|

سناريوهاي احتمالي براي آينده كره‌شمالي در سال 2018

ويکتور ديويد هنسون . مورخ و تحليلگر نظامي

با توجه به تغيير و تحول سريع چند عامل ژئوپلیتيکي، کره‌شمالي تا پايان سال جديد ميلادي به نظر به کشور متفاوتي تبدیل خواهد شد. افزايش تحريم‌هاي سازمان ملل تا ميانه سال مي‌تواند به قحطي فراگيري در کره‌شمالي و همچنين تعطيلي صنايع سنگين و سيستم حمل‌ونقل اين کشور منجر شود. در گذشته، غرب مانع چنين تحريم‌هاي سنگيني مي‌شد و به محض پخش‌شدن اخبار مربوط به قحطي و گرسنگي، جريان کمک‌هاي بشردوستانه به سمت اين کشور سرازير مي‌شد؛ اما حالا که خطر حمله موشکي کره‌شمالي به نيويورک يا سياتل وجود دارد، به نظر اين گزينه چندان محتمل نخواهد بود. پس چه خوشمان بيايد و چه نيايد، کره‌شمالي در سال 2018 تغييرات بنياديني را از سر خواهد گذراند. براي دوام‌آوردن زير فشار تحريم‌هاي اقتصادي بي‌‌پايان و شايد جلوگيري از وقوع يک کودتاي احتمالي، کيم جونگ اون، رهبر جوان کره‌شمالي، دو راه دارد: يا بايد در برنامه هسته‌اي خود تجديدنظر کند يا به فکر استفاده‌کردن از آن بيفتد. البته نبايد از نقش چين نيز غافل شد. چين هيچ‌گاه علاقه‌اي به دست‌کشيدن از کره‌شمالي نداشته است؛ چراکه اين کشور را متحدي مطمئن براي خود مي‌داند. خاندان کيم به‌ويژه در 30 سال گذشته، در سرگرم‌کردن دشمن ديرينه چين، يعني ژاپن و همچنين رقيب اصلي چيني‌ها در سطح جهاني يعني ايالات متحده، نقش خود را به‌خوبي ايفا کرده است. بااين‌حال، چين نگران اين است که نکند سياست دولت دونالد ترامپ برخلاف دکترين صبر استراتژيک دولت اوباما، پيش‌بيني‌پذير نباشد. حمايت پکن از رژيم سرکش کره‌شمالي با توجه به بدبيني جهاني درباره مسير برنامه موشکي و هسته‌اي کره‌شمالي، مي‌تواند بيش‌از‌پيش به وخامت اوضاع تجارت جهاني دامن بزند که خبر خوبي براي چيني‌ها نيست. در ادامه به بررسي چند سناريوي احتمالي براي سال 2018 ميلادي می‌پردازیم: 1) حفظ وضع موجود؛ چين ممکن است به‌طور علنی ادعا کند از تحريم‌هاي تجاري و اقتصادي سازمان ملل پيروي مي‌کند، درحالي‌که در خفا، با دورزدن اين تحريم‌ها به حمايت‌هاي خود از رژيم کيم جونگ اون ادامه مي‌دهد. پکن ممکن است هم‌زمان که به صورت مخفيانه سوخت و غذا به پيونگ‌يانگ مي‌رساند، با استفاده از اين اهرم فشار، کيم را مجبور کند در اظهارات هسته‌اي خود جانب احتياط را رعايت کند و اميدوار باشد جهان نيز با يک کره‌شمالي هسته‌اي مدارا کند. البته در اين سناريو، اين را که موشک‌هاي کره‌شمالي آمريکا را نشانه بروند، نمی‌توان ‌تصور کرد. 2) راه‌حل چيني؛ چين مي‌تواند زمينه‌ساز توافقي باشد که در آن با انهدام موشک‌هاي کره‌شمالي يا حتي حذف خود رژيم کيم بر اثر کودتا يا قيام، در عوض کنترل آينده کره‌شمالي را در دست بگيرد. اين مسئله يعني اينکه چين اجازه شکل‌گيري يک کره متحد، آزاد، دموکراتيک و متمايل به غرب را در مرزهاي خود نخواهد داد. در اين سناريو، ايالات متحده نه‌تنها بايد پاي خود را از آينده کره‌شمالي بيرون بکشد، بلکه بايد تضمين دهد چين هيچ تعهدي به انهدام کلاهک‌هاي هسته‌اي کره‌شمالي ندارد. 3) تغيير اجباري؛ در‌صورتي‌که هيچ‌يک از دو گزينه یادشده محقق نشود، ايالات متحده مجبور مي‌شود گزينه گرسنگي‌دادن به مردم کره‌شمالي و همچنين افزايش فشار‌ها براي نابودي سلاح‌هاي هسته‌اي پيونگ‌يانگ را در پيش بگيرد. اين مسئله مي‌تواند تحريم‌هاي تجاري سنگين و يک‌جانبه‌ عليه چين را نيز شامل شود. البته چنين فشارهايي مي‌تواند به وقوع اتفاقاتي که امکان ‌پيش‌بيني آنها نیست، منجر شود. تنگ‌کردن حلقه محاصره بر کره‌شمالي يا اين کشور را به سمت اتخاذ تصميمات غيرعاقلانه مانند شليک موشک یا حمله به کره‌جنوبي سوق خواهد داد يا اينکه زمينه خلع سلاح يا حتي فروپاشي آن را از طريق کودتا يا قيام مردمي فراهم مي‌آورد. چين نيز ممکن است تحت فشار آمريکا در نهايت از کره‌شمالي دست بکشد. 4) حمله بازدارنده؛ در صورت ناکام‌ماندن همه روش‌هاي مسالمت‌آميز براي مهار برنامه هسته‌اي کره‌شمالي، گزينه ديگر اين است که ايالات متحده، ژاپن و کره‌جنوبی از طريق گزينه نظامي، موشک‌هاي اين کشور را منهدم کنند. چنين اقدام کابوس‌واري تنها به حملات موضعي محدود نخواهد ماند، بلکه نيازمند حملات گسترده و عظيم به سايت‌هاي موشکي، مراکز کنترل و فرماندهي، انبارهاي مهمات و پايگاه‌هاي نظامي خواهد بود. البته چه‌بسا که تعدادي از موشک‌هاي هسته‌اي کره‌شمالي از اين حملات جان سالم به در برده و در ادامه به سوي ژاپن، کره‌جنوبي، پايگاه‌هاي آمريکا در اقيانوس آرام و حتي خود اين کشور شليک شوند. هرچند احتمال پيروزي آمريکا و متحدانش در اين جنگ بالاست؛ ولي مي‌تواند هزينه‌هاي سنگيني را نه‌تنها به خود اين کشورها، بلکه به اقتصاد جهاني تحميل کند. هيچ‌کس نمي‌داند چين در چنين شرايطي چه خواهد کرد. آيا صرفا به ريختن اشک تمساح بر جسد بي‌جان متحد سابق خود بسنده خواهد کرد يا براي نجات آخرين متحد کمونيست خود، وارد عمل خواهد شد؛ همان‌طور که پيش‌تر نيز در سال 1950 چنين کرد؟ البته يک مسئله قطعي است؛ طرفداران ساده‌لوح مماشات که منفعلانه بزرگ‌شدن غول را تماشا مي‌کنند، در کوتاه‌مدت به دلیل عدم جنگ‌افروزي، تمجيد خواهند شد؛ اما ميراث‌خواران آنها که بايد به‌زور اين غول را در قفس کرده يا از ميان بردارند، همواره داغ ننگ جنگ‌افروزي را بر پيشاني خواهند داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.