7 برش از جایزه چراغ
پژمان نوروزی
1- نیمهشب است و در کافهای روبهروی پارک ملت نشستهایم؛ من و «سیاوش صفاریانپور» و «پوریا ناظمی». از علم و ترویج علم و کارهایمان و... صحبت میکنیم. بحث به انجمن ترویج علم و قصههای پیرامونش میرسد. مدتهاست در این باب با دوستانمان صحبت میکنیم. بحثها به سوی این میرود که لازم است طرحی نو درانداخته شود برای حمایت و تشویق از فعالیتهای ترویج علم در ایران. از مشکلاتشان و ضعفهایشان میگوییم. لابهلای بحث و گفتوگوها به طراحی و اجرای یک جایزه ترویج علمی جدید هم فکر میکنیم. خیلی صحبت میکنیم و برایش ایدههایی میسازیم. طبق معمول «پوریا» مخالفخوانمان میشود تا بتواند ایرادهای ممکن را بهعنوان ناظر بیرونی ببیند و ما دو نفر هم تلاش میکنیم دلیل بیاوریم و به قول معروف «باگ»های قضیه را رفع و رجوع کنیم. 2- باز هم نیمهشبی دیگر است؛ اینبار در منزل من. شام خورده و به گفتوگو مشغولیم؛ باز هم همان سه نفر. موضوع جایزه پختهتر شده است. لابهلای خندههای پیدرپی به دنبال نام و نشانی برایش میگردیم. از سیب بلور و گردوی طلایی شروع میکنیم و درنهایت به چراغ و فسیل میرسیم. نامش میشود چراغ، ابزاری برای روشنی در کورهراههای تاریک و نشانش میشود فسیل، به نماد دیرپایی و پیچیدگی رازآلودش. هر سه راضی هستیم یا درستترش اینکه هر سه تقریبا راضی هستیم. 3- یکسالواندی از آن نیمهشبهای کذایی گذشته. «پوریا» از آن سوی اقیانوس پیغام میدهد و ایرادهایی را که به ذهنش میرسد، میگیرد. من و «سیاوش» هم مصممتر شدهایم. جایزه چراغ، یک جایزه شخصی است؛ بیهیچ حمایتی از سوی نهاد دولتی و عمومی، بنابراین بدیهی است که نظرهای شخصیمان در آن دخیل باشد. اما اصرار داریم استانداردهای محکمی داشته باشیم و همگان هم بدانندش؛ استانداردهای تعیین برگزیده و استانداردهای برگزاری. مثلا میدانیم برگزیدگانمان انحصارا در حوزه علوم پایه و ریاضی هستند. میدانیم که صحت علمی کارهایشان، گستردگی و بدعت در اجرای برنامههای عمومیکردن علم برایمان در اولویت است و اینکه اجرای مراسم باید باشکوه و زیبا و منظم و دارای استانداردهای بالا باشد. همینها میشود راهنمایمان برای تعیین منتخبان نخستین دوره جایزه چراغ. 4- حضور و وجود جایزه را به دوستانمان اعلام میکنیم. تقریبا همه تشویقمان میکنند. نمیخواهیم دوستان زیادی را درگیر راهاندازیاش کنیم، هرچند همه آنها به ما لطف داشتند. ترجیحمان این است که اگر خطایی دارد، پای ما نوشته شود و از آنها کمک فکری بخواهیم. آنها را ناظران بزرگ خود کنیم. با همفکری دوستان، سه برگزیده سال نخست را تعیین میکنیم. از ابتدا قصدمان این بود که یک مروج علم سال، یک نفر که عمری را در راه ترویج علم صرف کرده و یک دانشگر مروج علم را در هر سال معرفی کنیم و این بخشهای سهگانه را تا سالهای سال حفظ کنیم؛ بیهیچ تغییر و تبدیلی. بازیهای خودمان را هم روی قصه سوار میکنیم. قرار میگذاریم کاندیداهایمان را به کسی اعلام نکنیم و هرگز نامشان را بروز ندهیم؛ هیچگاه. 5- غروب شب ۳۰ آذر است. شب یلداست. سر راه از درون یک کافه و با عجله فیلمی که در آن بیانیه هیئت داوران را خواندهایم، منتشر میکنم. دقایقی طول میکشد، فیلم در آپارات و تلگرام و یوتیوب منتشر میشود و دستبهدست میگردد. حالا دیگر همه با منتخبان سال نخست جایزه چراغ آشنا شدهاند. 6- شب هفتم دیماه است و بارانی شدید، سیلآسا سرتاسر شهر را شلاق میزند. در کافهای زیبا با دکوراسیونی زیبا و آرام و دنج منتظر حدود ۵۰ نفر میهمانی هستیم که قرار است دور هم جمع شوند و منتخبان نخستین جایزه چراغ را تشویق کنند. با این آب و هوا دلنگران نیامدن میهمانان هستم. میترسم کارمان سکه نداشته باشد و همه زحمتها هدر رود... و خداروشکر که نگرانی بیجایی بود. تقریبا همه میهمانان سر وقت آمدند، گفتیم و شنیدیم. چای و قهوهای نوشیدیم و شیرینیای خوردیم و موسیقیای گوش کردیم و تقدیر و تشکری کردیم و عکسی به یادگار گرفتیم و تمام. میهمانی زیبا و باشکوهی بود که همه میهمانان از اهالی ترویج علم بودند. از جدیدیها و جوانترها تا آنهایی که مویی سپید کرده بودند و همه ما وامدار تلاشهایشان بودیم. 7- امسال چراغ دوم را با همان وسواس و دقت اجرا کردیم. سه برگزیده دیگرمان را با کمک تعداد زیادی از ژورنالیستها و مروجان علم انتخاب کردیم و با کمک برگزیدگان سال قبل به اجرا درآوردیم. دکتر «بهرام مبشر»، آقای «محمدرضا صیاد» و خانم «نفیسه نعیمیپور» برگزیدگانمان بودند. سال سختی بود. تأمین هزینه جایزه سخت بود، اجرایش سخت بود، انتخاب سخت بود، اما در کنار سختیها، پر از لذت بود. دورهمی و شبنشینی زیبایی بود با حضور ستارگان علم و ترویج علم. خوشحالیم ما، بانیان چراغ راضی بودیم و در لذتش سهیم. امیدواریم به آینده جایزه و راهی که آن را آغاز کردیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.