|

فلسطین در آزمون یک انتخاب تاریخی

اردشیر زارعی‌قنواتی: حلقه محاصره سیاسی، اقتصادی و حقوقی علیه فلسطینیان بعد از تصمیم «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا برای انتقال سفارت این کشور به بیت‌المقدس (اورشلیم) هر روز تنگ‌تر می‌شود و در واشنگتن، تل‌آویو و ریاض همه عوامل در هماهنگی کامل سعی در به‌زانودرآوردن این «ملت بی‌دولت» و تحمیل بدترین شرایط بر آنان دارند. زمانی که ترامپ برخلاف تمام منشورهای حقوق بین‌الملل و قطع‌نامه‌های شورای امنیت درخصوص تعیین وضعیت حقوقی بیت‌المقدس، دستور این انتقال سفارت را صادر کرد، هرچند با مخالفت اکثریت قاطع کشورهای جهان روبه‌رو شد اما نشان می‌داد که در واشنگتن عزم جزمی برای تحمیل اراده به «رام‌الله» و جامعه جهانی وجود دارد. آمریکا توانست با وتوی قطع‌نامه پیشنهادی مصر به شورای امنیت، مانع از صدور قطع‌نامه در این مورد شود و بعد نیز که موضوع به مجمع عمومی سازمان ملل برده شد، با تهدید آشکار و مستقیم رئیس‌جمهوری آمریکا و «نیکی هیلی» نماینده این سازمان در سازمان ملل متحد مبنی بر اینکه «کشورهایی که به این قطع‌نامه رأی دهند به‌شدت تنبیه خواهند شد» موضع خود را نشان داد. هنوز جوهر این قطع‌نامه مجمع خشک نشده بود که دولت واشنگتن اعلان کرد در کمک‌های این کشور به تشکیلات خودگردان فلسطین بازنگری خواهد کرد و گفت «ما هر سال ‌میلیون‌ها دلار به فلسطینی‌ها پرداخت می‌کنیم و هیچ‌گونه قدردانی یا احترامی به ما گذاشته نمی‌شود». هم‌زمان با آنچه در واشنگتن می‌گذشت، در منطقه نیز به دلیل تغییر مسیر ثقل رویدادها و منازعات منطقه به سمت رقابت و اختلافات بین ایران و عربستان، در ریاض نیز رهبران این کشور و به‌خصوص مرد همه‌کاره این روزهای سعودی «محمد بن‌سلمان» ولیعهد جوان از قول منابع معتبر گفته می‌شود در مذاکرات غیرعلنی با «محمود عباس» رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، وی را برای پذیرش طرح جدید ترامپ به شدت زیر فشار قرار داده است. این در شرایطی بود که بازی اصلی در اسرائیل و از جمله دولت و پارلمان (کنست) در جریان بود و درواقع سناریوی توافق‌شده در عرصه میدانی قدیمی‌ترین بحران جهان معاصر در حال رقم‌خوردن بود. از یک طرف دستورات دولت برای گسترش شهرک‌های غیرقانونی یهودی‌نشین در سرزمین‌های اشغالی و به‌خصوص در شرق بیت‌المقدس با چراغ سبز واشنگتن و چراغ خاموش اعراب صادر می‌شد و از طرف دیگر در کنست مقدمات حقوقی حلق‌آویزکردن دولت آینده فلسطینی در حال تدارک‌دیدن بود. تصویب قطع‌نامه مبنی بر اینکه از این پس واگذاری هرگونه امتیازی به فلسطینیان درخصوص واگذاری بخش‌هایی از شهر بیت‌المقدس با رأی دوسوم کنست باید انجام شود، راه هرگونه مصالحه و توافق مرضی‌الطرفین به لحاظ حقوقی در موقعیت اسرائیلی بسته شد. آنچه به‌لحاظ سیاسی و حقوقی هم‌اکنون درخصوص بحران فلسطین - اسرائیل می‌گذرد، دقیقا در جهت به‌شکست‌کشاندن تمام موافقت‌های قبلی از جمله توافق «اسلو» است و به صورت یک‌جانبه از طرف واشنگتن، تل‌آویو و ریاض اراده‌اي شکل گرفته است که طرف فلسطینی را به نکبت و ننگ تسلیم وادار کنند. در چنین شرایطی هم اینک تشکیلات خودگردان فلسطینی هیچ راهی برای رسیدن به مصالحه و توافق در مذاکرات احتمالی ندارد و تنها راهی که جلوی آنان قرار دارد، تسلیم‌شدن است. به‌همین‌دلیل چنانچه این روند مخرب استمرار داشته باشد و طرفین به توافقات قبلی و تعهد به مشروعیت قطع‌نامه‌های صادرشده در شورای امنیت که در چارچوب حقوق بین‌الملل صادر شده است، باز نگردند، شاید بهترین تصمیم از طرف تشکیلات خودگردان خروج از توافق اسلو و انحلال دولت خودگردان باشد. در چنین شرایطی به لحاظ حقوق بین‌الملل اسرائیل مسئول اداره بخش فلسطینی‌نشین و پاسخ‌گویی به تمام اتفاقات آینده خواهد بود و مردم فلسطینی ساکن در اراضی کنونی به‌عنوان شهروند یک کشور واحد تابع حقوقی خواهند شد که در محاکم بین‌المللی نقض آن می‌تواند پای رهبران رژیم صهیونیستی را به‌عنوان متهم نقض حقوق شهروندی به این دادگاه‌ها باز کند و برقراری امنیت نیز همه مسئولیت را متوجه فقط تل‌آویو می‌کند. بدترین سناریو برای دولت تل‌آویو بدون شک بازگشت به شرایط «یک سرزمین - یک دولت» خواهد بود که می‌تواند دموگرافی دولت یهودی را برای همیشه به بایگانی تاریخ سپرده و تناسب جمعیتی را علیه ساختار یهودی به هم بزند. بدون تردید فلسطینی‌ها تا ابد نمی‌توانند این وضعیت فاجعه‌بار را تحمل کنند و اگر فشارها و تحمیلات غیرانسانی همچنان ادامه داشته باشد، چنانچه آنان به جای تن‌دادن به فشارها به سمت گزینه دیگر بروند، اسرائیل و حامیان فاجعه‌ساز آن را می‌توانند در تنگنای مشروعیت، فشار حقوقی و از همه مهم‌تر بحران امنیتی قرار دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.