تاک
هر هفته در این ستون نوشتههایی درباره تربیت در اوان کودکی (تاک) منتشر میشود. هدف این است که آرامآرام در کشور از مرحله ذکر اهمیت توجه به این دوره مهم زندگی عبور کنیم و وارد مرحله اقدام و عملِ درست شویم. این اقدام، هم ناظر بر چرخشهای نگرشی و عملی والدین و مربیان و هم ناظر بر سیاستگذاری کشور برای این دوره است.
ریشهیابی ناهنجاریهای رفتاری میلاد افشینمنش. پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس - دخترم مدت زیادی است بهانهگیر شده است! - پسرم چند وقتی است پرخاشگری میکند و واکنشهای عصبی از خود نشان میدهد! فرزند یکی از اقوام، رفتارهای عجیبی در جمع دوستان و همسالانش دارد! و... . عباراتی مانند جملات بالا بیانگر گلایه والدین از بروز یا ماندگارشدن یک رفتار غیرمتعارف در فرزندان و درماندگی آنان از کشف ریشه ناهنجاری بهوجودآمده است. از دید محققان، نتیجه حاصلشده زمانی دور از انتظار پژوهشگر خواهد بود که او اشراف کامل بر تمام مؤلفههای تأثیرگذار در پژوهش نداشته و به قول معروف یک عامل مداخلهگر و مزاحم وارد روند تحقیق شده و خللی ایجاد کرده باشد. با تعمیم همین زاویه نگاه، شگفتزدگی والدین در برابر رفتارهای فرزندان را میتوان ناشی از اشرافنداشتن آنان بر عوامل تأثیرگذار بر روند رشد و شکلگیری شخصیت کودک دانست و این ناآگاهیها رخ نمیدهد، مگر در دو حالت: نخست آنکه تعلیم و تربیت موجودی پیچیده و چندبعدی به نام انسان را امری بدیهی و ساده، مانند سایر امور روزمره انگاشته و ضرورتی برای مطالعه و ارتقای آگاهی و کسب دانش احساس نمیکنند. دوم آنکه فرصت کافی برای بودن با فرزند خود قائل نشده و اختصاص زمانی ویژه به او را غیرضروری میپندارند و رشتههای سست ارتباطی را بر ریسمانهای مستحکم عاطفی -که دستاویز فرزندان در لحظات چالشبرانگیز و بحرانی خواهد بود- برمیگزینند؛ بنابراین با شناخت ناقص حاصلشده در مواجهه با کنشهای رفتاری کودک-که بخش اعظم آنها خارج از کلیشه و هنجارهای دنیای بزرگسالان بوده و اتفاقا کاملا منطبق با عرف کودکی او است- واکنشهای غیرعالمانه و بعضا تخریبکننده و گاهی حتی ماندگار در روان و روحیه او از خود بروز میدهند. آشکار است که ماحصل آبرفتی که این جریان ناقص و نادرست تربیتی از اوان کودکی بر جای میگذارد، اختلالات شخصیتی و ناهنجاریهای رفتاری است که در نوجوانی یا حتی پس از آن فرصت ظهور مییابد و والدین را شگفتزده یا مستأصل خواهد کرد. چکیده توصیه متخصصان تعلیم و تربیت برای ریشهیابی مشکلات رفتاری بچهها در یک جمله چنین است: «به جای تحلیل رفتار امروز فرزندتان، رابطه دیروز خود با او را تحلیل کنید».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.