آشنایی راوی با شوهرش، با شرح بحران‌ها و اضطراب‌های زن ادامه می‌یابد. وقتی زن در بیمارستان بستری می‌شود، داستان رفته‌رفته ابعادی غریب می‌یابد و پای شخصیت‌های دیگری به رمان کشیده می‌شود. نوزاد را در دستگاه نگهداری می‌کنند و زن احساس می‌کند دارند چیزی را از او پنهان می‌کنند. گویی راوی نوزادی شاخ‌دار به دنیا آورده است. آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «همگی به‌دنبال راهی برای برداشتن شاخ‌های کوچک دخترم امیدوارانه تلاش می‌کردند. اما در کمال ناامیدی اعلام کردند که این برآمدگی‌ها، به وسیله‌ی رشته رگ‌های حیاتی، با مغز سر مرتبطند و برداشتن آنها جان بچه را در خطر جدی قرار خواهد داد. جهت تسلی هم گفتند که البته تسلیم نشده و از سعی و تلاش، یا تحقیق در این امر دست برنخواهند داشت. با شنیدن این خبر امیدواریم به یاس مبدل شد و در میان فضایی پُر از اندوه، تنها دلخوشیم، اوقاتی بود که دخترم را برای شیردادن در آغوش می‌گرفتم. در این غمکده که انگار همه‌ی عالم از به‌دنیا آمدن دختری شاخ‌دار آگاه بودند، تحملم از دست رفت...».بازگشت به خانه «باید حرفای دیشبمو جدی می‌گرفتی!» نوشته محمدرضا مرزوقی، «بن‌بست خاله رُزا» نوشته علیرضا مجابی و «سه نقطه در رویا...» نوشته سهیلا مهاجر ایروانی سه رمان ایرانی هستند که اخیرا در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده‌اند. «باید حرفای دیشبمو جدی می‌گرفتی!» محمدرضا مرزوقی، داستان زوجی است به‌نام آذر و علی که در آستانه سال نو به آبادان سفر می‌کنند؛ به شهری که زادگاه آذر است و خانواده او همچنان آن‌جا زندگی می‌کنند. رمان در راه آغاز می‌شود و در حالی‌که آذر و علی نزدیک سال تحویل و در فلق، به آبادان نزدیک می‌شوند و در راه ناگهان با منظره‌ای وحشتناک مواجه می‌شوند. جمعیتی در حال زاری‌کردن‌اند. آذر به دل جمعیت می‌زند و با نعش دختری مواجه می‌شود که سرش را بریده‌اند. این منظره هولناک حال آذر را خراب می‌کند. پس از آن، آذر و علی به آبادان می‌رسند و رمان شرح پرسه‌زنی‌های آذر است در خیابان‌های آبادان و سرک‌کشیدن او به گوشه‌وکنارهای زادگاهش و گریز به گذشته و گریز به لحظه‌هایی از تاریخ که زندگی خانواده آذر به نحوی با آن‌ها گره خورده است و دراین‌میان گویی فاصله‌ای هست میان آذر که اهل آبادان است و علی که بیگانه‌ای است وارد شده به فضایی که پیش از این از آن شناخت چندانی نداشته است و از سوی دیگر شهر آبادان حین پرسه‌زدن‌های آذر به شخصیتی دیگر در این رمان بدل می‌شود. شخصیتی که بخشی از تاریخ معاصر از آن عبور کرده و ردهای خود را بر آن به‌جا گذاشته است. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «... از نخلستان جلوی خانه‌شان چیزی باقی نمانده. یک وقتی جای بازی‌شان بود. بچه که بودند با کمک بهنام توی نهرهایش ماهی‌ریزه می‌گرفتند و به خورد جوجه‌هاشان می‌دادند. روزهای اولی که جنگ خیلی بالا گرفته بود، توی همان نخلستان سنگر کنده بودند و شب‌ها توی همان سنگرها می‌خوابیدند. بعضی هم نهرهای آب را بسته بودند که خشک شود و بتوانند شب‌ها را همان‌جا سر کنند. هرچه جنگ شدت می‌گرفت جای خواب مردم هم عوض می‌شد...». رمان «بن‌بست خاله‌رُزا» از علیرضا مجابی، رمان ایرانی دیگری است که این روزها در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده است. «بن‌بست خاله‌رُزا» رمانی است در سه بخش. خاله‌رُزا، شخصیت اصلی این رمان، زنی است جسور و آرمان‌خواه که لقبش برگرفته از نام رزا لوکزامبورگ است. خاله‌رزا که طرفدار طبقه فرودست است از سال‌های پیش از انقلاب با سرهنگی که به طبقه مرفه تعلق داشته درگیر بوده است. دراین‌میان راوی داستان که از یک‌سو دل در گرو خاله‌رزا دارد و از سوی دیگر به سرهنگ مدیون است، مانده است چه موضعی بگیرد و البته به دلیل این‌که عاشق خاله‌رزا است دست‌کم در ظاهر مجبور است جانب خاله‌رزا را بگیرد. رمان با این کشمکش و از روزگار گذشته و پرسه‌زنی‌های راوی و خاله‌رزا در جنوب شهر در سال‌های پیش از انقلاب و اوج مبارزه علیه رژیم شاه آغاز می‌شود و پیش می‌رود و طول تاریخ را با رویکردی نقادانه عبور می‌کند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان که مربوط به خاطرات راوی داستان است از مبارزات سیاسی خاله‌رزا در سال‌های پیش از انقلاب: «خاله‌رزا ظرف دو ماه گذشته به اندازه‌ی کل دوران انقلاب فرانسه اعلامیه بارم کرده بود، وسط شهر و روستاهای اطراف پخش کنم و به کار تکمیل تابلوی چشمان سیاه نرسیده بودم. آن روز که بعد از چند ماه سراغ چادر کولی‌ها رفتم، سایه‌روشن رنگ‌وروغن صورت صفورا را کامل کنم موقع راه‌افتادن خاله‌رزا گفت: دوچرخه امن نیست، خودم با لادا می‌برمت. از این کولی‌ها آبی گرم نمیشه واسه‌ی مبارزه‌ی طبقاتی... اشاره‌ی خاله‌رزا به دفعه‌ی قبل بود که بعد از دو ساعت هل‌دادن ماشین لادا، با من به چادر کولی‌ها قدم گذاشت و پس از بحث سیاسی مفصل با آن‌ها به این نتیجه رسید... کولی‌ها به چیزی دلبستگی دایم ندارند، به جز کوچ دایم و از این‌که در هیچ‌کدام از طبقات مدنظرش، اعم از کارگر و خرده‌بورژوا جا نمی‌گرفتند حسابی گیج شد، چون قدر مسلم کولی‌ها سرمایه‌دار هم نبودند و در پلکان طبقات ذهنی خاله‌رزا جایی نداشتند...». دیگر رمان ایرانی که اخیرا در انتشارات روشنگران و مطالعات زنان به چاپ رسیده است، رمانی است به نام «سه نقطه در رویا...» نوشته سهیلا مهاجر ایروانی. رمان با حدیث نفس زنی باردار آغاز می‌شود که می‌خواهد خبر بارداری‌اش را به شوهرش بدهد. شوهر که معتقد است هنوز برای این‌که بچه‌دار شوند زود است، از خبر این بارداری ناخواسته اوقاتش تلخ می‌شود. رمان پس از نقبی به گذشته و شرح اول آشنایی راوی با شوهرش، با شرح بحران‌ها و اضطراب‌های زن ادامه می‌یابد. وقتی زن در بیمارستان بستری می‌شود، داستان رفته‌رفته ابعادی غریب می‌یابد و پای شخصیت‌های دیگری به رمان کشیده می‌شود. نوزاد را در دستگاه نگهداری می‌کنند و زن احساس می‌کند دارند چیزی را از او پنهان می‌کنند. گویی راوی نوزادی شاخ‌دار به دنیا آورده است. آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «همگی به‌دنبال راهی برای برداشتن شاخ‌های کوچک دخترم امیدوارانه تلاش می‌کردند. اما در کمال ناامیدی اعلام کردند که این برآمدگی‌ها، به وسیله‌ی رشته رگ‌های حیاتی، با مغز سر مرتبطند و برداشتن آنها جان بچه را در خطر جدی قرار خواهد داد. جهت تسلی هم گفتند که البته تسلیم نشده و از سعی و تلاش، یا تحقیق در این امر دست برنخواهند داشت. با شنیدن این خبر امیدواریم به یاس مبدل شد و در میان فضایی پُر از اندوه، تنها دلخوشیم، اوقاتی بود که دخترم را برای شیردادن در آغوش می‌گرفتم. در این غمکده که انگار همه‌ی عالم از به‌دنیا آمدن دختری شاخ‌دار آگاه بودند، تحملم از دست رفت...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.