داریوش ارجمند، بازیگر فیلم «سگکشی»
با نوشته بیضایی نمیشود بد بازی کرد
فرانک آرتا
تحلیلتان از نقش بهرام بیضایی بر هنرهای نمایشی -تئاتر و سینمای ایران- چیست؟ از روزی که من کارم را در تئاتر شروع کردهام، چه در دانشکده در مشهد و چه وقتی که بهعنوان کارشناس هنری در وزارت وقت فرهنگوهنر وارد شدم، همیشه ایشان بهعنوان یک معلم خوب قابل احترام بودهاند. نهتنها من، بلکه همه کسانی که انصاف داشته باشند، خوب میدانیم که ایشان نویسنده و متفکر بزرگی هستند. چگونه شد که در نقش «حاجآقا نقدی» در فیلم «سگکشی» بازی کردید و بعد هم در جشنواره فیلم فجر جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل را دریافت کردید؟ یادم میآید دو روز مانده به روز تولد بهرام بیضایی، چهارم دی، آقای پورشیرازی با من تماس گرفت و گفت نقشی هست و آیا مایلی در آن بازی کنی؟ من گفتم چرا خود ایشان با من تماس نگرفت! بعد از آن خود آقای بیضایی با من تماس گرفتند. من به دفتر ایشان رفتم. آقای بیضایی گفتند: «من باید از تو تست بگیرم». من هم پاسخ دادم: «اصلا آمدم اینجا به شما تست بدهم و بروم». همان زمان به اتاق دیگر کارش رفتم و دوربین «هندیکم» هم قرار داشت. فیلمنامه را برای من آوردند و نقش را خواندم و دوربین را روشن کردند. بعد بازیام را مقابل دوربین شروع کردم. در نهایت آقای بیضایی به من گفت: «این برای فیلم خوب است». من هم گفتم: «برای من هم خوب است». بعد از آن تهیهکننده آمد و گفت: «بیا قرارداد ببندیم». من هم گفتم: «من قرارداد نمیبندم»! چطور؟ اتفاقا برای بعضیها این سؤال پیش آمد و حتی سوءتفاهمهایی هم برای تهیهکننده پیش آورد. همان موقع دیدم مژده (شمسایی) وارد اتاق شد و گفت: «تو چرا نمیخواهی بازی کنی»! من هم گفتم: «من به کسی نگفتم که بازی نمیکنم. فقط گفتم قرارداد نمیبندم». البته من از قصد کمی هم شیطنت کردم. بعد به خانم شمسایی گفتم: «من اصلا برای این فیلم قرارداد نمیببندم و دستمزد هم نمیخواهم. فقط لطفا بعدا شمع کیک تولد بهرام بیضایی را به من بده». مژده (شمسایی) هم بعد از جشن، شمع را به من داد و هنوز هم در منزلم این شمع را دارم. یادم میآید آن زمان چشمان مژده پر از اشک شده بود. چرا برای این فیلم دستمزد نگرفتید؟ خب بهرام بیضایی قبل از «سگکشی»، 9 سال فیلم نساخته بود؛ یعنی نگذاشتند که فیلم بسازد. برای او مشکلات زیادی به وجود آوردند. حالا که فیلمش را شروع کرده بود، خیلی خوشحال بودم که «سگکشی» ساخته میشود. ضمنا بخشی از فیلم را هم خود ایشان سرمایهگذاری کرده بود. ایشان هنرمند بزرگی است، بنابراین دستمزد من در این فیلم همان شمع تولد ایشان بود که گرفتم. ضمن اینکه به نظر خودم یکی از افتخارآمیزترین نقشهایم، همین «حاجینقدی» فیلم «سگکشی» است. این نقش در زمان خودش کمی جسورانه بود. دراینباره چه تحلیلی داشتید؟ بعد از تست به آقای بیضایی گفتم که اگر اجازه بدهید، روی صدای حاجی نقدی کار کنم. چون در فرهنگ بازیگری ما ظاهرا صدا به حساب نمیآید. ما ممکن است چهره فردی را از یاد ببریم. ولی صدای او را نه. به قول زندهیاد فروغ، «تنها صداست که میماند». تحلیلم این بود که صدای ایشان باید از ته تاریخ بیاید. چون او، آدمی جامانده است و اعتقاداتش از ته تاریخ میآید و بهقولی هنوز بهروز نشده است! بااینحال مرد شرافتمندی است. شرافتمند؟ بله. حتی اگر به ماهرخ کمالی نگاهی دارد، به این دلیل است که نمیداند او شوهر دارد. چون آن زن، این موضوع را پنهان کرده بود. این آدم در مقایسه با سایر شخصیتها، شرافتمندانه رفتار میکند. درحالیکه سنگسری، لاتها و کامپیوترفروش و... همه به ماهرخ آسیب رساندند. حتی برخیها بعد از دیدن فیلم به من گفتند که چرا این نقش را بازی کردی و این فرد به دین توهین میکند. من به آنها گفتم که ماهرخ در جایی از فیلم میگوید که آیا یک مرد پیدا نمیشود. در رفتار حاجی نقدی، در قیاس با شخصیتهای دیگر، صداقت بیشتری بود. درنهایت هم خود بیضایی نقش را درست نوشته بود که شما نمیتوانستید آن را بد بازی کنید. هدیه تولد شما به آقای بیضایی چیست؟ در این سوی جهان فقط میتوانم بگویم که «بهرام بیضایی عزیز تولدت مبارک!» و همینطور به نیاسان و مژده تبریک میگویم. امیدوارم هرجای جهان که زندگی میکند و همواره دلش برای فرهنگ ایران زمین میتپد، همچنان با سلامتی و پرتوان این مسیر را ادامه دهد و جای او خیلی خالی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.