|

در روی یک پاشنه می‌چرخد!

سحر عصرآزاد

سریال طنز «لیسانسه‌ها2» که در ادامه موفقیت سری اول این مجموعه ساخته شده و به‌تازگی روی آنتن شبکه سه رفته است؛ با وجود جذابیت‌های بالقوه‌ای که وامدار سری اول آن است، از کم‌رنگ‌شدن قصه خطی و عریض‌شدن قصه در خطوط فرعی ناکارآمد رنج می‌برد. سنت دنباله‌سازی؛ به‌واسطه اطمینان از اقبال نسبی مخاطب، همواره در سینما و تلویزیون مورد توجه فیلم‌سازان بوده است؛ هرچند یک اصل نانوشته هم وجود دارد که هیچ‌گاه نسخه‌های بعدی به کیفیت نسخه اول نمی‌رسند، اما همچنان این شیوه در سینما و تلویزیون ایران و جهان باب است. در سینمای ایران می‌توان از فیلم‌های کمدی مثل «آتش‌بس»، «گشت ارشاد»، «نهنگ عنبر» و «اخراجی‌ها» به‌عنوان نمونه‌های دنباله‌سازی نام برد که همگی صرف‌نظر از کیفیت، فروش قابل‌توجهی در زمان خود داشته‌اند. حکایت دنباله‌سازی در تلویزیون کمی متفاوت‌تر است و با امتیاز بالقوه‌ای که این شیوه در جذب مخاطب دارد، در سریال‌های جدی مانند «آینه»، «کلانتر»، «شلیک نهایی»، «کارآگاه علوی» و «ستایش» قابل ردیابی است. البته در عرصه طنز تلویزیونی هم می‌توان از دنباله‌هایی مانند «مرد‌ هزارچهره»، «پایتخت» و «دردسرهای عظیم» نام برد که همگی این نمونه‌ها تابعی از همان اصل نانوشته بودند و فاصله خود را به جهت کیفی با نمونه اولیه خود حفظ کردند. وقتی با این پیش‌زمینه به «لیسانسه‌ها2» می‌رسیم، به نظر می‌آید مخاطب به شکلی ازپیش‌تعیین‌شده حتی قبل از نمایش، خود را برای مواجهه با سریالی آماده کرده که قرار نیست در سطحی بالاتر از سری اول قرار بگیرد و جالب است که در بر همین پاشنه می‌چرخد! «لیسانسه‌ها2» با وامداری از خط داستانی و شخصیت‌های محوری سری اول این مجموعه، به قلم خالقان اصلی این سریال؛ یعنی سروش صحت و ایمان صفایی شکل گرفت و با حضور گروه بازیگرانی که مقبول طبع مخاطبان افتاده بودند، به مرحله اجرا درآمد. حالا همه چشم‌ها به قاب کوچک تلویزیون بود تا در وانفسای بی‌کیفیتی عمومی سریال‌ها، در بدترین شکل ممکن با بازسازی خاطره سری قبل مواجه شود. متأسفانه به نظر می‌آید سازندگان سریال هم به همین حداقل رضایت داده‌اند و تلاشی برای ارتقای کیفی مجموعه و برهم‌زدن پیش‌زمینه ذهنی مخاطب نداشته‌اند. حتی اگر بخواهیم فانتزی ناملموس سری دوم این سریال را به‌عنوان پیشنهاد جدید سازندگان به مخاطب در نظر بگیریم، باید گفت این پیشنهادِ فانتزی با توجه به جنس و کیفیت طراحی‌شده، نتوانسته وارد بافت درام، قصه و شخصیت‌ها شود و هم‌خوانی با کلیت کار ندارد. به‌خصوص وقتی قسمت اول سری جدید، به شکلی بی‌مقدمه با این فانتزی ناملموس آغاز می‌شود که کاراکترها را با یادآوری ویژگی‌های فردی‌شان در یک ناکجاآباد به تصویر می‌کشد و نهایتا آنها را از ارتفاع این فانتزی، به میانه یک سریال اشتباهی (گسل) پرتاب می‌کند، این ناهم‌خوانی بیشتر توی ذوق می‌زند. ورای این فانتزی که در هر رکود و افت قصه، به شکلی باری‌به‌هرجهت وارد عمل شده و داستان را پیش می‌برد، باید گفت مشکل عمده سریال این است که قصه خطی آن به‌قدری کم‌رنگ و بی‌جان شده که در هر قسمت چیزی بیشتر از حرکت افراطی در خطوط و موقعیت‌های عرضی، برای درگیرکردن لحظه‌ای مخاطب به او نمی‌دهد. کاراکترها نیز در همان تعریف اولیه خود همچنان دست‌وپا می‌زنند و چیزی فراتر از مؤکدشدن ویژگی‌های آشنای آنها؛ آن‌هم به‌کرات نمی‌بینیم. درواقع کاراکترها در مسیری قابل‌انتظار و ازپیش‌تعیین‌شده در درامی کم‌جان، دست‌وپایی بیهوده می‌زنند که در سری جدید به زحمت خنده بر لب مخاطب می‌آورد. علاوه بر آنکه در هر قسمت شاهد موتیف‌هایی به‌منزله رفتارهای تکرارشونده از کاراکترها در موقعیت‌های مشابه؛ مثل موسیقی گوش‌کردن در ماشین هستیم، درحالی‌که این موتیف‌ها در هربار تکرار، تمایزی نسبت به یکدیگر ندارند و فقط شاهد تکرار محض یک‌سری کنش و واکنش‌های طنز برای خنده‌گرفتن از مخاطب هستیم. به همین دلیل است که به نظر می‌آید «لیسانسه‌ها2» بیش از آنکه وامدار ایده و طرحی نو بر بستر جذابیت‌های موجود در قصه و شخصیت‌های سری اول باشد، حرکتی بی‌اوج‌وفرود در مسیری کلیشه‌ای است که نه ریسک و نه تجربه‌ای جدید به‌همراه دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.