ايران، راهآهن حجاز و توافق نهايي
ترجمه: شهرام زرندار
يك عضو جاهطلب كابينه اسرائيلي، يك وليعهد سعودي كه خود را به ديگران تحميل ميكند، يك داماد رئيسجمهور ايالات متحده و راهآهني كه مدتهاست به حال خود رها شده است؛ آيا اين ميتواند شروع كار يك محور ضدايراني باشد؟ محوري كه ميتواند با يك چرخش به توافق صلح بين اسرائيل و فلسطينيها منجر شود، درست مانند شعبدهاي كه خرگوش را از كلاه در ميآورد. وزير كابينه كسي جز يسرائيل كاتز نيست؛ كسي كه هم پروندههاي امور اطلاعاتي و هم وزارت حملونقل در دولت فعلي اسرائيل را در اختيار دارد. وليعهد مربوطه صدالبته محمد بن سلمان است كه زرهپوشانه قدرتهايي را اعمال ميكند كه از زمان پدربزرگش ابن سعود بنيانگذار سلطاننشين مدرن سعودي بيسابقه است. محمد بن سلمان همانقدر بيرحم است كه جاهطلب. او رقباي خود را براي بهدستآوردن تاج و تخت سعودي اندكي پس از بهقدرترسيدن از كار بيكار كرده است. آقاي داماد، جراد كوشنر است كه در كار معاملات املاك در نيويورك است و به عنوان مشاور ارشد رئيسجمهوري منصوب شده است. راهآهن، راهآهني است به طول هزارو 300 كيلومتر كه عثمانيها در سال 1908 بين دمشق و مدينه دومين شهر مقدس در اسلام كشيدهاند. شاخهاي از اين راهآهن، بندر حيفا در مديترانه را به خط اصلي از طريق دره جزيل و اردن امروز متصل ميكرده است. اين راهآهن در سال 1920 با فروپاشي امپراتوري عثماني متروكه شده است. اكنون وزير كابينه اسرائيل، كاتز، خواهان زندهكردن راهآهن حمل بار به عنوان يك عنصر كليدي در محور ضدايراني است. راهآهني كه از تجارت براي نزديككردن عربستان سعودي و ساير دولتهاي عرب به اتحاد با اسرائيل استفاده ميكند. كاتز اخيرا در مصاحبهاي با روزنامه كانادايي «گلوباندميل» گفته «ايران دشمن بزرگ ماست» و افزوده: خيلي روشن است كه ما [اسرائيل و عربستان سعودي] عملا در يك سمت قرار گرفتهايم. همه كشورهاي سني مخالف ايراناند. ما خواهان يك توافق صلح به موازات پيشبردن ابتكارات جديد براي توسعه اقتصادي منطقهاي هستيم. «آقاي وزير كه عضو حزب ليكود نتانياهوست از قبل گشايش 60 كيلومتر راهآهن از حيفا از طريق دره جزيل در شمال شرق اسرائيل به مرز اردن را پيشبيني كرده است. هرچند او يك مخالف سرسخت راهحل دو دولت براي حل معضل اسرائيل و فلسطينيهاست اما او به فلسطينيهايي كه در كرانه باختري زندگي ميكنند در كنار چماق، هويجي هم ارائه كرده است. خطي برانگيزاننده كه شهر فلسطيني جنين را به راهآهن اصلي متصل ميكند». در همين حال او با محمد بن سلمان در ماهعسل به سر میبرد. 14 دسامبر او آشكارا از محمد بن سلمان با ارائه يك پيشنهاد به منظور حمله به «كارخانههاي موشكي ايران» در لبنان استقبال كرده است. آنها ايران را متهم به عرضه موشكهاي دوربرد، موشكهايي كه شورشيان حوثي از خاك يمن به سوي عربستان سعودي شليك كردهاند، ميكنند. هرچند سعودیها آشکارا این حرفها را نمیزنند اما به طرز بدی به واسطه حملات مشکوکی به ریاض تکان خوردهاند. آنها میگویند نایب منطقهای ایران، حزبالله، این موشکها را به حوثیها داده و این اتهامی است که ایران آن را رد میکند. کاتز به ولیعهد 32ساله سعودی لقب رهبر جهان عرب را داده و پیشنهاد کرده که عربستان سعودی سرمنشأ یک فرایند صلح جدید اسرائیلی - فلسطینی شود. این وزیر کابینه اسرائیل افزوده اسرائیل از شرکت در چنین مذاکراتی خوشحال خواهد شد. او از محمد بن سلمان دعوت کرده به منظور دیدار با مقامات ارشد دولتی اسرائیل و خودش به اسرائیل سفر کند. مفروض است که چنین دیداری در اورشلیم رخ دهد، جایی که پارلمان اسرائیل کنست و وزارتخانههای اسرائیل در آن قرار دارند. این امر خیلی بعید است؛ حداقل در شرایط کنونی امکانپذیر نیست. با این همه پاسخ رسمی سعودیها به بیانیه دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده که قدس را با نام اورشلیم پایتخت اسرائیل خوانده، به طرزی تعجببرانگیز با سکوت همراه بوده است. اینکه چقدر این را میتوان از نتایج دیدار قابل توجه محمد بن سلمان در اوایل ماه دسامبر با رابرت ستلوف که مدیر اجرائی مؤسسه سیاست شرق نزدیک در واشنگتن است، اندازهگیری کرد؛ این مؤسسه یک اتاق فکر طرفدار اسرائیل و مربوط به آیپک (کمیته امور عمومی آمریکایی- اسرائیلی) است. ستلوف دیداری 80دقیقهای با محمد بن سلمان در ریاض داشته است، چیزی که تا همین چند ماه گذشته غیرقابل طرح بوده است. فرایند صلح به نظر توافقی میرسد که ساخته و پرداخته محمد بن سلمان و جراد کوشنر است... . در حال حاضر خطر واقعی قدرتگیری رشدیابنده ایران در منطقه و اضطرابی است که ایجاد کرده؛ خطری که میتواند منجر به درگیری اسرائیل، سعودیها و آمریکاییها در یک جنگ نیابتی کلانمقیاس شود. کاتز از قبل اشاره کرده که او به استقبال چنین وضعیتی میرود. او در سخنانی که اخیرا در مورد جنگ سال 2006 بین حزبالله و اسرائیل در لبنان ادا میکرد، گفته: «آنچه در سال 2006 رخ داد، در مقایسه با آنچه ما میتوانیم انجام دهیم، یک پیکنیک است. من به شما میگویم که ما لبنان را به عصر حجر باز خواهیم گرداند». *الجزيره
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.