|

مشاجره پیرامون زن در اروپا

کتاب «زنان در تاریخ اروپا» به روشی نسبتا ساده و خواندنی، در حد رساله‌ای علمی، شرایط و موقعیت اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و سیاسی زنان را در تاریخی نیم‌‌هزاره از قرون وسطی تا به امروز بررسی کرده است. اگرچه کتاب به سیر مجادلات جنسیتی در طول تمام تاریخ جوامع انسانی، نگاه عمومی دارد، «مشاجره پیرامون زن در اروپا» که از قرون وسطی آغاز شده، بحث اصلی کتاب حاضر است. رویکرد کتاب اساسا به اندیشه‌ها و آرمان‌های زنان است و می‌خواهد به درک و استنباط آنها از مناسبات میان زن و مرد و سیر مبارزاتی آنان برای کسب حقوق مدنی، سیاسی و اجتماعی بپردازد. کتاب در فرازهایی مهیج و درعین‌حال غم‌انگیز، به آثار مکتوب و غیرمکتوب مردانی می‌پردازد که مخصوصا از اوایل عصر رنسانس به بعد هرچه صریح و بی‌محابا به تحقیر و ملامت زن و ایجاد تنفر از او پرداخته‌اند و در این رهگذر به انواع پنداره‌های زن‌ستیزانه عهد کهن، سنت‌ها و تعابیر کژ و آشفته عهد وسطی و نیز اقوال و احتجاجات بسیاری از جدلیون و آباء کلیسایی درباره زنان استناد کرده‌اند. هم ارسطو زن را «خطای طبیعت» می‌پندارد و هم بسیاری از کلیساییان او را یک «نقیصه» یا «مرد ناقص» می‌شمارند، حوا را در هبوط بشر مقصر می‌دانند و زن را با میل جنسی و گناهش می‌شناسند. این کتاب اگرچه به تبیین پاسخ و استدلال زنان دگراندیش و بعضا مردان طرفدار زن در این مقولات می‌پردازد، به تأملات فلسفی، اصول علمی و سبب‌های تاریخی و جامعه‌شناختی این مجادله نیز نظر دارد و سرهم‌بندی مجادلات احساسی جنسیتی و بگومگوهای حاد فمینیستی در قالب مدرن و امروزی آن نیست. مباحث کتاب سلسله‌موضوعات اصلی جنسیتی مسائلی چون دگرگونی در فرآیند ازدواج و زناشویی طی قرون متمادی، معنا و ماهیت خانواده، حقوق عمومی و خصوصی زنان و مادران، کار در خانه و بیرون خانه، نقش و موقعیت زنان در انقلاب فرانسه و در انقلاب صنعتی، مناسبات جنسیتی در دولت‌های رفاه اروپایی، در دیکتاتوری‌های اروپایی، در سیستم نژادی آلمان نازی، در جریان جنگ و نژادکشی در اروپا و وضعیت زنان و مادران در حین و پس از جنگ را دربر می‌گیرد. کتاب در وجهی تاریخ‌نگارانه به بررسی طیف متنوع و متغیری از انواع جنبش‌های زنان و فرازوفرود این جنبش‌ها در کسب حقوق مدنی و سیاسی در بسیاری از ممالک اروپایی و در آمریکای شمالی به‌ویژه در دو قرن نوزدهم و بیستم می‌پردازد. نویسنده می‌کوشد بخش قابل‌توجهی از تاریخ دگرگونی‌های فرهنگی و جنسیتی را به شکل تطبیقی با یکدیگر ترکیب کند، توازن خوبی میان اطلاعات واقعی و شرح‌حال و سرگذشت ایجاد کرده و خواننده را در این امر به تأملات و استنتاجات بیشتر تحریک کند. گیزلا بوک نویسنده آلمانی کتاب یکی از مورخان و جامعه‌شناسان برجسته و استاد دانشگاه‌های آلمان و ایتالیا در رشته تواریخ اروپای‌غربی است. او آثار و رسالات پرشماری درباره تاریخ زنان و مطالعات پیرامون روابط میان جنسیت‌ها، فقر و مسکنت تاریخی زنان، زنان زیر یوغ ناسیونال‌سوسیالیسم آلمان و مجادلات اروپایی پیرامون روابط زن و مرد دارد. بوک همچنین تحقیقات گسترده‌ای پیرامون سیستم عقیم‌سازی اجباری زنان و مردان در آلمان نازی و سیاست جنسیتی این رژیم بر مبنای باورهای نژادی و سیاست‌های نفوسی آن انجام داده است. مترجم، کتاب را از مجموعه آثار اروپایی موسوم به «احداث اروپا» انتخاب کرده ‌است. «احداث اروپا» عنوان ابتکار قریب سه دهه گذشته پنج ناشر معتبر آلمانی، انگلیسی، ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی است که دست‌اندرکار گردآوری و انتشار تاریخ اروپا از جنبه‌های مختلف و از منظری جدید و محققانه شده‌اند، آنچه تمایزات ساختاری با تاریخ‌نویسی‌های متعارف معاصر در مغرب‌زمین دارد. در این مجموعه حداقل 20 مورخ و جامعه‌شناس غربی به سرپرستی ژاک لوگوف مورخ برجسته فرانسوی و رئیس مکتب آنال مجموعه بررسی‌های تاریخی پیرامون قاره اروپا را تاکنون در 24 عنوان کتاب در کاری مشترک منتشر کرده و یا هنوز در دست تألیف و انتشار دارند. اومبرتو اکو، پتر بورک، پتر براون، فرانکو کاردینی، ژاک لوگوف و چارلز تیلی از جمله نویسندگان این مجموعه هستند و بوک تنها زن محقق در این گروه است که کار تتبعات تاریخی زنان اروپایی را انجام می‌دهد و کتاب حاضر نیز با اقبال جهانی مواجه شده است. درباره مجموعه حاضر ذکر این مهم ضروری است که گروه موظف است هر یک از آثار تهیه‌شده را تقریبا همزمان به پنج زبان مورد اشاره ترجمه و منتشر کند. مترجم کتاب حاضر از این مجموعه تاکنون پنج اثر را ترجمه و منتشر کرده است: «انقلاب‌های اروپایی» نوشته چارلز تیلی مورخ آمریکایی؛ «اروپا مولود قرون وسطی» اثر ژاک لوگوف؛ «تاریخ پیدایش علوم جدید در اروپا» نوشته پائولو روسی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ روابط اسلام و اروپا» اثر فرانکو کاردینی مورخ ایتالیایی؛ «تاریخ پیدایش غرب مسیحی» نوشته پتر براون مورخ ایرلندی و بالاخره کتاب حاضر.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.