|

سهم استان‌ها از بودجه ۹۷

جواد شرف‌خانی. تحلیلگر مسائل اقتصادی

در حالی لایحه بودجه ۱۳۹۷ تنظیم شده که شکاف طبقاتی و نابرابری‌های اجتماعی در میان مردم و نیز مناطق مختلف کشور به‌عنوان یک معضل اساسی بر تارک اقتصادی ایران هویداست. برقراری عدالت نسبی در نگاه به توسعه متوازن در مناطق و استان‌ها در دهه‌های اخیر همواره توجه ارکان مختلف نظام و نیز برنامه‌ریزان و پژوهشگران اقتصادی و اجتماعی را به خود معطوف کرده و تاکنون تلاش‌های چشمگیری در راستای کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای در کشور صورت گرفته و بدون‌تردید این تلاش‌ها در بهبود شاخص‌های اجتماعی استان‌ها و مناطق محروم تأثیرگذار بوده‌اند. در این نوشتار سعی شده است به بررسی درآمدها و اعتبارات استانی به‌ صورت مختصر پرداخته شود. درآمدهای استانی در لایحه بودجه حدودا 75 درصد از منابع عمومی (سه‌هزار‌و 803 میلیارد) مربوط به منابع ملی با رقمي معادل دو‌هزار‌و 740 هزار میلیارد ریال است و باقی‌مانده آن به میزان 25 درصد، معادل ۹۴۰ هزار میلیارد ریال، سهم درآمدهای استانی است که مهم‌ترین آنها درآمدهای مالیاتی است. در این لایحه پنج استان 70 درصد از درآمدهای استانی را تأمین می‌کنند که عبارت‌اند از: استان تهران 51 درصد، استان اصفهان 7 درصد، استان خوزستان 5 درصد، استان خراسان رضوی 4 درصد و استان هرمزگان 3 درصد و نکته جالب این است که سهم پنج استانی که کم‌ترین درآمد استانی را دارند، کمتر از یک‌و‌نیم درصد و حدود ۱۴ هزار میلیارد ریال است که عبارت‌اند از: استان خراسان شمالی، خراسان جنوبی، چهارمحال‌و‌بختياري، کهگیلویه‌وبويراحمد و ایلام. با‌این‌حال استان تهران با 479 هزار میلیارد ریال بیشترین و استان ایلام با دو‌هزار‌و 103 میلیارد ریال کمترین سهم از تأمین درآمدهای استانی را دارند و از نظر سرانه، استان تهران با 37‌میلیون‌و 690 هزار ريال به ازای هر شهروند در جایگاه اول و استان سیستان‌و‌بلوچستان با دو‌میلیون‌و 28 هزار ريال در رتبه آخر است. استان ایلام که از نظر مبلغ، رتبه آخر را دارد، در این شاخص رتبه 21 و سرانه هر شهروند ایلامی سه‌میلیون‌و 583 هزار ريال است. این نشان می‌دهد که سرانه مشارکت ایلامی‌ها نزدیک به ۷۷ درصد بیش از سرانه مشارکت آخرین استان است؛ بنابراین استان ایلام نه‌تنها از استان‌های محروم بلکه حتی از استان‌های برخوردار نظیر همدان، اردبیل، کرمانشاه، آذربایجان غربی، کردستان و گلستان مشارکت بیشتری در تأمین منابع دولت دارد. این حس تعلق و وابستگی به روند توسعه و این نگرش و روحیه مشارکتی در میان مردم یک استان محروم می‌تواند به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی مورد توجه مسئولان قرار گیرد. البته در لایحه بودجه ۹۷ ما شاهد توجه به استان‌های محروم هستیم! ارقام مندرج در این لایحه نشان می‌دهد ضریب بازگشت درآمدهای استانی درحالی‌که برای استان‌هایی مانند قزوین، مرکزی، یزد، البرز ، بوشهر، هرمزگان اصفهان و تهران زیر صد و برای استان ایلام بیشترین یعنی ۵۱۶ اعمال شده است، به آن معناست که دولت بیش از ۵ برابر درآمدهای استانی تقریبا معادل 11 هزار میلیارد ریال به این استان بر‌می‌گرداند. درآمدهای اختصاصی مجموع درآمدهای اختصاصی پیش‌بینی‌شده در لایحه سال 1397 مبلغ 13‌هزارو 280 ميليارد ريال است كه استان تهران با رقم سه‌هزار میلیارد ریال بیشترین و سهم استان ایلام با رقم 42‌هزارو 310 میلیون ریال کمترین سهم از درآمدهای اختصاصی را به خود اختصاص داده است. اعتبارات هزینه‌ای متوسط سرانه اعتبارات هزینه‌ای استانی در کشور حدودا هفت میلیون ریال است که از تقسیم بودجه هزینه‌ای استانی بر تعداد ساکنان به دست می‌آید. بیشترین سرانه اعتبارات هزینه‌ای متعلق به استان ایلام است که رقم آن بیش از دو برابر متوسط کشور است. سرانه استان ایلام 14ميليون‌و 400 هزار ريال با مبلغ هشت‌هزار‌و 454 میلیارد ريال است. مجموع اعتبارات هزینه‌ای استانی کشور 550‌هزار‌و 744 میلیارد ريال است که استان تهران با 56‌هزار‌و 748 میلیارد ريال دارای سرانه اعتبارات هزینه‌ای به مبلغ چهار‌ميليون‌و 431 هزار ریال و کمترین میزان سرانه را به خود اختصاص داده است. اعتبارات عمرانی استان کل مبلغ اعتبارات عمرانی استانی در کشور 144‌هزار‌و 148 میلیارد ريال است كه سرانه هر نفر در کشور مبلغ یک‌میلیون‌و 294 هزار ريال است، حال آنکه سه استانی که بیشترین سرانه این بخش را به خود اختصاص داده‌اند، عبارت‌اند از کهگیلویه و بویراحمد با سرانه پنج‌ميليون‌و 32 هزار ريال، بوشهر با سرانه چهار‌ميليون‌و 859 هزار ريال و ایلام با سرانه چهار‌ميليون‌و 66 هزار ريال که کل اعتبارات عمرانی استانی ایلام مبلغ دو‌هزار‌و 387 میلیارد ریال است و تهران با پایین‌ترین سرانه در میان همه استا‌ن‌ها (205 هزار ریال) مبلغ دو‌هزار‌و 630 میلیارد ریال را در این بخش به خود اختصاص داده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.