|

جهانی از آن خویش

زهرا عمرانی

در اتوبان تهران- قزوین که می‌افتم و از این شهر پردود و آشوب و جادویی دور می‌شوم، هوای پاک که به مشامم می‌خورد و استواری کوه‌ها که چشمانم را می‌نوازند، هربار از خود می‌پرسم ما را چه می‌شود که به این شهر بازمی‌گردیم؟ برای مایی که زاده و بزرگ‌شده تهران هستیم، کندن از این شهرِ بیمار جسارت می‌خواهد؛ جسارتی که یاری‌مان کند تا از تقدیر و جبر و جذبه و جادوی کلان‌شهر بگریزیم و جهانمان را خود بسازیم، آن‌گونه که شایسته‌مان است. شیرین پارسی می‌دانست شایسته چیست و جسارتش را داشت که آنچه را که به آن باور داشت، به دست آورد و اگر نبود بسازد و بعد به دستش آورد. حدود 14 سال قبل برای اولین‌بار در موردش شنیدم. به بهانه برنج‌کار و کشاورز نمونه کشوری‌شدن، در حوزه کارآفرینی زنان اسمش سر زبان‌ها افتاده بود؛ زنی ازفرنگ‌برگشته، با تحصیلات ادبیات فرانسه که در روستایی نزدیکی رشت زندگی می‌کرد. برخلاف عموم شالی‌کاران، بسیار ریزنقش بود و در گپ‌وگفتی که با او داشتم، فهمیدم اصلا اهل گیلان نیست؛ در تهران به دنیا آمده بود، در 18سالگی به اصرار پدرومادر و برخلاف میل خودش برای ادامه تحصیل به فرانسه رفته بود، هرچند هر تابستان به ایران می‌آمد، چون دلش پر می‌کشید برای آسمان ایران که «حتی اگر آبی نبود، اما رنگش با همه آسمان‌ها متفاوت بود». شیرین در فرانسه به‌سرعت گروه دانشجویان ایرانی را پیدا می‌کند و در اندک‌مدتی به یکی از آنها که از تبار گیلان بود دل می‌بندد. شیرین که جسارت آن را داشت که جهانش را چنان‌که می‌خواهد سامان دهد، اندکی پس از آشنایی، علاقه‌اش را ابراز و کمی بعد زندگی مشترک را با همسرش در یک خانه دانشجویی آغاز می‌کند. آن‌ دو در زمان انقلاب به ایران بازگشتند. یک‌سالی ساکن تهران بودند، اما در سال 1359 به پیشنهاد شیرین و با انگیزه به‌بهره‌برداری‌رساندن زمین‌های کشاورزی خانوادگی، راهی گیلان شدند. چند سال اول در رشت اقامت داشتند، هرچند مدام در مسیر شهر تا روستا رفت‌وآمد می‌کردند، چون امکانات روستا خیلی محدود بود و برق و آب نداشت، فقط در فصل برداشت محصول در روستا مستقر می‌شدند. در این سال‌ها یک خشک‌سالی عظیم را از سر گذراندند، به‌نحوی‌که هرآنچه در طول یک‌سال کاشته بودند سوخت شد. این خسارت چنان تلخ بود که بسیاری از کشاورزان منطقه را از پا درآورد. برای شیرین اما، این شکست، اولین جرقه تغییر شیوه کشاورزی بود. با خودش فکر می‌کرد، همیشه همین‌طور است. یک سال باران می‌آید، یک سال هم باران نمی‌آید، «ما که تنها برنج‌کار دنیا نیستیم، باوجود اینکه خیلی از سال‌ها باران نمی‌بارد، همه هنوز در تمام دنیا برنج می‌کارند». او به‌دنبال راهی رفت تا بتواند با این شکست‌ها مقابله کرده و مقهور طبیعت نشود. ساماندهی مصرف آب اولین گام وی در تغییر شیوه تولید بود. در این راستا آنها برای اولین‌بار تسطیح زمین را در منطقه خود انجام دادند. کمی بعد آنها ساکن روستا شدند. اکنون تمام مراحل کشت‌وزرع برنج در مزرعه آنها به صورت مکانیزه انجام می‌شود و مدتی است که برنج قهوه‌ای نیز به تولیدات آنها افزوده شده ‌است. شیرین در چندین نهاد مدنی دو حوزه محیط ‌زیست و توانمندسازی زنان نیز فعالیت می‌کند. برای رونمایی از فیلم «شاعران زندگی» در خانه‌اش جمع شده بودیم؛ آشیانه‌ای که شیرین، همسر و فرزندانش برای خود در روستا بنا کرده‌اند؛ خانه‌ای که نه‌تنها طرح و نقشه که خشت خشت آن را خودشان ساخته‌اند. درِ خانه شیرین به روی تمامی دوستانش و پنجره خانه او به سوی سبزی مطلق شالیزار گشوده ‌است. شیرین و فرزندانش که ناهار را روی میز می‌چیدند، من به منظره جادویی پنجره خیره شده بودم. نگاه سرشار از تحسین رخشان بنی‌اعتماد به این زن، سخنان سعیده قدس (بنیان‌گذار محک) در مراسم رونمایی از فیلم و نکات و خاطراتی را که فیروزه صابر همیشه از شیرین پارسی روایت می‌کند، در ذهنم مرور می‌کردم و به این فکر می‌کردم این چیست که همه ما را به تحسین این زن واداشته است. شیرین پارسی سرگذشتی عجیب دارد، اما باورم این است که بیش از سرگذشت او، این نگاهش به زندگی‌ بود که همه ما را به وجد آورده بود و جسارتش برای زندگی‌کردن. او زندگی را عاشقانه دوست دارد و در طول تمام این سال‌ها کوشیده تا زندگی‌اش را آن‌گونه که شایسته خود و اطرافیانش است بسازد. محل سکونت، همسر محبوب، شغل و شیوه زندگی‌اش را خود برگزیده است. به او که می‌نگرم و از منظره چشم‌نواز پنجره خانه‌اش که دنیا را می‌نگرم، انگار جسورتر می‌شوم برای زدن به جاده‌هایی که دورمان می‌کند از تقدیر و جبر جادو، برای دنبال‌کردن رؤیاهایی که تحققش جهانمان را زیباتر می‌کند. *فیلم «شاعران زندگی»، به کارگردانی شیرین برق‌نورد، راوی داستان شیرین است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.